Francja wyprzedza Polskę w wyścigu o centrum NATO ds. sztucznej inteligencji. Ma silne wsparcie

Francuską inicjatywę promują generał Cyril Carcy, przedstawiciel wojskowy Francji przy NATO, oraz Bertrand Rondepierre, dyrektor francuskiej Agencji Sztucznej Inteligencji w Obronie (AMIAD). Obaj pracują nad pozyskaniem poparcia ze strony europejskich stolic, a Niemcy, Belgia, Wielka Brytania i Włochy już teraz wspierają ten projekt.

Chociaż NATO nie zatwierdziło jeszcze formalnie utworzenia centrum, Francja zbudowała już znaczącą koalicję polityczną. Paryż chce otworzyć tę instytucję w 2027 roku.

W czerwcu wskazywaliśmy, że Polska również ma mocne argumenty przemawiające za utworzeniem takiego centrum. Inicjatywa została zapoczątkowana przez Fundację SET, a następnie poparta przez Instytut Obrony oraz innych polskich ekspertów.

Polska jest już gospodarzem dwóch centrów doskonałości NATO: poświęconego kontrwywiadowi w Krakowie oraz żandarmerii wojskowej w Bydgoszczy. Jednak rywalizacja o centrum sztucznej inteligencji to coś więcej niż tylko kwestia prestiżu. Oznacza wpływ na doktryny NATO, standardy technologiczne, szkolenia wojskowe oraz rozwój przyszłych zdolności operacyjnych.

Francja zyskuje poparcie polityczne

Rennes jest już ważnym ośrodkiem francuskiego wojskowego cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji. W mieście tym mieści się AMIAD oraz instytucje związane z rozwojem technologii obronnych we Francji.

Paryż inwestuje znaczne środki w wojskową sztuczną inteligencję, systemy autonomiczne i zaawansowane technologie obliczeniowe. Francuska propozycja łączy zatem istniejącą infrastrukturę wojskową, potencjał przemysłowy oraz poparcie polityczne ze strony głównych europejskich sojuszników.

Szczególnie ważne jest poparcie Niemiec i Wielkiej Brytanii. Są to dwie najbardziej wpływowe europejskie potęgi wojskowe w ramach NATO, dysponujące znacznymi możliwościami technologicznymi i przemysłowymi.

Francja zdaje sobie sprawę, że utworzenie Centrum Doskonałości wymaga czegoś więcej niż tylko przedstawienia przekonującej propozycji. Wymaga finansowania, współpracy międzynarodowej oraz poparcia politycznego w ramach NATO. Paryż od miesięcy pracuje nad zdobyciem tego poparcia.

Dla Polski sytuacja staje się coraz trudniejsza. Warszawa ma spore doświadczenie w zakresie cyberbezpieczeństwa, przeciwdziałania rosyjskim zagrożeniom hybrydowym oraz rozwoju technologii obronnych. Polskie instytucje mają również dostęp do doświadczeń zebranych podczas wojny na Ukrainie, w tym w zakresie wojskowego wykorzystania dronów, sztucznej inteligencji i wojny elektronicznej.

Jednak choć Polska dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną, Francja zapewniła już sobie poparcie kluczowych członków NATO. Nie ogłoszono publicznie powstania żadnej porównywalnej międzynarodowej koalicji wspierającej polską lokalizację.

Polska wciąż ma różne opcje

Jedną z możliwości jest bezpośrednia współpraca z Francją.

Jak wskazaliśmy w czerwcu, Polska mogłaby dążyć do współtworzenia centrum w Rennes i zapewnienia polskim ekspertom wojskowym i technologicznym istotnej roli w tym przedsięwzięciu. Polsko-francuski traktat z Nancy stanowi dodatkowe ramy polityczne dla takiej współpracy.

Premier Donald Tusk i prezydent Emmanuel Macron mogliby wykorzystać tę okazję do zacieśnienia współpracy w zakresie wojskowej sztucznej inteligencji, cyberobrony oraz technologii przeciwdziałania dronom. Wymagałoby to również koordynacji działań między rządem polskim a Kancelarią Prezydenta.

Istnieje również inna opcja. Polska mogłaby zaproponowanie utworzenie Centrum Doskonałości NATO poświęconego technologiom kwantowym.

Sojusz uznał obliczenia kwantowe, bezpieczną komunikację i systemy wykrywania za ważne obszary przyszłego rozwoju wojskowego. Polska dysponuje instytucjami naukowymi, przedsiębiorstwami technologicznymi oraz rozwijającą się infrastrukturą, które mogłyby wesprzeć taką inicjatywę. Wymagałoby to jednak ponownie podjęcia jasnej decyzji politycznej, zapewnienia finansowania oraz utworzenia koalicji zainteresowanych członków NATO.

Francja przeszła od przedstawienia swojej inicjatywy w zakresie sztucznej inteligencji do pozyskania poparcia Niemiec, Belgii, Wielkiej Brytanii i Włoch, a decyzja NATO ma zapaść przed końcem 2026 roku.

Polska musi teraz zdecydować, czy nadal ubiegać się o lokalizację, dążyć do odgrywania znaczącej roli we francuskim projekcie, czy też rozwinąć inną specjalizację technologiczną w ramach Sojuszu. Estonia pokazała, w jaki sposób centrum doskonałości może wzmocnić pozycję kraju, tworząc w Tallinie Centrum Doskonałości NATO ds. Współpracy w zakresie Cyberobrony.

Polska wydaje miliardy na obronność i zakup zaawansowanego sprzętu wojskowego, ale musi również być obecna tam, gdzie opracowuje się przyszłe doktryny, technologie i standardy operacyjne NATO. Teraz politycy muszą przejąć inicjatywę.