Europejczycy chcą ostrzejszego podejścia do platform? Wyniki badania

23 października ubiegłego roku firma YouGov opublikowała wyniki badania pod tytułem „Jakie jest stanowisko Europejczyków w sprawie regulacji mediów społecznościowych?”. Ponad 1000 osób z Polski, Holandii, Niemiec, Włoch, Hiszpanii i Rumunii zadano pytanie, czy ich zdaniem firmy zajmujące się mediami społecznościowymi są wystarczająco regulowane.

Wyniki okazały się zróżnicowane, jednak większość respondentów uważała, że obecne przepisy są zbyt łagodne. Największy odsetek takich opinii odnotowano we Francji (53%). Kolejne miejsca zajęły Holandia (47%) oraz Niemcy (42%).

W Rumunii opinie były najbardziej podzielone - taki sam odsetek respondentów (27%) uznał, że regulacje są odpowiednie, jak i że są zbyt słabe. Jednocześnie to właśnie w tym kraju odnotowano największą grupę badanych uważających przepisy za zbyt restrykcyjne.

Wśród polskich uczestników badania przeważało przekonanie, że obecny poziom regulacji jest wystarczający (32%).

Autorzy raportu zaobserwowali, że wyborcy o poglądach prawicowych częściej opowiadają się za utrzymaniem niższego poziomu regulacji mediów społecznościowych.

Według analizy YouGov, może to wynikać nie tyle z samej ideologii politycznej, ile z obaw, że surowsze przepisy mogłyby zostać wykorzystane na niekorzyść wspieranych przez nich partii polityczych. Wyniki akiety z Włoch nie potwierdzają tej zależności.

Społeczne poparcie dla sankcji wobec X?

Trzy miesiące później, po grudniowej decyzji Komisji Europejskiej o nałożeniu na platformę X 120 mln euro kary oraz wyznaczeniu 90 dni na przedstawienie planu naprawczego, YouGov przeprowadził kolejne badanie.

Tym razem dotyczyło opinii publicznej wobec zarzutów stawianych platformie; braku transparentności, ograniczania badaczom dostępu do danych publicznych oraz potencjalnych manipulacji związanych z płatną weryfikacją kont.

Ponad 1000 osób w każdym z badanych państw zapytano czy uważają, że Unia Europejska powinna podjąć dalsze działania wobec X, jeśli platforma nie zastosuje się do zaleceń w wyznaczonym terminie.

Zdecydowana większość ankietowanych (70%) uznała, że UE powinna zareagować. Jedyne kraje z wynikiem powyżej średniej ogólnej to Hiszpania (78%) i Francja (76%). Kolejne miejsca zajęły Włochy i Niemcy (po 69%). Najniższy odsetek odnotowano w Polsce (60%).

W przeciwieństwie do poprzedniego badania, Holandia i Rumunia nie zostały uwzględnione w tym badaniu.

Respondentów, którzy opowiedzieli się za dalszymi działaniami UE, następnie zapytano, jakie konkretne kroki powinny zostać podjęte. We wszystkich badanych krajach najczęściej wskazywaną odpowiedzią było nałożenie kolejnych kar finansowych, wraz z ograniczeniem dostępu platformy do europejskiego rynku. 45% badanych uznało takie rozwiązaie za najlepszy sposób działania. Najwyższe poparcie dla tego stanowiska odnotowano w Niemczech (52%) oraz Hiszpanii (48%).

Metodologia a wnioski

Warto jednak pamiętać, że obydwa badania obejmowały nieco ponad 1000 respondentów z każdego państwa, co samo w sobie nie gwarantuje pełnej reprezentatywności wyników, mimo że próba była zróżnicowana pod względem płci, wieku, poglądów politycznych oraz regionu zamieszkania.

W przypadku drugiego badania należy dodatkowo zwrócić uwagę na interpretację wyników. Wskazywane w tabelach 45% dotyczy wyłącznie respondentów, którzy wcześniej zadeklarowali, że Unia Europejska powinna podjąć dalsze działania wobec platformy (70%). Oznacza to, że odsetek ten odnosi się do podgrupy badanych, a nie do wszystkich uczestników badania.

Mimo tych zastrzeżeń wyniki mogą wskazywać na wzrastające przekonanie, że Europa powinna działać bardziej aktywnie wobec mediów społecznościowych.

Widać to w zmianie nastrojów pomiędzy dwoma badaniami. W pierwszym, ogólnym pytaniu średnio 39% respondentów (bez uwzględnienia Rumunii i Holandii) uznało, że dotychczasowe regulacje są niewystarczające. Pytanie miało charakter raczej hipotetyczny i nie odnosiło się do konkretnego przypadku. Natomiast trzy miesiące później, w badaniu dotyczącym konkretnej sytuacji, aż 70% ankietowanych opowiedziało się za podjęciem dodatkowych działań.

Ziarno do ziarna: zmieniający się krajobraz mediów społecznościowych

Nie ma co ukrywać, w najbliższym czasie platforma X raczej nie zostanie zablokowana na europejskim rynku. Taki krok byłby skrajnym posunięciem zarówno z punktu widzenia prawa, jak i polityki, a obecnie nie ma żadnych przesłanek, by w ogóle rozważano taką możliwość.

Jednocześnie coraz częściej opisujemy na naszym portalu kontrowersyjne działania platform społecznościowych oraz rosnącą determinację rządów w zakresie wzmocnienia regulacji i ograniczenia dostępu do tych usług dla osób małoletnich. Pojawiają się nawet głosy o stworzeniu europejskiego portalu społecznościowego, który mógłby stać się alternatywą dla istniejących gigantów.

Pojedyncze działania i kontrowersje zaczynają się kumulować, a społeczne i regulacyjne naciski rosną. Rosnąca presja może (lecz nie musi) oznaczać początek końca dominacji dotychczasowych platform społecznościowych, otwierając drogę dla nowych rozwiązań i zmian na rynku mediów cyfrowych w Europie.