Nagła blokada głośnego modelu AI. Koordynator Trumpa zarzuca twórcom kłamstwo

12 czerwca br. firma Anthropic wydała oświadczenie, w którym poinformowała, że tymczasowo blokuje dostęp do swoich modeli Fable 5 i Mythos 5.

Decyzja zapadła po wydanej tego samego dnia niepublicznej dyrektywie rządu USA, wzywającej do zawieszenia dostępu do modeli wszystkim cudzoziemcom, nawet tym pracującym dla firmy. W odpowiedzi Anthropic zablokowało dostęp wszystkim użytkownikom, bez względu na pochodzenie, „aby zapewnić zgodność z przepisami”. Dostęp do pozostałych modeli ma pozostać nienaruszony.

Dyrektywa, mimo, że miała nie zdradzać żadnych szczegółów, była podyktowana „obawami zwiazanymi z bezpieczenstwem narodowym”. Według Anthropic, chodzi o podatność systemu Fable 5 na „jailbreaking”, czyli łamanie zabezpieczeń modelu w taki sposób, aby zrobił coś, czego normalnie nie powinien zrobić, np. odpowiedzieć na zablokowane pytanie albo pomóc w ryzykownym zadaniu.

Zdaniem firmy wskazana podatność miała ograniczony charakter i pozwalała jedynie na znalezienie kilku mało istotnych, znanych już wcześniej luk bezpieczeństwa. Jak podkreśla, podobne błędy potrafią wykrywać także inne publicznie dostępne modele AI – bez konieczności obchodzenia ich zabezpieczeń.

Anthropic zaznacza, że całkowite wyeliminowanie ryzyka jailbreaków prawdopodobnie nie jest dziś możliwe w przypadku żadnego modelu AI.

Mythos za zamkniętymi drzwiami, Fable dla użytkowników

Claude Fable 5 i Claude Mythos 5 to modele zaprezentowane przez Anthropic 9 czerwca 2026 roku jako modele klasy Mythos (czyli wyższego poziomu niż dotychczasowe modele Opus), które pojawiły się 7 kwietnia tego samego roku.

Mythos już po prezentacji został potraktowany jak technologia „zbyt potężna”, by udostępnić ją szerokiej publiczności bez ścisłej kontroli. Decyzja ta miała być podyktowana m.in. zdolnością modelu do wykrywania błędów w kodzie komputerowym, które mogłyby zostać wykorzystane przez cyberprzestępców.

Anthropic podkreślało, że tak zaawansowane możliwości mogą wspierać obrońców infrastruktury, badaczy i specjalistów pracujących w obszarach cyberbezpieczeństwa, biologii czy chemii, ale w niepowołanych rękach zwiększają ryzyko poważnych nadużyć. W związku z tym dostęp do Mythosa ograniczono do programu zaufanego dostępu, Project Glasswing.

Fable 5 to z kolei wersja „dla szerszego użycia” – model przeznaczony do zaawansowanych zadań: kodowania, agentów, analizy dokumentów i długich projektów. Jest oparty na tym samym modelu bazowym co Mythos 5, ale wyposażono go w mocne zabezpieczenia i filtry, przekierowujące ryzykowne zapytania do Claude Opus 4.8.

Można powiedzieć, że „legendę” Mythosa zamknięto za bramą kontroli, a „opowieść” Fable – zgodnie z nazwą wywodzącą się od łacińskiego fabula – miała wejść do codziennego użytku jako potężna, ale oswojona wersja tej samej technologii.

Anthropic: rząd przecenił skalę zagrożenia

Anthropic w oświadczeniu przekonuje, że Fable 5 został wdrożony z wyjątkowo silnymi zabezpieczeniami, ograniczającymi ryzyko niewłaściwego wykorzystania modelu, szczególnie w obszarze cyberbezpieczeństwa. Miały być one na tyle restrykcyjne, że część użytkowników skarżyła się na ich zbyt szeroki zakres.

Przed premierą modelu Anthropic miało też współpracować z rządem USA, brytyjskim AISI, prywatnymi organizacjami zewnętrznymi oraz własnymi zespołami, poświęcając „tysiące godzin” na testowanie odporności Fable 5.

Według firmy, wyniki testów wskazywały, że zabezpieczenia były skuteczniejsze niż w jakimkolwiek wcześniej wdrożonym jej modelu.

Nie wykryto też tzw. uniwersalnego jailbreaku, czyli sposobu, który pozwalałby szeroko ominąć zabezpieczenia Fable 5 i uzyskać dostęp do pełnego zakresu jego zaawansowanych możliwości. A jeśli już komuś udałoby się obejść zabezpieczenia, dostęp do niebezpiecznych funkcji miał być bardzo ograniczony albo wymagać dużego wysiłku.

Dla zwiększonego bezpieczeńswa, Anthropic wprowadziło też monitoring i 30-dniowe przechowywanie danych klientów, aby szybciej wykrywać podejrzane działania i reagować na potencjalne nadużycia.

Firma twierdzi, że informacje przedstawione przez rząd dotyczyły jedynie potencjalnego, wąskiego i nieuniwersalnego jailbreaku. Jej zdaniem, metoda ta miała w praktyce polegać na poproszeniu modelu o przeanalizowanie konkretnej bazy kodu i naprawienie znalezionych błędów, co ma być powszechnie dostępne w innych modelach AI i wykorzystywane każdego dnia przez specjalistów zajmujących się obroną systemów informatycznych.

