Polska rozważa zakaz social mediów dla nieletnich

W grudniu zeszłego roku Australia, jako pierwszy kraj na świecie, wprowadziła zakaz posiadania kont na największych platformach społecznościowych dla wszystkich osób poniżej 16. roku życia.

Jak informowaliśmy na łamach naszego portalu, odpowiedzialność za egzekwowanie zakazu spoczywa wyłącznie na platformach. To one muszą wprowadzić skuteczne mechanizmy weryfikacji wieku (m.in. określenie wieku na podstawie analizy twarzy, weryfikację dokumentów, analizę wzorców zachowań).

Za niewystarczające działania grożą kary sięgające nawet 50 milionów AUD (ok. 150 mln zł). W pierwszych tygodniach po wejściu przepisów w życie platformy usunęły już ponad 4,7 miliona kont podejrzanych o przynależność do użytkowników poniżej 16 lat.

Po wprowadzeniu przez Australię pierwszego w historii zakazu korzystania z social mediów przez osoby poniżej 16 lat, inne kraje postanowiły wprowadzić podobne regulacje. Jak opisywaliśmy na naszych łamach, według deklaracji Romana Giertycha oraz minister edukacji Barbary Nowackiej, prace nad projektem analogicznym do australijskiego już się rozpoczęły.

Weryfikacja wieku i eIDAS 2.0

W trakcie posiedzenia sejmowej Komisji Dzieci i Młodzieży, stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji przedstawił wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka. Wskazał, że resort bierze na siebie odpowiedzialność za dostarczenie narzędzi do bezpiecznej i proporcjonalnej weryfikacji wieku.

Kluczową rolę ma tu odegrać Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej wynikający z rozporządzenia eIDAS 2.0, który umożliwi przekazywanie platformom wyłącznie informacji o wieku użytkownika, bez ujawniania pozostałych danych osobowych.

Rozwiązania te planowane są również do wdrożenia w wersji mObywatel Junior, mimo że pierwotnie system był projektowany z myślą o osobach dorosłych. Zgodnie z zapowiedziami, szczegółowe informacje na ten temat mają pojawić się pod koniec bieżącego roku.

Wiceszef resortu poinformował także o zaawansowanym etapie prac nad regulacjami dotyczącymi oddzielania treści dla dorosłych od treści dostępnych dla dzieci oraz o projekcie ustawy regulującej mechanizmy lootboxów w grach, który po zakończonych konsultacjach społecznych ma trafić do pierwszego czytania w marcu.

Ograniczenia wiekowe

Jednym z najważniejszych wniosków posiedzenia Komisji było jednoznaczne uznanie, że obecnie funkcjonujący próg 13 lat, stosowany przez platformy społecznościowe, nie zapewnia realnej ochrony dzieci.

Jako nowy punkt odniesienia najczęściej wskazywano granicę 16 lat. Uznano ją za bardziej spójną z obowiązującymi przepisami o ochronie danych osobowych oraz aktualną wiedzą medyczną i psychologiczną dotyczącą rozwoju dzieci i młodzieży.

Jednocześnie zaznaczono, że różnica pomiędzy progami 15 i 16 lat będzie jeszcze przedmiotem dalszych analiz, jednak dominujące stanowisko komisji skłania się ku wyższemu limitowi.

Podczas posiedzenia wszyscy zgodnie podkreślili, że debata nad wprowadzeniem ograniczeń wiekowych w korzystaniu z mediów społecznościowych musi odbywać się z realnym udziałem samych nieletnich oraz ich rodziców.

Odpowiedzialność po stronie platform, nie rodziców

Istotnym ustaleniem posiedzenia było przesunięcie ciężaru odpowiedzialności z rodziców na dostawców usług cyfrowych.

Komisja zgodnie uznała, że oczekiwanie, iż to rodzice samodzielnie będą kontrolować przestrzeganie ograniczeń wiekowych, jest nieskuteczne i systemowo błędne. Podkreślono, że to platformy społecznościowe powinny zostać ustawowo zobowiązane do skutecznej weryfikacji wieku użytkowników oraz do realnego egzekwowania własnych regulaminów.

Po wprowadzeniu zakazu w Australii pojawiły się pierwsze problemy ze skuteczną weryfikacją wieku. Platformy społecznościowe, często stosują łatwe do obejścia mechanizmy, takie jak deklaracje wieku lub weryfikację na podstawie selfie.

Rozwiązania te nie gwarantują rzeczywistego potwierdzenia wieku i mogą być omijane przez dzieci przy minimalnym wysiłku. W Polsce ten problem ma rozwiązywać wyżej wspomiany eIDAS oraz mObywatel.

Zdrowie psychiczne dzieci

Jednym z najmocniejszych argumentów za przyspieszeniem prac legislacyjnych były dane przedstawione przez Ministerstwo Zdrowia oraz ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci.

Z badań przedstawionych podczas obrad komisji, wynika że grupa wiekowa 11-13 lat jest szczególnie narażona na hejt w sieci oraz presję społeczną, a algorytmy mediów społecznościowych aktywnie promują treści szkodliwe, w tym materiały związane z autoagresją i samobójstwami.