#CyberMagazyn: Wybory w Armenii pod presją Rosji. Dezinformacja narzędziem wpływu

• Jak wskazuje ISD, Armenia była jednym z najczęściej atakowanych państw w aktywności operacji Storm-1516 między kwietniem 2025 a kwietniem 2026 roku.
• Prorosyjskie narracje przedstawiają Paszyniana jako polityka skorumpowanego, antychrześcijańskiego, zależnego od Zachodu i gotowego poświęcać interesy narodowe Armenii.
• W kampaniach wykorzystywano fałszywe portale informacyjne, podszywanie się pod media i dziennikarzy, influencerów, Telegram, X oraz materiały tworzone lub przerabiane przy użyciu AI.

Zbliżające się wybory parlamentarne w Armenii mają znaczenie wykraczające poza krajową rywalizację polityczną. Rosja od miesięcy prowadzi działania hybrydowe, w których szczególnie ważną rolę odgrywają operacje informacyjne, dezinformacja i manipulowanie przekazem medialnym.

Celem tych działań jest osłabienie szans Nikola Paszyniana na utrzymanie władzy oraz wspieranie prorosyjskich kandydatów. Kreml próbuje przedstawiać obecny rząd Armenii jako skorumpowany, antynarodowy, podporządkowany Zachodowi i wrogi wobec tradycyjnej tożsamości kraju. 

Operacje te wpisują się w szerszą walkę o kierunek polityki zagranicznej Armenii, w czasie gdy poparcie społeczne dla bliższej współpracy z Unią Europejską rośnie. W artykule analizujemy najważniejsze narracje, narzędzia i aktorów rosyjskich operacji wpływu wymierzonych w Armenię przed wyborami.

Storm-1516 atakuje Armenię

Jak wskazuje analiza Institute for Strategic Dialogue (ISD), Armenia była jednym z najczęściej atakowanych krajów w aktywności Storm-1516 między kwietniem 2025 a kwietniem 2026 roku. W tym okresie odnotowano ponad 30 kampanii wymierzonych w armeńską przestrzeń informacyjną.

Sieć Storm-1516 wykorzystywała fałszywe strony informacyjne i aktywistyczne, podszywała się pod prawdziwe media oraz dziennikarzy, a następnie wzmacniała przekaz przez zewnętrzne kanały dystrybucji, aby nadawać sfabrykowanym twierdzeniom pozorów autentyczności. 

Operacja nie ograniczała się do prostych fałszywych postów, ale tworzyła całe środowisko informacyjne, w tym przede wszystkim strony wyglądające jak lokalne media, pseudoaktywistyczne organizacje, materiały wideo, konta wzmacniające narracje oraz sieci udostępnień.

Skala działań była na tyle duża, że narracje Storm-1516 uzyskały miliony wyświetleń w mediach społecznościowych. Część fałszywych twierdzeń wymagała publicznych reakcji ze strony rzeczniczki prasowej premiera Armenii.

Dyskredytacja Paszyniana na celowniku Storm-1516

Jednym z głównych kierunków działania Storm-1516 było uderzenie bezpośrednio w obecnego premiera Nikola Paszyniana. Jak wskazuje ISD, fałszywe narracje przedstawiały go jako przestępcę, osobę moralnie zdegenerowaną, antychrześcijańską i wykorzystującą urząd do wzbogacenia siebie oraz rodziny.

Wśród narracji dezinformacyjnych zidentyfikowanych przez ISD pojawiały się m.in.:

• Sfabrykowane oskarżenia seksualne - rozpowszechniano wideo, w którym rzekomo nieletnia dziewczyna oskarżała Paszyniana o gwałt. 
• Narracje o przestępczości i korupcji - twierdzono, że Paszynian prowadził domy publiczne, kupował rezydencje w Kanadzie i Francji oraz wykorzystywał urząd do wzbogacania swojej rodziny. 
• Ataki na tożsamość religijną - w przekazach pojawiały się twierdzenia, że Paszynian palił krzyże czy blokował budowę pomnika Jezusa, co miało wzmacniać obraz premiera jako osoby wrogiej wobec chrześcijańskiej tradycji Armenii.
• Uderzenie w rodzinę premiera - atakowano również żonę Paszyniana, oskarżając ją o kradzież pieniędzy z funduszu dla dzieci chorych na raka.

