Francja otworzy centrum wojskowej AI. A co z Polską?

Sztuczna inteligencja w wojsku to cała masa kompleksowych systemów wykraczających poza pojedyncze systemy rozpoznania czy analizy danych. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy mówimy o technologiach stosowanych przez 32 państwa – z czego wszystkie powinny być zdolne do współpracy podczas wspólnych operacji.

„Interoperacyjności między armiami nie można uznawać za coś oczywistego” – wskazano w raporcie Zgromadzenia Parlamentarnego NATO z listopada 2024 roku. 2 lata później Francja wychodzi z konkretną inicjatywą.

W obliczu zmian technologicznych, jakie przyniosła sztuczna inteligencja, naszym celem jest przyspieszenie jej opanowania i wdrożenia w celu wsparcia operacji wojskowych, wspólnie z naszymi sojusznikami.
Bertrand Rondepierre, dyrektor Agencji ds. Sztucznej Inteligencji Ministerstwa Obrony

Francja chce wyznaczać kierunek rozwoju wojskowej AI

12 listopada francuskie Ministerstwo Sił Zbrojnych przedstawiło plany powołania International Center for AI in Defence (ICAID) – Międzynarodowego Centrum ds. Sztucznej Inteligencji w Obronności – miejsca gdzie mają być opracowywane wspólne metody sprawdzania niezawodności systemów AI wykorzystywanych przez siły zbrojne. Jego działność ma obejmować:

• porównywanie skuteczności algorytmów,
• ocenę ryzyka związanego z ich zastosowaniem,
• wymianę doświadczeń zdobywanych podczas operacji wojskowych.

Centrum które według zapowiedzi ma rozpocząć działalność latem 2027 roku, nie będzie przy tym bezpośrednio opracowywać własnych usług AI.

Według francuskiego portalu Solutions Numériques około sześciu państw sojuszniczych wstępnie zadeklarowało już udział w przedsięwzięciu, choć ich nazw na razie nie ujawniono. 

Kolejne rozmowy odbędą się 19–20 listopada, gdzie przedstawiciele 22 krajów mają omówić organizację i zasady funkcjonowania nowego centrum. Oficjalne zobowiązania uczestników planowane są na marzec 2027 roku. 

Początkowo ośrodek w Rennes – mieście, w którym już teraz działają kluczowe francuskie instytucje odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo – ma zatrudniać co najmniej 34 specjalistów, z których połowę zapewni Francja.

NATO zmienia podejście

Ambicje Paryża sięgają dalej niż utworzenie kolejnej instytucji poświęconej wojskowym technologiom – ICAID ma docelowo uzyskać uznanie NATO.

Projekt wpisuje się bowiem w szerszą transformację Sojuszu. W 2021 roku NATO przyjęło pierwszą strategię dotyczącą AI, a trzy lata później ją zaktualizowało w odpowiedzi na przyspieszenie rozwoju technologii.

Priorytetem stało się wtedy nie tylko wdrażanie nowych narzędzi, ale i zapewnienie ich wzajemnej kompatybilności. Wojna w Ukrainie unaoczniła bowiem znaczenie szybkiego przetwarzania danych pochodzących z dronów, satelitów czy systemów rozpoznania.

Francja początkowo planowała rozwijać ICAID w ramach natowskiej sieci Centrów Doskonalenia. Gdy NATO czasowo wstrzymało akredytację nowych placówek, Paryż zdecydował się kontynuować przedsięwzięcie niezależnie, nie rezygnując z ubiegania się o przyszłe uznanie przez Sojusz.

Polska też rozwija własne możliwości

Na tym tle sytuacja Polski jest bardziej złożona. Jak informowaliśmy na naszych łamach Warszawa na początku 2026 roku przedstawiła własną propozycję powołania takiej placówki. Francja była już wtedy bardziej zaawansowana w przygotowaniach, a jej projekt zyskiwał poparcie kolejnych państw sojuszniczych.

Polska nie pozostawała jednak bierna. W marcu 2025 roku powołano Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji (CISI), działające w strukturach Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni. Jego specjaliści opracowali platformę AIRON, która od 2026 roku umożliwia bezpieczne przetwarzanie danych z wykorzystaniem AI. 

Rozwijają oni też AIRON VISION, stanowiące podstawę systemu „Inteligentna Granica”, który nasza redakcja wyróżniła nagrodą „Filary Cyberbezpieczeństwa” w kategorii „Rozwiązanie Roku”.

Są to jednak przedsięwzięcia ukierunkowane przede wszystkim na krajowe potrzeby.

Polska z niewykorzystanym potencjałem

Korzyści z posiadania takiego centrum we własnym kraju wykraczają daleko poza sam prestiż.

Centra Doskonałości NATO odgrywają ważną rolę w opracowywaniu doktryn, rozwijaniu wspólnych standardów, szkoleniu specjalistów i testowaniu nowych technologii. Państwo goszczące taką placówkę zyskuje tym samym możliwość bezpośredniego uczestnictwa w kształtowaniu kierunków rozwoju danej dziedziny, a co za tym idzie dostęp do międzynarodowej wiedzy eksperckiej i doświadczeń operacyjnych sojuszników – u siebie.

Sprzyja to też zacieśnianiu współpracy między siłami zbrojnymi, przemysłem technologicznym i środowiskiem naukowym, wzmacniając krajowe kompetencje w strategicznym obszarze. 

W przypadku sztucznej inteligencji ma to szczególne znaczenie, ponieważ zasady jej wykorzystania w wojsku wciąż się kształtują, a przyjęte dziś rozwiązania mogą na lata określić sposób funkcjonowania systemów obronnych NATO. 

Jak wskazaliśmy na naszych łamach, Polska mogłaby dodatkowo wnieść do takiej inicjatywy doświadczenia związane z bezpieczeństwem wschodniej flanki i wnioski płynące z wojny w Ukrainie.

Polscy specjaliści realnie wspierali Ukrainę w 2022–2023 roku w budowie odporności informacyjnej wobec takich operacji. To wszystko przekłada się na konkretne kompetencje, które zlokalizowane w Polsce centrum doskonałości wnosiłoby dla całego Sojuszu.
dr Karolina Grenda, Fundacja SET

Ulokowanie centrum we Francji nie oznacza wprawdzie porażki Polski – rozwijane w jego ramach rozwiązania mają służyć całemu Sojuszowi. Niemniej, dla Warszawy może to oznaczać niewykorzystaną szansę.