Suwerenność cyfrowa centralnym zagadnieniem polityki państwa

Patronat medialny

26 lutego br. w Centralnym Domu Technologii w Warszawie odbyła się prezentacja raportu Instytutu Poznańskiego pt. „Suwerenność cyfrowa – między autonomią a pragmatyzmem”, autorstwa dr. Andrzeja Kozłowskiego. Wydarzeniu towarzyszyła debata ekspercka poświęcona wyzwaniom oraz kierunkom budowania suwerenności cyfrowej Polski w zmieniającym się otoczeniu geopolitycznym i technologicznym.

Spotkanie otworzył Jan Zujewicz, prezes Instytutu Poznańskiego, a na początku miały miejsce wystąpienia wiceministra cyfryzacji Michała Gramatyki oraz zastępcy szefa Kancelarii Prezydenta RP Adama Andruszkiewicza. 

Adam Andruszkiewicz podkreślił, że suwerenność cyfrowa i cyberbezpieczeństwo mają dziś fundamentalne znaczenie, zwłaszcza w kontekście rosnących zagrożeń ze wschodu. Wskazał, że kwestia suwerenności cyfrowej zyskuje coraz większą wagę w debacie publicznej. Zaznaczył również, że w dyskusji na ten temat kluczowe jest wypracowanie kompromisu.

Na znaczenie suwerenności cyfrowej zwrócił uwagę również Michał Gramatyka. W swoim wystąpieniu przywołał rezolucję Parlamentu Europejskiego wzywającą do wzmocnienia suwerenności cyfrowej Unii Europejskiej poprzez ograniczenie zależności od amerykańskich firm technologicznych.

Raport Instytutu Poznańskiego

Podczas wydarzenia zaprezentowano raport Instytutu Poznańskiego pt. „Suwerenność cyfrowa – między autonomią a pragmatyzmem”.

Raport proponuje model „kontrolowanej współpracy”, zakładający łączenie wymogów bezpieczeństwa państwa z uwarunkowaniami globalnego rynku technologicznego oraz dynamiką innowacji.

Autor wskazuje, że celem nie jest całkowite wykluczenie rozwiązań zagranicznych ani dążenie do pełnej autarkii. Kluczowe pozostaje podejmowanie świadomych decyzji, zachowanie kontroli nad wrażliwymi elementami systemów oraz zapewnienie możliwości zmiany dostawcy bez naruszania ciągłości działania.

Debata na temat suwerenności cyfrowej

Po prezentacji raportu odbyła się debata poświęcona zagadnieniu suwerenności cyfrowej. 

W dyskusji udział wzięli:

• Adam Andruszkiewicz, zastępca szefa Kancelarii Prezydenta RP;
• Kamil Basaj, prezes Fundacji INFO OPS Polska;
• Wanda Buk, doradca społeczny Prezydenta RP i ekspert Instytutu Sobieskiego;
• Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska;
• Marcin Krasuski, dyrektor ds. polityk publicznych w Google.

Rozmowa koncentrowała się na praktycznych wymiarach suwerenności cyfrowej Europy, w szczególności na kwestiach zależności technologicznych, regulacji prawnych, kontroli nad danymi oraz rozwoju sztucznej inteligencji.

Regulacje a suwerenność cyfrowa

W trakcie debaty poruszono kwestie regulacji prawnych oraz ich wpływu na kształtowanie suwerenności cyfrowej.

Michał Kanownik podkreślił, że choć ramy prawne są istotnym instrumentem polityki państwa, suwerenności cyfrowej nie można zbudować wyłącznie poprzez regulacje. Adam Andruszkiewicz zwrócił w tym kontekście uwagę na znaczenie nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, podpisanej przez Prezydenta RP, przy czym część jej przepisów została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego.

Marcin Krasuski odniósł się do amerykańskiej ustawy US Cloud Act z 2018 roku, która umożliwia organom USA żądanie dostępu do danych od amerykańskich dostawców usług chmurowych, niezależnie od miejsca ich przechowywania.

Kamil Basaj zwrócił natomiast uwagę na wymiar suwerenności cyfrowej związany z kontrolą nad algorytmami, w szczególności w kontekście mechanizmów decydujących o tym, jakie treści są promowane w mediach społecznościowych.

Sztuczna inteligencja a suwerenność cyfrowa

W toku debaty poruszono również kwestię suwerenności cyfrowej w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji.

Wanda Buk wskazała, że całkowite uniezależnienie się od rozwiązań pozaeuropejskich nie jest możliwe, choć zasadne pozostaje wzmacnianie i rozwijanie technologii europejskich. Odnosząc się do AI Act, oceniła go jako przykład nadregulacji.

Michał Kanownik podkreślił natomiast, że sztuczna inteligencja wymaga ram regulacyjnych, jednak również w jego ocenie AI Act wykracza poza niezbędny zakres regulacji.