- WIADOMOŚCI
AI rozbiera dzieci, instytucje zawodzą. Alarmujące wnioski raportu
Autor. CyberDefence24/Canva
Seksualizujące deepfake’i stają się coraz poważniejszym problemem wśród dzieci i młodzieży, a reakcje szkół i organów ścigania często okazują się niewystarczające – wynika z raportu Fundacji Półtorej Minuty. Tymczasem w Polsce trwa dyskusja o ochronie najmłodszych w internecie. Po prezydenckim wecie wobec ustawy wdrażającej DSA, Sejm ma zająć się projektem rozszerzającym odpowiedzialność karną za przestępstwa popełniane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
Zdjęcie z klasowej wycieczki, szkolnych zawodów albo wakacji z rodzicami może stać się narzędziem przemocy. Dzięki sztucznej inteligencji osoby bez zaawansowanej wiedzy informatycznej czy umiejętności graficznych mogą przerabiać fotografie dzieci, tworząc fałszywe (niekiedy nagie) materiały, które potem trafiają do rówieśników i internetowych grup.
Choć obrazy są fikcyjne, upokorzenie, strach i poczucie zagrożenia towarzyszące ich rozpowszechnianiu są jak najbardziej rzeczywiste, a skuteczność pomocy często zależy od często opieszałej reakcji dorosłych i instytucji. Najnowszy raport Fundacji Półtorej Minuty uwidacznia rosnący problem polskich szkół.
W opracowaniu „Deepfake OFF – prawa dzieci ON” eksperci szczegółowo przeanalizowali 52 przypadki pokrzywdzonych w ten sposób osób, sprawdzając okoliczności zdarzeń, działania sprawców i odpowiedź właściwych instytucji.
Przemoc zaczyna się w szkole
W analizowanych przez fundację przypadkach to właśnie środowisko szkolne okazało się jednym z głównych miejsc występowania problemu.
Spośród 24 spraw dotyczących seksualizowania wizerunku dziecka aż 21 było związanych ze szkołą. Z kolei w 17 z 26 przypadków, w których pokrzywdzonymi były wyłącznie dzieci, sprawcami okazali się nieletni – często koledzy z klasy lub tej samej placówki.
Ich ofiarami padają przede wszystkim dziewczęta, choć zagrożenie obejmuje również chłopców, szczególnie w przypadku intymnego szantażu.
Przerobione fotografie rozpowszechniano za pośrednictwem komunikatorów i platform społecznościowych, m.in. Snapchata, Discorda, Telegrama czy WhatsAppa.
Alarmujące dane
Skalę zjawiska ilustrują dane przywołane przez autorów. Polski zespół Dyżurnet.pl przeanalizował w 2025 r. 250 materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (CASM), które zostały wytworzone lub przetworzone cyfrowo – wobec 88 rok wcześniej.
Jednocześnie liczba odnotowanych przypadków wymuszeń seksualnych wobec małoletnich wzrosła z 17 do 63.
Jeszcze wyraźniejszy wzrost zaobserwowała brytyjska Internet Watch Foundation. Liczba wykrytych przez organizację filmów zwiększyła się z 13 w 2024 r. do 3443 w 2025 r – jest to 264-krotny wzrost.
Rzeczywista liczba przypadków może być oczywiście znacznie większa, wiele dzieci ukrywa bowiem podobne doświadczenia przed dorosłymi.
Przemoc jako żart
W komentarzu do raportu psycholożka dr Agata Jastrzębowska podkreśla, że seksualizowanie wizerunku dziecka może prowadzić do lęku, wycofania z kontaktów społecznych, spadku samooceny i utraty poczucia bezpieczeństwa – wszystko to bardzo trudne do odwrócenia. Dlatego oczywistym jest, że reakcja dorosłych na krzywdę doznaną przez dziecko ma ogromne znaczenie dla jego dalszego funkcjonowania.
Autorzy raportu zwracają szczególną uwagę na reakcje policji, prokuratury i szkół. Wśród 26 analizowanych spraw dotyczących wyłącznie małoletnich skutecznie zareagowano w sześciu przypadkach. W jedenastu działania przyniosły częściowy rezultat, cztery reakcje oceniono jako nieskuteczne, a pięć postępowań pozostawało w toku.
Jednym z najbardziej wymownych przykładów jest sprawa czternastolatki z Mazowsza. Jej przerobione zdjęcie pojawiło się na instagramowym profilu szkoły wraz z sugestią udostępnienia nagich fotografii dziewczynki. Pomimo zgłoszeń ze strony rodziny, szkoły i Urzędu Ochrony Danych Osobowych, postępowanie początkowo zakończyło się odmową jego wszczęcia.
Kto chce jej nagie zdjęcia?
Pytanie dołączone do opublikowanych „zdjęć" 14-latki
Po interwencji prezesa UODO sprawę ponownie podjęto, a następnie… umorzono. W ocenie organów ścigania zdarzenie miało charakter nastoletniego żartu. Autorzy raportu zwracają uwagę na bagatelizowanie krzywdy dziecka.
Gdy ofiarą jest polityk albo znana osoba, państwo potrafi działać szybko: NASK zgłosił platformom w 2025 r. ponad 46 tys. materiałów dezinformacyjnych. Gdy ofiarą jest czternastolatka, sprawa staje się „żartem".
Raport „Deepfake OFF – prawa dzieci ON"
Dla porównania w hiszpańskim Almendralejo grupa nastolatków wykorzystała podobną technologię do przerobienia zdjęć około 20 dziewcząt. Tamtejszy sąd zastosował wobec sprawców środki obejmujące nadzór oraz obowiązkową edukację dotyczącą odpowiedzialności, relacji i korzystania z technologii.
