Włamanie do radia i fałszywe strony. Fake newsy o polskim zajęciu czeskich ziem

„Ktoś włamał się do systemu edycji portalu radiopik.pl i zamienił opublikowany tekst na nieprawdziwy – o tym, że Polska rzekomo planuje zajęcie kawałka terytorium Czech. Stanowczo odcinamy się od tych treści i informujemy, że nie mamy z tym nic wspólnego” – czytamy na łamach Radia PiK.

Wyszukiwanie w Google pozwala ustalić, że faktycznie opublikowano artykuł dotyczący rzekomego „polskiego zajęcia terytorium Czech”. Co ciekawe – nie dotyczy to wyłącznie wspomnianego portalu polskiego radia, lecz również portalu tcz.pl (lokalnych mediów z Tczewa). Oba artykuły zostały usunięte.

”Dokument zawiera żądanie rewizji granicy państwowej oraz przekazania gruntów o łącznej powierzchni 638,44 hektara” – stwierdzał jeden z fałszywych artykułów.

Postanowiliśmy poszukać kolejnych informacji o sprawie. Fałszywe informacje w polskich mediach były dopiero początkiem.

Czeskie media? Nie, podróbka

Dzięki opcji wyszukiwania obrazem udało się nam ustalić, że tego samego zdjęcia okładkowego (zawierającego rzekomy dokument MSZ) używały trzy portale. Dwa z nich zostały wymienione w artykule, zaś trzeci pochodził z Czech.

Należy obiektywnie przyznać, że strona wyglądała profesjonalnie, zaś artykuł wyglądał wiarygodnie. Dokładnie taki był zamysł obecnie nieznanych osób (bądź osoby) odpowiedzialnych za przeprowadzenie kampanii.

Treść pojawiła się na portalu „lrozhlas[.]cz”. Domena do złudzenia przypomina prawdziwą stronę dużej czeskiej witryny – „irozhlas.cz”. Jeżeli pierwszą literę prawdziwej strony radia zapiszemy z wielkiej litery, wygląda następująco: „Irozhlas.cz”. Prawdziwa strona: „Irozhlas[.]pl” (irozhlas[.]pl). Fałszywa strona: „lrozhlas[.]cz” (Lrozhlas[.]cz).

Portal wykorzystywał rzekomy wzrost „sprzedaży reklam nieruchomości” w obszarze, którego dotyczyć ma rzekoma rewizja. „Ludzie się boją” – stwierdzono w artykule, pokazując, że zleceniodawcy kampanii chcieli grać na emocjach.

Nieznane osoby (bądź osoba) umyślnie zarejestrowały domenę przypominającą prawdziwy portal, aby uwiarygodnić swoje działania. Poniżej znajduje się porównanie dwóch stron – na pierwszy rzut oka trudno określić, która jest prawdziwa. Strona z małą literą „L” wielokrotnie linkuje do prawdziwych artykułów prawdziwego portalu (z małą literą „i”).

Dwa języki w jednym piśmie

Niezwykle interesujący aspekt kampanii dotyczy rzekomego pisma od polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Dokument został w całości sporządzony po czesku, oprócz… samej końcówki.

”Velvyslanectví České republiky o své hluboké úctě.dzy oboma państwami.” – stwierdzono pod koniec sfałszowanego dokumentu. Nietypowa zmiana języka na dwa ostatnie wyrazy, prawda?

Taka „nagła zmiana języka” sugeruje, że dokument został wygenerowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI).

Fałszywy ambasador i minister

Źródłem fałszywego dokumentu miało być rzekome prywatne konto Ambasadora Czech w Polsce na Facebooku. Linkowanie do profilu występowało również w fałszywym artykule w podrobionej witrynie czeskiego portalu informacyjnego. Umyślnie nie wskazujemy nazwisk oraz kont, aby nie potęgować dezinformacyjnej narracji.

Na portalu od Meta możemy zapoznać się z wypowiedzią wygenerowaną przez sztuczną inteligencję, gdzie postać do złudzenia przypominająca ambasadora wykazuje sprzeciw do rzekomych polskich roszczeń.

W komentarzach wtóruje mu konto podszywające się pod… jednego z polskich wiceministrów spraw zagranicznych. Na profilu widzimy wersję fałszywego dokumentu w języku polskim (jako zrzut ekranu), do której dołączono apel o…. „uważaniu na dezinformację”, precyzując, że chodzi o 368,44 hektara ziemi, a nie o 638,44 ha.

