Autonomiczne auta w miastach UE. Bruksela uruchamia ADACities

W obliczu rosnących wyzwań związanych z transportem, bezpieczeństwem, emisjami i dostępnością usług przewozowych, autonomiczna mobilność coraz wyraźniej staje się jednym z kierunków rozwoju europejskich miast. W tym kontekście 23 czerwca, Komisja Europejska zainaugurowała inicjatywę Autonomous Drive Ambition Cities, (ADACities). 

Projekt ma pomóc miastom państw członkowskich UE w praktycznym wprowadzaniu technologii autonomicznej jazdy. O rozpoczęciu programu poinformowała wiceprzewodnicząca wykonawcza Henna Virkkunen podczas pierwszego międzynarodowego forum Europejskiego Sojuszu na rzecz Pojazdów Połączonych i Autonomicznych (ECAVA).

Założenia ADACities

Założeniem ADACities jest rozwój usług opartych na pojazdach autonomicznych poziomu 4 (klasyfikacja SAE), wykorzystujących sztuczną inteligencję. Oznacza to rozwiązania, które bez stałego udziału kierowcy mogą poruszać się samodzielnie tylko w określonych warunkach.

Program obejmuje trzy główne obszary zastosowań: 

• robotaksówki i usługi współdzielenia samochodów,
• autonomiczne shuttle busy przeznaczone dla transportu publicznego,
• jazda punkt-punkt w wymagającym, złożonym środowisku miejskim.

Zgodnie z celami klimatycznymi Unii Europejskiej, inicjatywa skupia się przede wszystkim na elektrycznych pojazdach autonomicznych, głównie samochodach osobowych oraz niewielkich autobusach wahadłowych. W ramach ADACities każdy uczestniczący producent pojazdów ma rozwijać usługi w oparciu o wybrany typ pojazdu lub wspólną platformę technologiczną.

Cele projektu

ADACities jest jednym z kluczowych projektów strategii „Apply AI” w obszarze mobilności. Ma umożliwić wybranym miastom objęcie „roli liderów we wdrażaniu innowacji w zakresie autonomicznej mobilności”. Dlatego też jego założeniem jest europejski charakter tworzonych partnerstw – w centrum inicjatywy mają stanąć producenci OEM z Europy i technologie rozwijane w UE. Projekt nie zamyka się jednak w pełni  na współpracę z partnerami spoza Unii. 

Miasta uczestniczące w ADACities mają dążyć do uruchomienia flot liczących co najmniej 100 pojazdów autonomicznych do 2030 roku. 

Znaczenie ADACities wykracza jednak poza sam sektor motoryzacyjny. Jak podkreśla komunikat, rozwój takich usług dla mieszkańców może oznaczać bezpieczniejsze drogi, niższe emisje i wygodniejsze przemieszczanie się, szczególnie na tzw. pierwszym i ostatnim odcinku podróży, także w strefach podmiejskich. Z kolei dla miast inicjatywa może stać się narzędziem do usprawnienia transportu publicznego, lepszego zarządzania ruchem i planowania sieci mobilności przy wykorzystaniu rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji.

Deklaracja intencji

Uzupełnieniem działań związanych z ADACities jest wspólna deklaracja intencji podpisana przez przedstawicieli 18 państw europejskich (w tym Polski), Dotyczy ona utworzenia transgranicznego środowiska testowego dla wdrażania pojazdów zautomatyzowanych. 

Dokument nawiązuje do zapowiedzianej 5 marca 2025 roku inicjatywy tworzenia dużych, transgranicznych testbedów (miejsc testowych) między państwami członkowskimi w ramach Europejskiego Planu Działań dla Sektora Motoryzacyjnego. Jego celem jest stworzenie bardziej przewidywalnych i spójnych warunków do testowania i wdrażania pojazdów zautomatyzowanych na publicznych drogach (także w ruchu transgranicznym). 

Zakłada on m.in. harmonizację zasad zatwierdzania takich pojazdów, wypracowanie wspólnych procedur oraz ułatwienie wzajemnego uznawania dopuszczeń w ramach testbedu.

Autonomiczne auta a suwerenność technologiczna Europy

Zarówno ADACities, jak i powiązana z nim deklaracja intencji odwołują się do potrzeby wzmacniania bezpieczeństwa, konkurencyjności i niezależności Europy w tym obszarze.

Wdrażanie pojazdów autonomicznych w miastach wymaga jednak czegoś więcej niż samych regulacji i deklaracji – aby takie samochody mogły sprawnie poruszać się po ulicach, muszą rozpoznawać lokalne znaki drogowe, pieszych, rowerzystów, układ skrzyżowań, zachowania innych uczestników ruchu i specyfikę konkretnych tras. W praktyce oznacza to konieczność pracy na ogromnych zbiorach danych pochodzących z realnych przestrzeni miejskich oraz ich wcześniejszego, bardzo dokładnego mapowania i skanowania.

To właśnie tutaj pojawia się najważniejsze wyzwanie – Europa chce (i powinna) budować własne, bezpieczne i suwerenne rozwiązania. Mimo, że wiodącym producentem na tym rynku jest francuska firma Valeo, zdecydowana część najbardziej zaawansowanych kompetencji w obszarze autonomicznej jazdy rozwijają dziś podmioty spoza UE – w tym firmy te chińskie. Na naszych łamach opisywaliśmy decyzję estońskiego Bolta, który, planując rozwój swoich autonomicznych usług w Europie, nawiązał współpracę z chińską firmą  Pony.ai.  

ADACities może więc stać się ważnym impulsem dla europejskiej autonomicznej mobilności, ale jego powodzenie nie będzie zależeć tylko od liczby wdrożonych pojazdów. Równie istotne będzie to, czy Unia Europejska zdoła zbudować własne zaplecze technologiczne, zachować kontrolę nad danymi i uniknąć sytuacji, w której europejskie miasta staną się jedynie poligonem testowym dla rozwiązań rozwijanych poza Europą.