PKP PLK uruchamia system GSM-R na swoich liniach kolejowych

Proces wdrażania cyfrowego systemu łączności na polskiej sieci kolejowej trwa już od kilkunastu lat. Na łamach naszego serwisu stale relacjonujemy jego przebieg.

Podczas posiedzenia senackiej Komisji Infrastruktury w lutym, PKP Polskie Linie Kolejowe ogłosiły, że w połowie lipca rozpoczną eksploatację obserwowaną systemu na linii kolejowej nr 9 z Warszawy do Gdańska. Ostatecznie jednak stało się to we wrześniu, zaś testy trwały do końca listopada.

GSM-R rusza na sześciu trasach kolejowych

Jako pierwotny termin operacyjnego wdrożenia GSM-R, narodowy zarządca infrastruktury pierwotnie wskazywał przedostatni miesiąc roku; później Urząd Transportu Kolejowego podawał przełom 2025 i 2026 roku. Ostatecznie proces ten rozpocznie się przed świętami. W oficjalnym komunikacie PKP Polskie Linie Kolejowe poinformowały o rozpoczęciu planowej eksploatacji cyfrowego systemu łączności od 14 grudnia 2025 roku.

Wdrożenie nie odbędzie się jednak na wszystkich liniach jednocześnie. Proces podzielono na dwa etapy. W pierwszym, GSM-R zostanie uruchomiony na:

• linii nr 1 między Żyrardowem i Koluszkami,
• linii nr 3 między Warszawą Gołąbki a Paczkowem (na wschód od Poznania),
• linii nr 9 między Mleczewem a Gdańskiem Głównym (w Mleczewie kończył się odcinek z eksploatacją obserwowaną systemu),
• linii nr 11 ze Skierniewic do Łowicza Głównego,
• linii nr 17 z Koluszek do Łodzi Widzewa,
• linii nr 202 między Gdańskiem Głównym a Gdynią Główną,
• linii nr 260 między Pszczółkami a Pruszczem Gdańskim,
• linii nr 456 z Warszawy Pragi WPT do Chotomowa (szlak biegnący równolegle do linii kolejowej nr 9).

Po trzech miesiącach, tj. 8 marca 2026 roku, zaplanowano z kolei drugi etap uruchamiania cyfrowego systemu na sieci PKP PLK. GSM-R ma wówczas zostać uruchomiony na całej długości ciągu transportowego z Kunowic do Terespola (linia E 20) z wyjątkiem odcinka Warszawa Gołąbki – Sulejówek Miłosna, tj. na liniach nr 2 i 3, a także na linii E 30 między Bielawą Dolną a Opolem Głównym. Na liście znalazła się również linia kolejowa nr 12 Skierniewice – Łuków, tzw. „esełka”.

W obu przypadkach wdrożenie poprzedzi eksploatacja wstępna. W przypadku I etapu rozpoczęła się ona 1 grudnia 2025 roku, zaś w II etapie ma rozpocząć się 22 lutego 2026 roku.

Co z pozostałymi 13,5 tys. km linii?

Jak podkreślił w cytowanej w komunikacie wypowiedzi Członek Zarządu i Dyrektor PKP PLK ds. eksploatacji Michał Gil, wprowadzenie systemu cyfrowego podniesie standardy obsługi ruchu oraz wyeliminuje nieuprawione ingerencje w system łączności. Sytuacje takie jak np. nadużycia Radio-Stopu z sierpnia 2023 roku nie są bowiem możliwe.

W ramach cyfrowego systemu, funkcję sygnału do natychmiastowego zatrzymania ruchu w przypadku niebezpieczeństwa przejmie Railway Emergency Call (REC). Jego działanie oraz różnice między nim oraz Radio-Stopem przedstawialiśmy na naszych łamach.

Istotna kwestia dotyczy również samych urządzeń na pojazdach trakcyjnych. Urząd Transportu Kolejowego przypominał we wrześniu o kwestii kompatybilności tychże w zakresie ESC (ETCS System Compatibility) oraz RSC (Radio System Compatibility).

Część działań PKP PLK wciąż jednak pozostaje niejasna. W lutym w Senacie spółka zapowiadała, że ma się pojawić „nowy Radio-Stop”, co miała umożliwić wymiana 789 radiotelefonów na nastawniach. Z kolei w komunikacie z września zarządca infrastruktury mówił o objęciu cyfrowym systemem łączności ok 1,5 tys. km linii kolejowych – nie wiadomo, co z pozostałymi 13,5 tys. km szlaków, o których mówiono 4 lata temu.

Kierowaliśmy pytania do PKP PLK w obu kwestiach odpowiednio w lutym oraz listopadzie, jednak do tej pory nie otrzymaliśmy na nie odpowiedzi.

Pozostaje liczyć na to, że szkolenia pracowników zostały przeprowadzone właściwie, zaś narodowy zarządca przyjął wnioski płynące z eksploatacji obserwowanej, która wykazała problemy związane z wyszkoleniem kolejarzy. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku incydentu na Pomorskiej Kolei Metropolitalnej – UTK wskazywał wówczas na konieczność zwrócenia uwagi na błędy pracowników i niestosowanie się do instrukcji.