TikTok wybiela Chiny. Eksperci sprawdzili, co algorytm podsuwa Polakom

TikTok znajduje się pod lupą podmiotów rządowych od wielu lat nie tylko z powodu statusu jednego z głównych źródeł zagrożeń dla najmłodszych.

Na naszych łamach informowaliśmy o fałszywych treściach obecnych na chińskiej platformie – mowa zarówno o wprowadzających w błąd reklamach czy dezinformacji kolportowanej przez tamtejsze konta. Pojawiały się też „trendy” takie jak filtr z rosyjskim Shahedem.

Tysiące przeanalizowanych materiałów

Interesujące jest również to, w jaki sposób serwis prezentuje Polakom informacje dotyczące Chin.

Eksperci z Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK przez trzy miesiące przeanalizowali blisko 10 tys. materiałów dotyczących tego typu tematyki. Wyniki znalazły się w raporcie „Manipulacja algorytmami: Chiny w oczach polskich użytkowników platformy TikTok”, który został zaprezentowany podczas wtorkowego śniadania prasowego w Centrum Prasowym PAP.

„Nie jest tajemnicą, że spółka-matka ByteDance jest firmą chińską i w ramach obowiązującego tam prawa jest zobligowana do współpracy z chińskimi podmiotami rządowymi. Stwierdziliśmy, że najłatwiej będzie można zobaczyć przejawy nieautentyczności czy manipulacji informacjami, szukając na TikToku tak, jak zrobiłby to polski użytkownik” – wyjaśniła podczas spotkania Patrycja Krzyśpiak, analityczka OAD NASK i współautorka badania.

Przypomniała przy tym, że w Chinach funkcjonuje bliźniacza wersja aplikacji, która jest ostro kontrolowana pod kątem publikowanych na niej informacji.

Stworzyć wrażenie wolnego słowa

Eksperci skupili się na pięciu zagadnieniach: Sinciangu, Tybetu, masakry na Placu Tiananmen, Tajwanu, prawach człowieka w Chinach oraz tamtejszych obozach reedukacyjnych.

Manipulację na rzecz pozytywnego wizerunku Państwa Środka można było zobaczyć w dwóch pierwszych przypadkach. Treści tego rodzaju stanowiły odpowiednio 58,7 proc. i 44,5 proc. wszystkich materiałów z danej kategorii, pokazując te regiony wyłącznie w pozytywnym świetle.

Podobnie sytuacja wyglądała z prawami człowieka – tam odsetek prochińskich filmików stanowił 35 proc.

Zupełnie inaczej wyglądały statystyki w przypadku pozostałych zagadnień. Wyniki dotyczące masakry na placu Tiananmen w przeważającej części (76,6 proc.) krytykowały władze Chin. Kwestia Tajwanu w 92 proc. była prezentowana neutralnie, ale w przypadku obozów reedukacyjnych aż 89 proc. wyników nie dotyczyło wyszukiwanego zagadnienia.

„Jeżeli chodzi o masakrę na placu Tiananmen czy Taiwan, uznaliśmy, że są to tzw. wentyle bezpieczeństwa. Są to takie tematy, które po prostu istnieją na TikToku. Użytkownicy mogą do nich dotrzeć tylko dlatego, żeby stworzyć wrażenie, że w aplikacji wszystko jest dostępne” – wyjaśnił Antoni Mazek, analityk w OAD NASK i współautor raportu.

Algorytmy mogą wpłynąć na postrzeganie krajów

Według Ośrodka Analizy Dezinformacji, wyniki pokazują ogromne znaczenie przejrzystości działania algorytmów platform społecznościowych dla bezpieczeństwa informacyjnego.

To, w jaki sposób treści są serwowane użytkownikom, może wpływać zarówno na opinię publiczną, jak również postrzeganie konkretnych państw, np. pokazując pozytywnie kraje totalitarne, uderzając przy tym w demokrację.