Obydwa fałszywe konta mają po kilkudziesięciu znajomych. Ich zdjęcia profilowe oraz tła zostały ustawione 22 i 25 maja. Rolka z wygenerowanym ambasadorem Czech w Polsce została wyświetlona ok. 10 tys. razy.

A gdzie prawda?

Czy Polska dąży do uzyskania ponad 600 hektarów czeskiej ziemi? Nie. Jednocześnie faktycznie sprawa korekty granicznej jest elementem prawdziwych relacji polsko-czeskich.

Narracja o sporze polsko-czeskim wykorzystuje prawdziwe roszczenia terytorialne, prawdopodobnie do skłócenia ze sobą Czechów i Polaków.

„Chodzi o sprawę, która ma swój początek w 1958 roku. Podczas wytyczania granicy władze PRL przekazały Czechosłowacji grunty o powierzchni 1205,9 ha, natomiast Czechy polskiej stronie - 837,46 ha. Powstał tzw. dług graniczny, tytułem którego do Polski powinno trafić jeszcze 368,44 ha” – czytamy na łamach WP, odnoszącego się do korekty granic z końca lat 50. XX wieku.

Podsumowując – Czechy faktycznie zyskały 368,44 ha w 1958 roku na rzecz Polski, lecz obecnie nikt nie planował „zajęcia terytorium Czech” w ramach 600 ha ziemi.

W odpowiedzi MSZ na interpelację poselską nr 16400 z kwietnia br. czytamy:

Aktualne pozostaje stanowisko rządu, iż kwestia wyrównania „czechosłowackiego zysku terytorialnego" o powierzchni ponad 368 ha powinna zostać uregulowana w umowie międzynarodowej przez przekazanie terytorium. Należy przy tym dodać, że strona czeska nigdy oficjalnie nie przedstawiła powodów wycofania się z ustaleń w zakresie zawarcia takiej umowy, które zostały poczynione w trakcie rozmów toczących się do 2015 r. (...) Kwestia gotowości stron do rozmów w zakresie znalezienia sposobu rozwiązania kwestii długu terytorialnego była m.in. przedmiotem rozmowy między MSZ RP Radosławem Sikorskim a MSZ RC Petrem Macinką w dniu 16 lutego 2026 r.
sejm.gov.pl

Widzimy, że dezinformacja potrafi mieć w sobie „ziarno prawdy”. Proste wyszukiwanie bez dalszej analizy mogłoby utwierdzić nas w przekonaniu, że żądanie ponad 600 hektarów jest prawdziwe.

Czego nas to uczy?

Pamiętajmy, że konta w mediach społecznościowych mogą być fałszywe. Nawet wideo z czyimś wizerunkiem, na portalu z jego imieniem i nazwiskiem, może być deepfake’iem, uwiarygadniającym daną narrację.

Warto podkreślić, że kampania wykorzystywała prawdziwe roszczenia terytorialne do wzmocnienia dezinformacyjnej narracji (m.in. o „strachu Czechów”). Doszło również do nieautoryzowanej publikacji materiałów na dwóch polskich portalach informacyjnych – każde medium powinno zadać sobie pytanie o to, jak dziś wygląda cyberbezpieczeństwo w ramach danego portalu.

Podstawowe pytania powinny brzmieć:

1. Czy wymuszasz dwuetapowe uwierzytelnianie dla swoich użytkowników?
2. Jakie uprawnienia mają dziennikarze/redaktorzy/edytorzy?

W przeszłości byliśmy świadkami próby włamania do CMS-a (systemu zarządzania treścią) jednego z dużych portali techonologicznych oraz obrażania dziennikarki, co opisaliśmy na naszych łamach.

W 2022 roku informowaliśmy o włamaniach na strony TV Republika oraz Radia Szczecin, gdzie kolporotwano fałszywe informacje o rzekomym użyciu „radioaktywnej broni” w Drawsku.

Dwa lata wcześniej doszło do publikacji dezinformującego artykułu związanego z obecnością wojsk USA w Polsce (więcej: tutaj na łamach wielu lokalnych mediów.

Jednym z głośniejszych przykładów opublikowania fałszywej informacji w polskich mediach jest publikacja spreparowanej depeszy przez Polską Agencję Prasową.

Polskie człogi nie wjadą do Liberaca, lecz wicepremier Gawkowski wielokrotnie podkreślał, że „cyfrowe czołgi” już jeżdzą po polskich ulicach.