Inne narracje o Paszynianie

Jak wskazuje Myth Detector, CivilNetCheck od początku 2025 roku zidentyfikował także inne przykłady dezinformacji wymierzonej w Paszyniana. Przekazy te układają się w kilka stałych narracji, które mają osłabiać jego wiarygodność w różnych grupach odbiorców.

Najważniejsze linie przekazu obejmują następujące narracje:

• „Paszynian jest kontrolowany przez siły zewnętrzne, w tym Turcję, Azerbejdżan i amerykański BlackRock";
• „premier poświęca interesy narodowe Armenii na rzecz zagranicznych patronów";
• „Francja próbuje wciągnąć Armenię w wojnę przeciwko Rosji";
• „Paszynian planuje sfałszować wybory i manipulować wyborcami";
• „premier jest uwikłany w korupcję";
• „Paszynian jest niedemokratycznym przywódcą";
• „rząd prowadzi walkę z religią i Kościołem".

Osłabianie relacji z sojusznikami

Storm-1516 próbowała również nadwyrężać relacje Armenii z sąsiadami i partnerami międzynarodowymi. Jak opisuje w analizie ISD, operacja promowała twierdzenia, że:

• tureckie podmioty miały drenować armeńskie rezerwy złota, 
• Turcja miała otrzymywać armeńską wodę i przejmować kontrolę nad sieciami elektroenergetycznymi kraju,
• Francja miała realizować w Armenii własne interesy kosztem bezpieczeństwa kraju,
• Paszynian miał zawierać korupcyjne układy z francuskim biznesmenem, 
• Francja miała składować odpady nuklearne w Armenii. 

Co istotne, ISD zwraca uwagę, że Storm-1516 poświęciła relatywnie mniej wysiłku podsycaniu historycznej wrogości między Armenią a Azerbejdżanem. W analizowanym materiale pojawiła się co najmniej jedna narracja zmierzająca w tym kierunku, jednak główny nacisk położono na uderzenie w relacje Armenii z partnerami zachodnimi.

Zaangażowanie influencerów

Według ISD kluczową rolę we wzmacnianiu filmów i artykułów Storm-1516 odegrali influencerzy na platformie X. Badacze znaleźli ponad 1600 postów z około 1000 kont, które udostępniały linki do treści Storm-1516 wymierzonych w Armenię.

Skala tej sieci była znacząca:

• 36 kont miało 100 tys. lub więcej obserwujących;
• około 150 kont miało ponad 10 tys. obserwujących;
• treści trafiały do bardzo różnych grup odbiorców, w tym zwolenników QAnon, Donalda Trumpa oraz Iranu;
• materiały udostępniały także konta jawnie powiązane z chińskimi i rosyjskimi mediami państwowymi;
• w dystrybucji uczestniczyła również niewielka sieć kont łączonych przez badaczy z operatorem powiązanym z państwem białoruskim.

Narracje o sfałszowanych wyborach

Istotne znaczenie miały także w ostatnim czasie narracje o możliwym sfałszowaniu wyborów. Armeński portal Media.am, który obserwował prorosyjskie kanały na Telegramie, wskazał, że od miesięcy rozpowszechniają one twierdzenia o rzekomych planach manipulowania wyborami przez zachodnie inicjatywy oraz organizacje.

Takie narracje mają podważać legitymację wyborów jeszcze przed ogłoszeniem wyników. Jeżeli prorosyjscy kandydaci przegrają, odbiorcy mają być wcześniej przygotowani na interpretację, że nie była to porażka polityczna, ale rezultat zewnętrznej ingerencji.

Przekaz ten pojawiał się również w oficjalnych źródłach Kremla, co wzmacnia jego zasięg i nadaje mu pozór politycznej wagi.

Narracje o ingerencji Zachodu

W ostatnich tygodniach pojawiało się również wiele narracji o ingerencji Zachodu w proces polityczny Armenii, co dokładnie analizował i opisywał armeński portal fact-checkingowy FIP.am.

Szczególnie silnie wzrosły one po zapowiedziach Unii Europejskiej dotyczących wysłania do Armenii zespołu szybkiego reagowania do przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz po ogłoszeniu pomocy finansowej.

W przekazach tych pojawiają się twierdzenia, że:

• zagraniczne siły wpływają na wybory w Armenii;
• działania UE mają świadczyć o zewnętrznej kontroli nad procesem wyborczym;
• wyniki wyborów mogą zostać „ustalone z zewnątrz";
• Zachód, w tym USA i UE, działa otwarcie na rzecz Paszyniana;
• zespół szybkiego reagowania UE ma służyć fałszowaniu wyborów albo podważaniu ich legitymacji;
• mocarstwa zachodnie bezpośrednio ingerują w sprawy wewnętrzne Armenii.

