Technologia wyzwaniem w polskich szkołach. „Nie może nami zawładnąć”

Wokół problemów związanych z dostępem dzieci do urządzeń elektronicznych dyskusje toczą się od wielu lat. Podejmowane są różne inicjatywy z wielu stron sceny politycznej.

Jak opisywaliśmy na naszych łamach, w kampanii prezydenckiej w 2025 roku pojawił się postulat wprowadzenia zakazu telefonów komórkowych w szkołach. Nad konkretnym projektem od kilku miesięcy prace prowadzi resort edukacji; ma on wejść w życie we wrześniu.

Z kolei w styczniu tego roku poznaliśmy założenia projektu ustawy mającego wprowadzić – wzorem Australii – zakaz mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia.

Problem dla dzieci i rodziców

Jedno ze spotkań poświęconych zarówno problemom cyfrowym dzieci, jak również wyzwaniom edukacyjnym w Polsce zostało zorganizowane przez Fundację Digital University w piątek 20 marca w Warszawie.

Jak zauważyła w swoim wystąpieniu założycielka organizacji Jowita Michalska, rodzice nie wiedzą o tym, jak istotne są kwestie higieny cyfrowej, dezinformacji czy bezpieczeństwa.

„Dzisiaj jesteśmy atakowani dezinformacją na taką skalę, że nawet my, osoby zajmujące się tym tematem zawodowo, nie jesteśmy w stanie na pierwszy, a często nawet na drugi rzut oka odróżnić prawdę od fałszu. Obecnie są dzieci, które spędzają w sieci po 14 godzin dziennie i nie jest to żadna nisza – rodzice często mówią wprost »my nie wiemy jak to wyłączyć, jak zrobić tę blokadę (rodzicielską – red.)«. Problem tkwi nie tylko w braku umiejętności technicznych, ale przede wszystkim w braku świadomości, że takie rozwiązania istnieją” – wyjaśniła Michalska.

Dorośli powinni towarzyszyć dzieciom w cyfrowym życiu

Podczas wydarzenia głos zabrała również Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej. W swoim przemówieniu przypomniała, że reforma Kompas jutra przygotowywana przez resort ma wprowadzić rozwiązania będące odpowiedzią na wyzwania współczesnego świata.

„Młodzież musi umieć identyfikować rzetelne źródła informacji, bo dezinformacja strasznie się szerzy. To jest jeden z truizmów, ale prawda jest taka, że jeszcze nie nauczyliśmy się radzić sobie z nią tak skutecznie, jak nam się wydaje. Jeżeli rośnie grupa osób, które wierzą w to, że Ziemia jest płaska, to mamy problem – i nawet nie »chyba«” – podkreśliła podsekretarz stanu w MEN.

Musimy się zastanowić, jak my bylibyśmy na miejscu tych młodych ludzi, którzy dzisiaj żyją w 24-godzinnej rzeczywistości świata cyfrowego i którzy dzisiaj muszą być na to przygotowani. Dlatego (mówimy – red.) i o higienie cyfrowej i szkoleniach AI dla nauczycieli, żeby też pomagali młodym ludziom odnaleźć się w tym świecie. Młodzi są trochę lepsi w wykorzystywaniu tych instrumentów, ale mimo wszystko dorośli muszą im mądrze towarzyszyć.
Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej

Michalska: działania platform są prouzależniające

Podczas spotkania przypomniano także o trwających w MEN pracach nad zakazem używania telefonów komórkowych przez dzieci w szkołach. Zapytaliśmy założycielkę Fundacji Digital University o jej pogląd na zmiany, których mają zostać wprowadzone w życie już od 1 września.

Ekspertka przypomniała o swoim poparciu dla tego rodzaju ograniczeń – są one pierwszym zatrzymaniem trudności związanych z mediami społecznościowymi.

„Możemy mówić o wolności wyboru i o tym, żeby każdy decydował za siebie, ale świadomość rodziców jest praktycznie zerowa. Działania firm technologicznych są absolutnie prouzależniające i to nie jest fair play” – podkreśliła Jowita Michalska.

Jednocześnie, szkoły mają wyraźnie sygnalizować problemy związane z korzystaniem z telefonów przez dzieci. Nauczyciele mają sobie nie radzić z samowolą najmłodszych na lekcjach, zaś na przerwach uczniowie nie budują z tego powodu relacji między sobą.

„(Zakazy – red.) pomogą uzdrowić kluczowe kompetencje przyszłości: budowanie relacji, umiejętność skupienia się na tym, co ważne czy syntetyzowania wiedzy. Technologii powinniśmy uczyć się na specjalnych lekcjach, na przykład o tym jak sensownie korzystać z AI, ale też kiedy tego nie robić. Technologia nie może nami zawładnąć” – powiedziała założycielka Fundacji Digital University w rozmowie z CyberDefence24.

Michalska wyjaśniła również, że zakaz telefonów w szkołach i zakaz mediów społecznościowych dla dzieci jest dla niej jednym tematem. W jej opinii, platformy takie jak TikTok są medium antyspołecznym – nazywanie ich społecznościowymi jest wynikiem niezrozumienia, czym wykorzystana technologia jest; nie ma tam bowiem żadnego budowania społeczności.

Dzisiaj dziecko, które doświadcza czegoś nieprzyjemnego w życiu, ucieka do sieci, a tam platformy świadomie je uzależniają, żeby na nim zarabiać. Mimo że teoretycznie dążymy do dobrostanu cyfrowego, to jako społeczeństwo biegniemy bardzo szybko w odwrotnym kierunku.
Jowita Michalska, założycielka Fundacji Digital University