Przemoc nihilistyczna, czyli krzywda dla krzywdy

Problem bezpieczeństwa dzieci w sieci skupia uwagę ekspertów oraz polityków już od wielu lat. W ostatnich tygodniach wątek ten stał się głośny m.in. ze względu na zawetowanie przez Prezydenta Karola Nawrockiego ustawy wdrażającej unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA). Na naszych łamach wskazywaliśmy również na uwagi, jakie przekazali uczestnicy Kongresu Ochrony Danych i Nowych Technologii w tej kwestii.

Przemoc dla przemocy

Tymczasem na horyzoncie pojawiło się kolejne zagrożenie: nihilistyczna przemoc.

Jak zauważa dr Konrad Ciesiołkiewicz w swojej publikacji dotyczącej wyzwań dla bezpieczeństwa w przypadku małoletnich wraz z przemocą jako usługą, zjawisko to nie jest podparte ambicją doprowadzenia do zmian społecznych na drodze przemocy. Mowa bowiem o afirmacji przemocy per se wynikającej z wrogości wobec ludzi czy świata.

„Nawet jeśli sprawcy aktów przemocy posługują się argumentami ideologicznymi, to nie są one w żadnej mierze konsekwentne i koherentne. Akcenty narracyjne sprawców często zmieniają się, wykorzystując motywy zaczerpnięte z różnych zbiorów poglądów, rodzin politycznych i nurtów światopoglądowych” – czytamy w dokumencie.

Co ważne, w działaniach pojawiających się w sieci grup i osób stosujących nihilistyczną przemoc wyraźnie zauważalne jest ukierunkowanie na najmłodszych użytkowników sieci. Mowa wręcz o uczynieniu z dzieci broni, które jednocześnie stają się ofiarami sieci przestępczej i sprawcami przestępstw.

Treści, które do nich trafiają, to także materiały CSAM, gwałty, czy ciężkie znęcanie się nad zwierzętami. Całość przypomina swoim działaniem sekty lub grupy kultu.

Normalizacja przemocy. Odnogi Sieci 764 nadal działają

Do tej pory zidentyfikowano kilka sieci przestępczych, których działania wypełniały znamiona nihilistycznej przemocy. Jednym z przykładów wymienionych przez dra Ciesiołkiewicza jest ukierunkowana na najmłodszych Sieć 764, uznana w Kanadzie za grupę terrorystyczną.

Wskazał przy tym na artykuł naszej redakcji dotyczący tej grupy: oprócz przemocy seksualnej, członkowie 764 normalizowali przemoc w świecie realnym: od fałszywych zawiadomień na policję po groźby, podpalenia i napaści.

Pomimo aresztowania jej kierownictwa, odnogi Sieci wciąż funkcjonują dzięki decentralizacji. Jedną z nich jest grupa No Lives Matter, która sprofesjonalizowała taktyki przemocy w świecie rzeczywistym; do postępu w jej rankingu wymagane są dowody dokonanych czynów.

Wdrożyć regulacje, przygotować służby

Co można zrobić, aby skuteczniej walczyć z tego typu zjawiskami?

Dr Konrad Ciesiołkiewicz wskazuje na konieczność wdrożenia do polskiego porządku prawnego DSA, Dyrektywy w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz Aktu o sztucznej inteligencji. Należy również wprowadzić przepisy mające walczyć z deepfake’ami, a także nakładające obowiązek projektowania usług i produktów sieciowych zgodnie z zasadą „safety by design”.

Istotne jest też przygotowanie służb w zakresie m.in. edukacji i socjalizacji, poradnictwa, ustawicznych działań prewencyjnych, a także integracji i animacji społecznej w zakresie kompetencji informacyjnych, cyfrowych i medialnych.

Nihilistycznie zorientowana przemoc oraz VaaS, wynikające z rozwoju uwarunkowań środowiskowych, wydają się być możliwymi do wykorzystywania środkami w ramach prowadzonych operacji wpływu. Osoby małoletnie stanowią w tym względzie i z wielu powodów niezwykle prawdopodobny przedmiot działań podejmowanych przez grupy ekstremistyczne, zorganizowane grupy przestępcze i aktorów państwowych.
dr Konrad Ciesiołkiewicz, „Nihilistycznie zorientowana przemoc małoletnich oraz "przemoc jako usługa" – wyzwania dla bezpieczeństwa wewnętrznego i społecznego"