Sztuczna inteligencja pod nadzorem. Nowa komisja ruszy jeszcze w tym roku

W piątek prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji. Jak informowaliśmy, prace nad dokumentem trwały od jesieni 2024 roku. Najpoważniejszą przeszkodą okazał się jednak zeszłoroczny spór między Ministerstwem Cyfryzacji a resortem finansów, dotyczący Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji; zażegnano go na przełomie stycznia i lutego.

Odpowiedzialna kontrola i piaskownice regulacyjne

Na konferencji prasowej, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz wiceminister Dariusz Standerski przedstawili szczegóły dotyczące podpisanej przez prezydenta ustawy. Według wiceszefa rządu, wprowadzony za jej pomocą nadzór nad AI ma dać szansę na bezpieczny rozwój technologii czy uświadomienie osób odpowiadających za te systemy, że państwa w tym procesie „pomijać nie można”.

Ustawa o sztucznej inteligencji ma wspierać innowacyjność, polskie firmy, zachęcać je do tego, żeby chciały korzystać ze sztucznej inteligencji i szybko ją do swojej działalności implementowały po to, żeby nie pozostawać w tyle za partnerami europejskimi. Ustawa ma pomagać rozumieć, jak działa AI - zarówno dużej firmie, jak i każdemu obywatelowi. Sztuczna inteligencja będzie w Polsce kontrolowana odpowiedzialnie. Algorytmy muszą mieć kontrolę, żeby stające za nimi korporacje miały świadomość, że nie decydują o świecie demokracji, człowieku i rozwoju.
Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji

Z kolei Dariusz Standerski wskazał, że maksymalnie do czterech miesięcy w Polsce powstanie pierwsza w Unii Europejskiej piaskownica regulacyjna sztucznej inteligencji. Zdecydowano się przy tym na pominięcie pilotażu, ponieważ możliwe jest zaoferowanie przez resort „pełnego pakietu wsparcia” w związku z wejściem w życie wszystkich przepisów ustawy za kilka tygodni.

„Przedsiębiorca, który rozwija swój system sztucznej inteligencji będzie mógł sprawdzić, czy ten system działa zgodnie z przepisami Aktu o sztucznej inteligencji oraz innymi ustawami – bez strachu, że przyjdzie kontrola i w tych pierwszych kluczowych dniach testowania spotkają go jakiekolwiek nieprzyjemności. Po powstaniu piaskownicy regulacyjnej przedsiębiorca będzie miał potwierdzenie, że system, który oferuje klientom, jest bezpieczny i jest zgodny z przepisami” – dodał wiceminister cyfryzacji.

Komisja ruszy jeszcze w tym roku

Drugą ważną zmianą wprowadzoną przez ustawę o AI jest utworzenie wspomnianej Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ma ona się skupiać na obsłudze piaskownicy regulacyjnej, a także prowadzeniu kontroli w ramach nadzoru. Wypracowany model ma sprawdzać, czy przepisy są odpowiednio wykonywane, zarazem wspierając przedsiębiorców i minimalizując obowiązki sprawozdawcze.

Zapytaliśmy kierownictwo resortu, czy KRiBSI zacznie funkcjonowanie jeszcze w tym roku, czy dopiero w 2027 roku – odpowiednie przepisy mają wejść w życie za trzy tygodnie. Według wiceministra Standerskiego, wszystkie terminy przewidziane w przepisach zostaną dotrzymane, a Komisja zacznie pracę w tym roku. Wskazanie konkretnej daty jest jednak trudne.

- Jak każdy organ, Komisja musi nabrać mocy instytucjonalnej, ludzie muszą się wdrożyć w nowe obowiązki. Trudno oczekiwać, żeby w tym roku wydała już tysiące opinii indywidualnych – podkreślił wiceszef resortu cyfryzacji.

Będzie nadzór nad oznaczaniem treści AI

Istotną kwestią jest również wpływ nowych przepisów na życie Polaków, m.in. w zakresie oznaczania treści wygenerowanych przez AI. Standerski przypomniał, że w listopadzie bezpośrednio z zapisów Aktu o sztucznej inteligencji wejdzie w życie obowiązek oznaczania tego rodzaju materiałów. Z kolei Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie sprawdzała, czy przepis ten jest odpowiednio przestrzegany.

- Widzimy jak dzisiaj w internecie jest dużo treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję i widzimy jak często jest to wykorzystywane w celu siania dezinformacji. To jest pierwszy krok do przeciwdziałania dezinformacji wspieranej przez AI, kiedy użytkownik zobaczy jasny komunikat – zaznaczył wiceminister.

Poza kwestią oznaczania treści, zwykli użytkownicy oraz przedsiębiorcy chętni do skorzystania z modeli AI będą mieli dostęp tylko do tych systemów, które otrzymały pozytywną opinię w piaskownicy regulacyjnej i są zgodne z prawem unijnym. Kierownictwo firm ma w ten sposób uniknąć kłopotów związanych z możliwymi kontrolami nakazującymi wycofanie wszystkich zaimplementowanych systemów AI.