Cywilny SMS na kolejowym radiotelefonie. To nie zagrożenie, tylko słaby żart

Po wielu latach żmudnych prac i opóźnień w harmonogramach, w końcu uruchomiono system łączności głosowej GSM-R na pierwszych odcinkach sieci PKP Polskich Linii Kolejowych.

Na naszych łamach informowaliśmy o podziale tego procesu na dwie fazy. W pierwszej przełączenie z łączności analogowej na wybranych liniach kolejowych nastąpiło w grudniu 2025 roku. Po wdrożeniu drugiej części w niedzielę 8 marca, łączna długość linii kolejowych narodowego zarządcy infrastruktury działających z GSM-R wydłużyła się do ok. 1500 km.

Reklamy banku zamiast łączności kolejowej?

Zbiegiem okoliczności, w ten sam weekend, w który oddano do pełnego użytku drugą fazę planu, po raz kolejny w sieci rozpoczęła się dyskusja wokół całego procesu oraz jego wad.

Źródłem kontrowersji było zdjęcie radiotelefonu, które pojawiło się na profilu Bezpieczna Kolej na portalu X (dawny Twitter). Na ekranie urządzenia można zobaczyć wiadomość SMS od jednego z banków, która teoretycznie nie powinna się pojawić na urządzeniach kolejowych.

Część komentujących uznała, że sytuacja ukazała nieprawidłowości we wdrażaniu systemu GSM-R w Polsce. Profil Służby w akcji w swoim wpisie wskazał nawet, że „tak wygląda wdrożenie systemu na sieci PKP PLK”, zaś maszynista oraz dyżurni mieliby „otrzymywać spam zamiast ważnych dla bezpieczeństwa kolei wiadomości”.

Radiotelefony na lokomotywach - tylko SIM GSM-R

Rzeczywistość wygląda jednak zgoła inaczej. O ile bowiem radiotelefony Koliber produkowane przez firmę Radionika współpracują z wybranymi częstotliwościami cywilnymi GSM, tak urządzenia umieszczone na lokomotywach oraz w nastawniach nie będą współpracowały z kartami SIM konwencjonalnych operatorów.

Jedynym akceptowanym przez nie narzędziem są karty wydawane przewoźnikom przez Biuro Telekomunikacji PKP Polskich Linii Kolejowych.

Powyższe pozwala stwierdzić, że urządzenie zostało uwiecznione poza funkcjonującą infrastrukturą kolejową.

Niemniej jednak, nawet jeżeli radiotelefon zaakceptuje kartę cywilnego operatora, to nie otrzyma ona dostępu do GSM-R - do tego wciąż wymagana jest wspomniana karta PKP PLK. Urządzenie połączy się tylko z siecią konwencjonalną, czyniąc z niego całkiem duży telefon komórkowy; w ten sposób możliwe jest otrzymywanie wiadomości SMS takich, jak na kolportowanym w sieci zdjęciu.

System jest bezpieczny

Cała sytuacja nie jest zatem dowodem na nieszczelność bądź wadę systemu GSM-R. Jest to tylko rozdmuchany w mediach społecznościowych żart, który ma praktyczną szkodliwość drastycznie mniejszą niż opisywane pod koniec lat 80. w czasopiśmie „Sygnały” żartobliwe uruchamianie Radio-Stopu przez maszynistów.

Pytaniem pozostaje, kto na taki żart sobie pozwolił.

Nikt niepowołany nie może uzyskać dostępu do urządzeń zawierających kartę wydaną przez PKP PLK – chyba, że dokona włamania. Warto również podkreślić, że ingerencja pracowników w urządzenia znajdujące się na lokomotywach jest zabroniona.