Umowa SAFE podpisana. Pieniądze pójdą na m.in. wojskową AI

W piątek 8 maja br. w siedzibie Kancelarii Premiera podpisano umowę pożyczkową w ramach programu SAFE, co uczyniło Polskę pierwszym krajem, który ją otrzyma. Następna ma być Litwa.

W uroczystości uczestniczyli m.in. premier Donald Tusk, wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, unijni komisarzePiotr Serafin i Andrius Kubilius, prezes zarządu BGK Mirosław Czekaj oraz pierwsza wiceprezes zarządu BGK Marta Postuła.

Czym jest program SAFE

Unijny instrument SAFE (Security Action for Europe), po polsku „Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy”, to mechanizm finansowy ustanowiony pod koniec maja 2025 r. w ramach programu ReArm Europe, którego celem jest zwiększenie zdolności obronnych państw członkowskich oraz ograniczenie zależności od dostaw spoza UE.

W jego ramach państwa otrzymują długoterminowe pożyczki na korzystnych warunkach, o łącznej wartości do 150 mld euro (634,3125 mld zł), przeznaczone na wspólne zakupy uzbrojenia, amunicji, systemów obrony przeciwlotniczej i innych technologii wojskowych.

Z instrumentu finansowane są pilne wielkoskalowe inwestycje w europejską bazę technologiczno-przemysłową sektora obronnego.
Rada Europejska i Rada Unii Europejskiej, SAFE

W Polsce program SAFE wywołał szeroką polityczną i gospodarczą debatę. Zwolennicy programu podkreślają, że pożyczki mogą przyspieszyć rozwój polskiego przemysłu zbrojeniowego i zwiększyć bezpieczeństwo państwa, natomiast krytycy zwracają uwagę na ryzyko wzrostu zadłużenia oraz możliwość, że część środków trafi głównie do zagranicznych producentów sprzętu wojskowego.

W maju 2026 roku Komisja Europejska zatwierdziła pierwszą umowę pożyczkową SAFE dla Polski, a rząd przygotował specjalny instrument zarządzany przez BGK, który ma obsługiwać środki z programu i finansować inwestycje w przemysł obronny oraz modernizację armii.

Dystrybucja środków

Przydział środków zależy od zgłaszanych potrzeb. Polska oprócz tego, że jest pierwszym państwem, który z mechanizmu SAFE skorzysta, jest też jego największym beneficjentem. W wyniku dzisiejszego podpisania umowy Polska otrzyma około 44 mld euro, czyli blisko 200 mld zł, co stanowi 29 proc. całej puli programu.

Pożyczki z programu SAFE zostały zatwierdzone dla 18 krajów. Zaraz po Polsce największymi beneficjentami są Rumunia (16,68 mld euro), Francja (15,09 mld euro) oraz Włochy (14,9 mld euro), natomiast najmniejszą kwotę otrzyma Dania (0,46 mld euro).

„Komisja może teraz zawrzeć z tymi państwami umowy dotyczące pożyczek i przystąpić do wypłaty płatności zaliczkowych.” - czytamy w komunikacie.

Priorytety finansowania

Mechanizm SAFE poprzez stymulowanie rozwoju unijnego przemysłu w sektorze obronnym, ma za zadanie wspierać europejską myśl technologiczną i budowę jej suwerenności technologicznej. W związku z tym co najmniej 65% wartości komponentów wykorzystywanych w zamówieniach musi pochodzić z państw UE, Ukrainy lub krajów EOG i EFTA.

89 proc. środków z programu trafi do polskiego przemysłu.
Komunikat Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 27.02.2026

Finansowany programu sprzęt został podzielony na dwie główne kategorie. Pierwsza obejmuje m.in. rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa. Druga kategoria dotyczy np. sztucznej inteligencji oraz walki radioelektronicznej

Pod koniec lutego br. Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) podało do publicznej wiadomości szczegóły dotyczące wydatkowania pożyczki. Mimo że informacje o konkretnym przeznaczeniu unijnych środków są w dużej mierze objęte klauzulą niejawności, pokazano ogólne kierunki inwestycji.

Z informacji tych wynika, że w sferze „cyber”, projekty obejmują rozwój nowoczesnych systemów cyberbezpieczeństwa, szyfrowania i bezpiecznej komunikacji dla wojska, w tym technologii odpornych na zagrożenia związane z komputerami kwantowymi.

Planowana jest także budowa infrastruktury informatycznej i telekomunikacyjnej, takiej jak mobilne centra danych, wojskowe sieci 5G czy terminale satelitarne.

Ważnym elementem są również rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję do analizy danych, wykrywania cyberzagrożeń i wspierania dowodzenia w czasie rzeczywistym. Większość technologii ma być produkowana w Polsce, co ma zwiększyć niezależność technologiczną kraju i oczywiście wesprzeć krajowy przemysł obronny.

Wojskowe systemy AI i infrastruktura obliczeniowa

Przedstawiając sytuację bardziej szczegłówo, na cybertechnologię, sztuczną inteligencję i walkę radioelektroniczną przeznaczono łącznie około 5 miliardów złotych.

Portal WNP, podał, że Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni planuje wykorzystać przyznane środki m.in. na superkomputery służące do trenowania sztucznej inteligencji.

Projekt przygotowany przez Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji zakłada, że środki zostaną przeznaczone nie tylko na infrastrukturę techniczną, ale także na oprogramowanie oraz rozwój zdolności AI do przetwarzania dużych zbiorów danych.

„Częścią tej infrastruktury mają być wysokowydajne komputery obliczeniowe, których zadaniem będzie trenowanie własnych modeli językowych oraz „douczanie” istniejących już modeli na danych z dziedziny wojskowej” - pisze WNP.

Uczenie i rozwój systemów AI na własnych superkomputerach (nie mylić z komputerami kwantowymi) ma istotne znaczenie. Wiele danych wykorzystywanych w procesach analizy i podejmowania decyzji ma charakter wrażliwy i nie może być przetwarzanych w zewnętrznych systemach.

„Środowiska inferencyjne” to systemy, które nie służą już do trenowania modeli od podstaw, lecz wykorzystują wcześniej wyuczone modele AI do analizy nowych danych i generowania szybkich odpowiedzi lub prognoz. DKWOC planuje stworzenie infrastruktury, która po fazie treningu pozwoli systemom automatycznie rozpoznawać zagrożenia, przewidywać działania przeciwnika oraz analizować dane z radarów czy dronów w czasie rzeczywistym.

WNP informuje również o planach wojska dotyczących zakupu urządzeń typu Edge AI, czyli systemów umożliwiających przetwarzanie danych bezpośrednio na miejscu ich powstawania. Dzięki temu sztuczna inteligencja może działać lokalnie, bez konieczności stałego przesyłania informacji do centralnych serwerów lub chmury obliczeniowej, zwiększając tym samym szybkość reakcji i bezpieczeństwo przetwarzanych danych.