Polska oczami sztucznej inteligencji. W każdym kraju chatboty opowiadają o nas inaczej

ChatGPT, Gemini, Claude, Grok, DeepSeek i Perplexity coraz częściej zastępują internautom tradycyjne wyszukiwarki. Pomagają wybierać kierunki podróży, uczelnie czy miejsca do zamieszkania – można więc powiedzieć, że odpowiedzi modeli językowych wpływają na to, które państwa będą przez użytkownika wzięte pod uwagę.

Skalę tego zjawiska pokazują dane Reuters Institute. Według raportu z 2026 roku, w sześciu badanych państwach już 38 proc. ankietowanych korzystało z narzędzi AI jako źródła informacji przynajmniej raz w ostatnim tygodniu. Dwa lata wcześniej odsetek ten wynosił zaledwie 11 proc.

Jak w tym nowym świecie wypada Polska? Badacze Semantio przeanalizowali odpowiedzi sześciu popularnych modeli na 1400 pytań przygotowanych z perspektywy mieszkańców i przedsiębiorstw z 12 państw.

Wyniki pokazują, że Polska ma wiele cyfrowych twarzy. Nie zawsze jednak trafia na listę państw proponowanych przez AI.

Jedna Polska, wiele perspektyw

Najłatwiej o rekomendację Polski, gdy użytkownik szuka czegoś w Europie Środkowej – wtedy nasz kraj pojawiał się w 91,7 proc. odpowiedzi. Przy pytaniach obejmujących całą Europę odsetek ten spadał do 45,1 proc. Różnice są szczególnie widoczne między poszczególnymi państwami.

W Czechach chatboty kojarzą Polskę z krótkimi wyjazdami, zakupami i usługami dostępnymi po drugiej stronie granicy. W przypadku Słowaków dochodzą do tego górskie wyprawy i studia, dla Niemców Polska też stanowi alternatywę dla krajowych ofert turystycznych i medycznych. 

Ogólnie rzecz biorąc, AI często przedstawia Polskę jako tańszą alternatywę dla kierunków turystycznych w Europie Zachodniej.

Inaczej wygląda perspektywa Ukrainy. Tam Polska nie jest kierunkiem wakacyjnym, a przede wszystkim miejscem związanym z zatrudnieniem, edukacją dzieci czy formalnościami pobytowymi. Nawet w szeroko sformułowanych pytaniach o Europę nasz kraj pojawiał się w 77,8 proc. „ukraińskich” odpowiedzi. To najwyższy wynik tego typu wśród analizowanych państw.

Od Lewandowskiego po Skłodowską-Curie

Geografia to jednak nie wszystko. Gdy modele zostają zapytane nie o konkretne podróże czy życiowe decyzje, a pierwsze skojarzenia z Polską, jej wizerunek kształtują postacie znane lokalnym odbiorcom.

W zakochanej w futbolu Hiszpanii wyraźnym symbolem polskości pozostaje Robert Lewandowski. Piłkarz pojawił się w dziesięciu z dwunastu odpowiedzi dotyczących skojarzeń z naszym krajem. Podobnie często wymieniano Lecha Wałęsę i Jana Pawła II.

Dla modeli odpowiadających po francusku ważną postacią jest naukowo związana z Francją Maria Skłodowska-Curie. We Włoszech wśród charakterystycznych odniesień pojawia się papież Polak, natomiast w amerykańskich odpowiedziach mocno zaznaczają się tradycyjna kuchnia, polonijne Chicago i historia rodzinnej emigracji.

W Chinach obok znanych naukowców pojawia się też historyczne dziedzictwo, szczególnie miejsca związane z II wojną światową.

Biznes pyta, AI wskazuje Polskę

Jeszcze inny obraz wyłania się z pytań przedsiębiorców. W tym przypadku Polska często występuje jako lokalizacja fabryk, centrum logistyczne lub miejsce poszukiwania kontrahentów.

Chińskim firmom modele wskazują możliwości produkcyjne i magazynowe. Niemieckim pomagają analizować dostawców, a norweskim podpowiadają rozwiązania związane z portami i przemysłem morskim. Dla ukraińskiego biznesu Polska jest punktem wejścia na unijny rynek.

Gdy modele miały wskazać państwa odpowiednie do prowadzenia działalności gospodarczej, Polska pojawiała się we wszystkich odpowiedziach przygotowanych dla firm z Chin, Francji, Hiszpanii, Niemiec, Ukrainy i USA.

Oznacza to, że kraj, który nie zawsze przychodzi modelom na myśl przy planowaniu wakacji, może być jednym z pierwszych proponowanych miejsc do inwestowania.

Nowy wymiar promocji

Wraz z rosnącą popularnością chatbotów promocja państwa przestaje ograniczać się więc do reklam, kampanii turystycznych i obecności w mediach społecznościowych – coraz ważniejsze staje się to, czy AI potrafi powiązać Polskę z konkretną potrzebą użytkownika. 

Choć badanie Semantio nie pozwala ocenić, w jakim stopniu odpowiedzi AI przekładają się na rzeczywiste decyzję, unaocznia bardzo ważną zmianę: o międzynarodowym obrazie Polski coraz częściej współdecydują algorytmy. A te potrafią opowiedzieć o tym samym kraju zupełnie inną historię, zależnie od tego, kto zadaje pytanie.

Błędy cyfrowego obrazu

Warto mieć jednak na uwadze, że cyfrowa reputacja państw nie powstaje wyłącznie na podstawie sprawdzonych informacji. Modele potrafią też generować nieprawdziwe szczegóły, mimo że ich wypowiedzi brzmią przekonująco.

W badaniu Semantio znalazły się między innymi odpowiedzi określające Kraków jako europejską stolicę czy umieszczające Muzeum II Wojny Światowej w Warszawie. Ręczna kontrola potwierdziła 14 błędów wskazanych podczas automatycznej oceny, co nie oznacza, że wykryto wszystkie pomyłki.

Na łamach CyberDefence24 szczegółowo opisywaliśmy problem celowego wpływania na odpowiedzi sztucznej inteligencji w artykule: