Cyfrowe porządki w szkołach. Nowe zasady od 1 września

Jedną z większych zmian jest obowiązujący od 1 września zakaz korzystania z telefonów – nie tylko podczas lekcji, ale i w czasie przerw oraz zajęć edukacyjnych organizowanych poza terenem szkoły.

Nie oznacza to jednak utraty kontaktu z dzieckiem. Opiekun będzie mógł to zrobić przez szkolny sekretariat. Ustawa przewiduje też odstępstwa: nauczyciel może pozwolić na skorzystanie urządzenia w sytuacji wymagającej kontaktu z rodzicem, albo gdy uczeń potrzebuje go ze względów zdrowotnych. 

Ponadto, telefony mają być odpowiednio zabezpieczone, tak aby osoby nieuprawnione nie miały dostępu do ich zawartości.

Na dostosowanie statutów do nowych zasad placówki mają czas do 31 grudnia 2026 r.

Higiena cyfrowa obowiązkowym tematem

Zakaz korzystania z telefonów nie oznacza, że technologia ma całkowicie zniknąć ze szkół.

W klasach IV–VIII SP i przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych edukacja zdrowotna będzie bowiem obowiązkowym przedmiotem.

Jej przykładowy program obejmuje cały dział o internecie, higienie cyfrowej i profilaktyce uzależnień. Uczniowie mają poznawać wpływ nadmiernego korzystania z ekranów na sen, wzrok i relacje z innymi. Dowiedzą się też czym jest grooming, dlaczego patostreaming jest „pato”, jak objawia się cyberprzemoc i jak reagować na hejt.

Program przewiduje też rozmowy o korzyściach związanych ze sztuczną inteligencją i VR, pokazując technologię z bardziej pozytywnej strony.

Kwestia cyfrowych kompetencji

Edukacja zdrowotna i informatyka nie będą jedynym miejscem cyfrowych tematów. MEN podkreśla, że kompetencje cyfrowe to nie tylko sprawne posługiwanie się technologią, ale też korzystanie z niej w sposób krytyczny, odpowiedzialny i świadomy.

Od września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej zacznie obowiązywać więc nowa, zbudowana wokół sześciu modułów tematycznych, podstawa programowa.

Promowanie higieny cyfrowej i aktywności off-line. Rozwijanie umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia, w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, a także korzystania z funkcjonalności i zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Czwarty kierunek polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027

Jednym z nich jest moduł medialny, który ma rozwijać umiejętności krytycznego myślenia, sprawdzania źródeł i świadomego korzystania z mediów. Co ważne, zagadnienia te będą wplecione w programy innych przedmiotów, m.in. języka polskiego, zajęć praktyczno-technicznych (wcześniej „technika”)i edukacji obywatelskiej.

e-Legitymacja

Odchodząc od samego programu edukacyjnego, od tego roku uczniowie będą mogli mieć cyfrową legitymację szkolną w aplikacji mObywatel Junior. Dokument aktywuje się za pomocą kodu QR dostępnego poprzez Zintegrowaną Platformę Edukacyjną.

Rodzice i opiekunowie również mogą dodać legitymację dziecka do swojego mObywatela. Dokument może być dostępny maksymalnie na pięciu urządzeniach. Warto przy tym pamiętać, żeby nie publikować i nie przesyłać kodów aktywacyjnych czy danych logowania. Cyfrową legitymację trzeba chronić tak samo jak jej fizyczny odpowiednik.

Dobry moment na cyfrowe porządki

Jedną z zapowiadanych zmian miało być wprowadzenie państwowego eDziennika – ustawa została jednak zawetowana w ostatni piątek sierpnia.

Niemniej jest to dobry moment, aby przypomnieć o bezpieczeństwie szkolnych kont. Wraz z początkiem września, z wakacyjnego letargu budzą się bowiem wszystkie e-dzienniki, poczta, platformy edukacyjne i komunikatory.

Aby zadbać o ich bezpieczeństwo, warto ustawić unikalne hasła, a gdzie to możliwe, włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Przy zmianie szkoły czy klasy dobrze też zrobić porządek w starych wiadomościach i czatach grupowych – zarówno na swoim urządzeniu, jak i na urządzeniu dziecka. Warto przy okazji wyłączyć powiadomienia z mniej istotnych aplikacji.

W natłoku organizacyjnego zamieszania łatwiej też przeoczyć próbę phishingu. Przestępcy wykorzystują natłok informacyjny w pierwszych tygodniach szkoły i wysyłają fałszywe komunikaty z placówek, powiadomienia od administratora e-dziennika czy maile od nauczyciela.

Cyberchecklista zanim się zacznie szkoła

Przed pierwszym dzwonkiem dobrze wspólnie z dzieckiem:

• zaktualizować telefon i komputer,
• zmienić powtarzające się hasła,
• uruchomić 2FA,
• sprawdzić ustawienia prywatności w mediach społecznościowych,
• ustalić zasady korzystania z AI i komunikatorów,
• omówić, co zrobić po otrzymaniu podejrzanej wiadomości.

Jeśli dziecko jest przyzwyczajone do stałego dostępu do telefonu, warto też wcześniej z nim porozmawiać o nowych zasadach jego używania w szkole. Dobrze wyjaśnić, skąd wzięła się taka zmiana i jak można ją wykorzystać z korzyścią dla samego ucznia.

Na koniec warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy: zdjęcia zdradzają więcej, niż nam się wydaje. Fotografia pierwszoklasisty z rozpoczęcia roku pokazuje na przykład, do jakiej szkoły chodzi – a co za tym idzie – gdzie na co dzień przebywa. Pamiętajmy, że samo dziecko może nie chcieć mieć swojego zdjęcia w internecie. A jeśli w kadrze znalazły się inne dzieci, ich rodzice mogą mieć podobne zdanie.