Zmiany w ustawie o systemach sztucznej inteligencji

Trwają parlamentarne prace nad rządowym projektem ustawy o systemach sztucznej. Podczas pierwszego czytania na sali plenarnej w Sejmie mogliśmy usłyszeć, że to regulacja mająca „strategiczne znaczenie” dla państwa, biznesu i obywateli.

W praktyce chodzi o wdrożenie do polskiego porządku prawnego zapisów unijnego Aktu o sztucznej inteligencji, który nakłada na kraje członkowskie obowiązki związane z np. wyznaczeniem organu nadzoru rynku, stworzenie środowiska prawnego wprowadzającego zakaz stosowania określonych systemów czy mechanizm umożliwiający nakładanie kar. 

Powstanie nowy organ zajmujący się AI

Opracowany przez resort cyfryzacji projekt wskazuje zatem, że organem nadzoru będzie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, odpowiedzialna za m.in. tworzenie piaskownic regulacyjnych oraz wprowadzenie do obrotu systemów wysokiego ryzyka.

Projekt zakłada także nowe zadania dla Prezesa UODO, który ma być organem szczebla krajowego w zakresie nadzoru rynku nad systemami AI wysokiego ryzyka. 

Do tego dochodzi kwestia uregulowania kar zasilających budżet państwa. 

„Strategiczny projekt” trafił do komisji

Przypomnijmy, że regulacja została przyjęta przez rząd 31 marca br. Trafiła na salę plenarną w Sejmie 29 kwietnia. Decyzją marszałka została skierowana do Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, która z kolei skierowała projekt do Podkomisji stałej do spraw sztucznej inteligencji i przejrzystości algorytmów.

Ta ostatnia pochyliła się nad dokumentem w dniach 13 i 14 maja, wprowadzając zmiany. Finalnie do komisji cyfryzacji skierowano projekt w nowej wersji, znajdującej się pod linkiem. Rozpatrzono go w czwartek 28 maja br. podczas posiedzenia.

Opozycja wskazuje na konieczność apolityczności

Zgłoszono szereg poprawek zarówno ze strony ugrupowań politycznych, jak i Biura Legislacyjnego. Znacząca większość miała charakter legislacyjny i/lub redakcyjny. Jednak pojawiło się też kilka merytorycznych propozycji. 

Wśród nich można wymienić np. dotyczące przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Mowa o skreśleniu pkt 2 z art. 28 ust 2 oraz pkt 4 z art. 30 ust 1.

Pojawiła się też propozycja ze strony PiS-u, aby art. 28 ust 1 nadać nowe brzmienie poprzez dopisanie, że przewodniczący Komisji wybierany jest większością 3/5 głosów. Argumentem była chęć ograniczenia ryzyka upolitycznienia organu, lecz rekomendacja rządu była negatywna. 

Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski wskazał, że specjalna większość jest zarezerwowana do nielicznych sytuacji i tak powinno pozostać. Ostatecznie w wyniku głosowania odrzucono poprawkę. 

Odrzucono również inną propozycję opozycji dotyczącą wyłonienia zastępy przewodniczącego wspomnianej Komisji. Otóż według art. 32 ust. 1 nabór przeprowadza zespół składający się z minimum 3 osób, powołany przez samego przewodniczącego. 

Jak zwrócił uwagę PiS, w praktyce ludzie wybrani przez szefa gremium będą wyłaniać jego zastępcę. Zaproponowana poprawka polegała na włączeniu w ten proces przedstawicieli innych organów, aby ponownie – zgodnie z argumentacją – zadbać o apolityczność. 

Na tym etapie rząd negatywnie zaopiniował propozycję, ale jak zaznaczono: sugestia zostanie przeanalizowana i temat ma wrócić w drugim czytaniu.

Jest zgoda na...

Przyjęto natomiast poprawkę dotyczącą nadania nowego brzmienia art. 50 ust 8. Zmiana odnosi się do kontroli przeprowadzanej przez „pracownika właściwej komórki organizacyjnej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji”, który został upoważniony przez Komisję. 

Konkretnie chodzi o dodanie obowiązku, aby taka osoba zachowała poufność również tajemnic przedsiębiorstw. Poprawka, która pozytywnie zaopiniowana przez stronę rządową, została przyjęta przez Komisję. 

Pojawiły się też zmiany dotyczące terminów przewidzianych w projekcie ustawy. W jednym z przypadków mowa o zapisach dotyczących protokołu z przeprowadzonej kontroli (art. 56). Wydłużono z 7 do 14 dni termin na podpisanie wspomnianego protokołu lub złożenie zastrzeżeń przez kontrolowanego. 

Ponadto, w art. 123 ust 2 wprowadzono poprawkę dotyczącą powołania przewodniczącego przez Sejm. W pierwotnym brzmieniu wskazano, że izba ma 14 dni na decyzję, licząc od dnia wejścia w życie ustawy. Po wprowadzeniu zmian czas ten wynosi 2 miesiące.

Projekt przyjęty, wiceminister dziękuje

Ostatecznie komisja przyjęła cały projekt ze zmianami. Teraz ustawa trafi na salę plenarną, gdzie odbędzie się drugie czytanie. 

Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski podziękował podkomisji ds. AI i komisji cyfryzacji za długie, sprawne prace nad „historycznym projektem ustawy”, regulującym obszar rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce.