AI nie może decydować o życiu i śmierci. Stanowczy apel papieża

Rosnąca autonomia systemów sztucznej inteligencji i zagrożenia związane z przekazywaniem im coraz większej kontroli nad ludzkim życiem po raz kolejny znalazły się w centrum wystąpienia papieża Leona XIV. 

Podczas międzynarodowej konferencji poświęconej przyszłości AI, zorganizowanej 30 października w Watykanie przez Papieską Akademię Życia i Future of Life Institute, papież przestrzegł przed sytuacją, w której technologia przestaje być narzędziem wspierającym człowieka, a zaczyna podejmować decyzje w jego imieniu.

Zdajemy sobie sprawę z kierunku, w jakim powinniśmy podążać, jednak nie podejmujemy wystarczających działań, aby iść naprzód.
Leon XIV

Człowiek jako zbiór danych

Jednym z tematów wystąpienia było wykorzystywanie AI w wojsku i podczas kontroli granicznych. Papież ostrzegł, że automatyczne wskazywanie potencjalnych celów ataku czy umieszczanie osób w bazach służb granicznych może prowadzić do traktowania ludzi wyłącznie jako danych przetwarzanych przez system.

Zdaniem Leona XIV decyzje mogące mieć poważne konsekwencje dla człowieka muszą pozostawać pod rzeczywistą kontrolą odpowiedzialnych za nie osób.

Pewnych decyzji nigdy nie wolno delegować.
Leon XIV

Papież wezwał także państwa uczestniczące w listopadowych rozmowach w Genewie do podjęcia konkretnych kroków w kierunku ”zakazu stosowania śmiercionośnej broni autonomicznej”. Leon XIV podkreślił przy tym, że przyszły kierunek rozwoju sztucznej inteligencji zależy od ludzi. Zamiast koncentrować się wyłącznie na tworzeniu coraz potężniejszych modeli, należy zastanowić się, komu mają one służyć i jakie skutki może przynieść ich wykorzystanie.

Zwrócił też uwagę, że AI jest narzędziem, a nie osobą. Przypisywanie takim systemom praw lub osobowości prawnej mogłoby jego zdaniem utrudnić ustalenie odpowiedzialności za wyrządzone szkody.

Kolejne ostrzeżenie z Watykanu

Nie jest to pierwszy apel Stolicy Apostolskiej o militarnym wykorzystaniu AI. Już w 2023 roku papież Franciszek wskazywał na konieczność zachowania ludzkiego nadzoru nad autonomicznymi systemami uzbrojenia. Jak opisywaliśmy na naszych łamach, ostrzegał też przed używaniem algorytmów do oceniania ludzi, między innymi przy rozpatrywaniu wniosków o azyl.

Leon XIV rozwinął te kwestie w opublikowanej w maju 2026 roku encyklice Magnifica humanitas. Podkreślił w niej, że za decyzje podejmowane z wykorzystaniem technologii muszą odpowiadać konkretne osoby, a nie same systemy.

Potrzebne konkretne przepisy

W piątkowym przemówieniu papież zaznaczył, że same deklaracje etyczne już nie wystarczą. Potrzebne są międzynarodowe zasady, niezależny nadzór i możliwość rozliczania podmiotów odpowiedzialnych za rozwój oraz stosowanie AI.

Według Leona XIV postęp technologiczny powinien przynosić korzyści całemu społeczeństwu, a nie wyłącznie wąskiej grupie firm czy państw dysponujących najbardziej zaawansowanymi systemami.

/PAP/ZS