Russian Foundation to Battle Injustice

Ciekawym przykładem operacji wpływu wymierzonych w Armenię była również aktywność Russian Foundation to Battle Injustice (R-FBI). ISD opisują ją jako fałszywą organizację pozarządową broniącą praw człowieka, utworzoną w marcu 2021 roku przez założyciela Grupy Wagnera, Jewgienija Prigożyna.

Posty R-FBI uzyskały miliony wyświetleń, promując fałszywe narracje o Armenii. Organizacja stosowała taktyki podobne do Storm-1516, a jej twierdzenia były na tyle widoczne, że odpierała je rzeczniczka prasowa premiera Armenii.

Między kwietniem 2025 a kwietniem 2026 roku R-FBI opublikowała wiele artykułów atakujących Paszyniana, jego rodzinę i członków jego partii. W tekstach przedstawiano premiera jako skorumpowanego tyrana, który staje się coraz bardziej wrogi wobec Kościoła Ormiańskiego.

R-FBI oskarżała Paszyniana m.in. o:

• próbę eliminowania rywali politycznych przed wyborami;
• umieszczanie opozycjonistów w „obozach koncentracyjnych";
• handel narkotykami;
• handel organami;
• umożliwianie zachodnim firmom farmaceutycznym eksperymentów na armeńskich kobietach i dzieciach.

AI jako narzędzie dezinformacji

Analiza operacji dezinformacyjnych przed wyborami parlamentarnymi w Armenii wskazuje także na istotne wykorzystanie sztucznej inteligencji. Wiele filmów w kampanii wpływu przeciwko Paszynianowi używało AI do adaptowania treści z prawdziwych materiałów informacyjnych, aby wyglądały bardziej autentycznie.

Jednym z przykładów takiego zastosowania AI, który został opisany przez NewsGuard, jest materiał opublikowany 22 maja 2026 roku na X, rzekomo pochodzący od Euronews. Wideo zaczynało się od prawdziwego segmentu prowadzonego przez korespondentkę Méabh McMahon w cyklu „Europe Today”. 

Następnie przechodziło do stockowych ujęć Paszyniana i wykorzystywało wygenerowaną przez AI wersję głosu McMahon, aby płynnie wprowadzić odbiorcę w fałszywe twierdzenia.

To szczególnie niebezpieczny format manipulacji. Odbiorca widzi znaną oprawę medialną, prawdziwą dziennikarkę, wiarygodny styl i profesjonalny montaż, a dopiero później otrzymuje fałszywy przekaz. AI pozwala łączyć elementy autentyczne z wygenerowanymi w sposób, który utrudnia szybką ocenę wiarygodności materiału.

Operacja Overload

ISD zwraca uwagę także na sporą aktywność w Armenii operacji Overload, znanej także jako Matryoshka czy Storm-1679. W ramach operacji publikowane są zmanipulowane filmy i obrazy, często oznaczone skradzionymi logotypami mediów, na X, Bluesky, TikToku i Telegramie. 

Operacja ma również na celu angażowanie środowiska fact-checkingowego w weryfikację publikowanych treści, co prowadzi do obciążania jego zasobów oraz odwracania uwagi od sprawdzania innych, często bardziej istotnych informacji.

Dodatkowo działania te mogą generować zainteresowanie mediów, wzmacniając w ten sposób wrażenie skali i znaczenia wpływu wywieranego przez operację.

Podszywanie się pod celebrytów i NewsGuard

Jak opisuje NewsGuard, Matryoshka fabrykowała materiały dotyczące celebrytów mających ormiańskie korzenie lub związki z Armenią, w tym piosenkarki Cher i gwiazdy reality show Kris Jenner. W fałszywych doniesieniach imitujących Politico i inne rozpoznawalne media twierdzono, że osoby te nie popierają Paszyniana.

W marcu 2026 roku Matryoshka podszyła się też nawet pod NewsGuard i sfabrykowała wypowiedzi jego współdyrektora generalnego Gordona Crovitza dotyczące rzekomych operacji wpływu wspierających Paszyniana. 

NewsGuard podkreślał, że Crovitz nigdy nie wypowiadał się publicznie na temat Armenii, a sama organizacja nigdy nie zidentyfikowała takich operacji. Ten przypadek pokazuje, że celem podszywania się są także instytucje zajmujące się weryfikacją informacji.