W ocenie Anthropic nie przedstawiono dowodów na jailbreak, który prowadziłby do szczególnie szkodliwych skutków albo dawał dostęp do unikalnych możliwości Mythosa, ryzykując tym samytm próbę jego inżynierii wstecznej i skopiowania modelu w procesie znanym jako destylacja.

Sacks: to spór o bezpieczeństwo, nie o innowację

David Sacks, przedsiębiorca i inwestor znany m.in. z działalności w PayPalu oraz w branży venture capital, a obecnie koordynator ds. sztucznej inteligencji i kryptowalut w administracji Donalda Trumpa, odpowiedział na komunikat Anthropic na platformie X. W swoim wpisie przedstawił całą sytuację w nieco innym świetle.

Sacks opisał sprawę przede wszystkim jako spór o bezpieczeństwo, a nie o samo wdrożenie zaawansowanego modelu AI. Według niego, Anthropic udostępniło publicznie modele klasy Mythos pod komercyjną nazwą Fable, przy czym Fable miało być w praktyce Mythosem wyposażonym w dodatkowe zabezpieczenia.

Problem, jak twierdzi Sacks, polega na tym, że jeśli te zabezpieczenia można obejść, to użytkownicy zyskują dostęp do zaawansowanych możliwości Mythosa, w tym narzędzi cybernetycznych, które zdaniem samego Anthropic powinny podlegać szczególnej kontroli.

Według komunikatu, wiarygodny partner testujący Fable miał znaleźć sposób na obejście zabezpieczeń modelu. Administracja USA miała następnie poprosić Dario Amodeia, szefa Anthropic, o naprawienie podatności albo wycofanie modelu z użycia – Amodei miał odmówić, a Anthropic w swoim oświadczeniu bagatelizowało problem, twierdząc, że jailbreak nie był poważny.

Sacks wskazuje, że trudno uznać podatność za „nieistotną lukę”, jeśl ta potencjalnie pozwalałaby korzystać z możliwości modelu określanego wcześniej jako cyberbroń.

W jego ocenie reakcja Anthropic stoi w sprzeczności z wizerunkiem firmy jako organizacji stawiającej bezpieczeństwo AI na pierwszym miejscu. Jak twierdzi, kontrola eksportowa miała być wprowadzona przez administrację niechętnie i dopiero w reakcji na brak współpracy ze strony Anthropic.

Sacks podkreśla, że rząd nie chce trwałego zablokowania Fable, a  oczekuje raczej naprawienia problemu, zniesienia ograniczeń i przywrócenia modelu do powszechnego użytku. Jego zdaniem rozwiązanie leży teraz po stronie Anthropic.

Anthropic: taki standard mógłby zatrzymać rozwój AI

Mimo sprzeciwu wobec decyzji administracji, Anthropic zapowiedziało, że zastosuje się do wytycznych prawnych i zablokuje dostęp zarówno do Fable 5 jak i Mythos 5 wszystkim użytkownikom – nie tylko osobom spoza USA. Firma nie zgadza się jednak z tezą, że wykrycie potencjalnego, wąskiego obejścia zabezpieczeń powinno automatycznie prowadzić do wycofania komercyjnego modelu używanego przez setki milionów osób. 

Zdaniem Anthropic, gdyby zastosować taki standard wobec całej branży, mógłby w praktyce zatrzymać niemal wszystkie nowe wdrożenia zaawansowanych systemów AI. Spółka podkreśla, że rząd powinien mieć możliwość blokowania niebezpiecznych technologii, ale tylko w ramach przejrzystego, sprawiedliwego i opartego na technicznych faktach procesu. 

Obecną sytuację Anthropic określa jako nieporozumienie i zapowiada działania na rzecz jak najszybszego przywrócenia dostępu.

AI jako dobro narodowe

poniższy fragment stanowi opinię autorki

Spór wokół Fable 5 i Mythos 5 wpisuje się w szerszy trend coraz śmielszych działań rządu USA wobec sztucznej inteligencji – Waszyngton coraz częściej traktuje zaawansowane modele nie tylko jako produkty prywatnych firm, lecz element infrastruktury strategicznej.

AI staje się więc swego rodzaju dobrem narodowym: technologią, która ma wzmacniać amerykańskie bezpieczeństwo, gospodarkę i przewagę geopolityczną, jednocześnie pozostając pod coraz większą kontrolą państwa. 

Widać to na przykładzie rozporządzenia wykonawczego z początku czerwca, które nakazuje agencjom federalnym opracowanie ram współpracy, w ramach których twórcy najbardziej zaawansowanych modeli mogliby udostępniać je rządowi nawet na 30 dni przed szerszym przekazaniem zaufanym partnerom. 

Formalnie decyzja jest oczywiście podyktowana kwestiami bezpieczeństwa: koniecznością testów i ograniczeń ryzyka cybernetycznego. W praktyce, może przesuwać granicę między regulacją a częściowym „przywłaszczaniem” technologii przez państwo: rząd nie tylko ocenia ryzyko, ale zaczyna rościć sobie prawo do wcześniejszego dostępu, kontroli dystrybucji i decydowania, kto może korzystać z najpotężniejszych modeli.

Obecny spór o Fable 5 nie jest więc jedynie techniczną dyskusją o jednym jailbreaku, ani kto może korzystać z określonych modeli AI. W gruncie rzeczy dotyczy znacznie szerszego pytania: kto ma prawo wyznaczać zasady ich użycia.