„Czarna księga” i prezydenckie weto
Ustalenia fundacji wpisują się w szerszą debatę o bezpieczeństwie najmłodszych w internecie, która w ostatnich dniach ponownie nabrała tempa.
12 listopada Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Zebrane w niej badania pokazują, że cyberprzemocy doświadczyło 39 proc. polskich nastolatków, a 47 proc. pokrzywdzonych uczniów zachowało swoje doświadczenia dla siebie, pozostając biernymi wobec sytuacji.
Publikacja towarzyszyła apelowi o podpisanie krajowych przepisów uzupełniających unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA). Dzień później, 13 listopada, prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę przewidującą nowe procedury ograniczania dostępu do nielegalnych materiałów.
Jak relacjonowaliśmy na naszych łamach, powołał się na zbyt szerokie uprawnienia administracji do blokowania treści, wskazując na potrzebę ochrony wolności słowa. Według prezydenta, decyzje dotyczące legalności publikacji powinny pozostawać w gestii niezależnych sądów.
Warto zaznaczyć, że samo unijne DSA już obowiązuje. Polska przyjęła również pierwszą ustawę wyznaczającą prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na krajowego koordynatora ds. usług cyfrowych.
Weto dotyczyło drugiego aktu, który miał wprowadzić dodatkowy mechanizm reagowania na nielegalne publikacje – który na ten moment platformy stosują bardzo opieszale.
Według monitoringu NASK w pierwszym półroczu 2026 r., 76 proc. zgłoszeń kierowanych do platform zostało odrzuconych lub pozostało bez interwencji.
Jest to szczególnie ważne w kontekście raportu fundacji. Nawet skuteczne ściganie autora seksualizującego deepfake’u może mieć ograniczone znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka, jeśli krzywdzący materiał nadal krąży po internecie.
W Polsce często dochodzi do sytuacji, w której poszkodowane dziecko nie otrzymuje odpowiedniej ochrony. Nie dlatego, że prawo jej nie przewiduje, ale dlatego, że obowiązujących przepisów się nie stosuje lub nie interpretuje w stosunku do powstających, innowacyjnych rozwiązań technologicznych.
Dominik Kuc, Prezes Zarządu Fundacji Półtorej Minuty.
Sejm zajmie się sprawą
Równolegle trwają prace nad rozwiązaniami dotyczącymi samych sprawców. Do Sejmu wpłynął poselski projekt nowelizacji Kodeksu karnego (druk nr 3268), którego pierwsze czytanie zaplanowano podczas posiedzenia rozpoczynającego się 17 listopada.
Projekt zakłada rozszerzenie i doprecyzowanie odpowiedzialności karnej za wykorzystywanie technik cyfrowych (w tym sztucznej inteligencji) do tworzenia materiałów pornograficznych. Proponowane zmiany dotyczą m.in. przepisów o ochronie wizerunku i materiałach seksualnych z udziałem małoletnich.
To odpowiedź na jeden z problemów wskazanych w raporcie: obecne regulacje przewidują karalność określonych treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci, lecz ich stosowanie do innych form syntetycznej nagości i intymnych manipulacji budzi wątpliwości.
Rozwiązania związane z DSA i projekt nowelizacji dotyczą więc różnych etapów tego samego zjawiska. Pierwszy ma usprawnić działania wobec nielegalnych materiałów, drugi – zwiększyć możliwości pociągania sprawców do odpowiedzialności.
Częścią ochrony jest szybka reakcja
Fundacja Półtorej Minuty rekomenduje zmiany na poziomie instytucji, które można wprowadzić niezależnie od procesu legislacyjnego – przede wszystkim jasne procedury dla szkół, odpowiednie przygotowanie policjantów i prokuratorów oraz skuteczniejsze zabezpieczanie dowodów cyfrowych.
Autorzy raportu postulują opracowanie jednolitych zasad reagowania na takie zdarzenia w szkołach. Rekomendują m.in. zabezpieczanie dowodów, zawiadamianie policji lub sądu rodzinnego w ciągu 24 godzin oraz przygotowanie planu wsparcia dla pokrzywdzonego dziecka. Samym placówkom zalecają też ostrożniejsze publikowanie zdjęć uczniów wraz z ich danymi osobowymi.
Sprawcy korzystają z technologii z 2026 roku, a państwo próbuje ich ścigać przepisami pisanymi, gdy sztuczna inteligencja była jeszcze science fiction. Polskie prawo nie nadąża za technologią: nie ma rozwiązań, które wprost opisują przemoc wobec dzieci z użyciem deepfake'ów i deepnude.
Jan Pieniążek, współautor opracowania, prawnik i członek zarządu Fundacji Półtorej Minuty
Zapewnienie dzieciom faktycznej ochrony w świecie, w którym tworzenie tak krzywdzących materiałów jest coraz łatwiejsze, wymaga zarówno prawa nadążającego za technologią, jak i instytucji zdolnych do szybkiego działania. Dla dziecka, którego wizerunek wykorzystano do upokorzenia, najważniejsza pozostaje bowiem konkretna pomoc – zanim fałszywy obraz dotrze do kolejnych odbiorców.







Serwis CyberDefence24.pl otrzymał tytuł #DigitalEUAmbassador (Ambasadora polityki cyfrowej UE). Jeśli są sprawy, które Was nurtują; pytania, na które nie znacie odpowiedzi; tematy, o których trzeba napisać – zapraszamy do kontaktu. Piszcie do nas na: [email protected].