Pokonali raka, dalej płacą za chorobę. Głośny apel do ministra finansów ws. kredytów

Jednym z elementów rozporządzenia RODO oraz Konstytucji jest prawo do bycia zapomnianym. Jeżeli dane zebrane do określonego celu nie są już potrzebne, umożliwia ono usunięcie wszystkich informacji o konkretnej osobie.

Kwestia ta pojawiła się ostatnio w przestrzeni publicznej w związku z sytuacją w obszarze usług finansowych. Odniósł się do niej Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski.

Koniec leczenia to nie koniec problemów

Szef organu nadzorczego zwrócił się z wnioskiem do ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego, aby rozpocząć prace mające na celu zmianę przepisów w zakresie prawa do zapomnienia dla pacjentów onkologicznych.

Jak czytamy w komunikacie Urzędu, po zakończeniu leczenia, nie mają możliwości skorzystania z tej opcji w przypadku sektora finansów, przez co napotykają na trudności przy zawieraniu umów kredytowych czy ubezpieczeniowych.

Podczas przeprowadzania oceny zdolności kredytowej oraz ryzyka ubezpieczeniowego, banki oraz firmy ubezpieczeniowe pozyskują i wykorzystują dane osobowe również w zakresie informacji medycznych. W przypadku pacjentów onkologicznych, informacja o leczeniu – nawet w przypadku jego zakończenia – oznacza wyższe koszty ubezpieczeń albo utrudniony dostęp do kredytu.

PUODO wskazał, że we Francji czy Belgii prawo do zapomnienia jest gwarantowane przez rozwiązania w sektorze finansowym.

Sam Parlament Europejski w swojej rezolucji o wzmocnieniu Europy w walce z nowotworami wezwał kraje członkowskie, aby zagwarantowały pacjentom prawo do bycia zapomnianym najpóźniej do 2025 roku. Stosowne zapisy nakazujące uniemożliwienie wykorzystywania danych osobowych do zawierania polis ubezpieczeniowych związanych z umową kredytu, znalazły się w dyrektywie 2023/2225.

Kredyty to tylko jedne z usług finansowych

W piśmie zauważono, że w przypadku Polski przepisy unijne ma wdrożyć nowelizacja ustawy o kredycie konsumenckim. Dane osobowe dotyczące chorób nowotworowych nie będą mogły być pozyskiwane i wykorzystywane do zawarcia umów ubezpieczenia spłaty kredytu po upływie 5 lat od zakończenia leczenia. Prezes UODO wskazał przy tym, że jest to „jedynie fragment” usług oferowanych pacjentom.

„W przepisach brak jest odpowiednich regulacji przewidujących, że dane osobowe dotyczące chorób onkologicznych u konsumentów nie mogą być pozyskiwane oraz wykorzystywane do celów zawarcia umowy ubezpieczenia po upływie określonego okresu od zakończenia leczenia. Aktualnie podmioty świadczące usługi finansowe mają zatem uprawnienie do pozyskiwania danych o zdrowiu pacjentów onkologicznych bez żadnych ograniczeń czasowych, naliczając tym samym wysokie koszty ubezpieczenia, mimo tego, że pacjenci pozostają przy zdrowiu od wielu lat” – czytamy we wniosku szefa instytucji do ministra Domańskiego.

Dodatkowo, prawo obecnie nie określa ograniczeń czasowych co do przetwarzania danych osobowych. Ponieważ zgodnie z zasadą minimalizacji do przetwarzania może dochodzić „przez okres konieczny do realizacji celu”, fakt ten budzi „poważne wątpliwości” co do poszanowania praw podstawowych.

Według PUODO, w takiej sytuacji konieczne jest podjęcie działań mających zapewnić pacjentom gwarancje co do prawa do bycia zapomnianym w przypadku usług finansowych.