Sądy wyeliminują papier? Ministerstwo ogłosiło zmiany

Transformacja cyfrowa obejmuje nie tylko codzienne życie Polaków czy konkretne branże – zmiany wchodzą również do wymiaru sprawiedliwości. W listopadzie 2025 roku informowaliśmy o wydaniu zarządzeń przez ministra Waldemara Żurka, które miały przyspieszyć ten proces; z kolei w grudniu pojawiła się kolejna decyzja, dotycząca programu „Cyfrowy sąd”.

Biurokracja ograniczona „do maksimum"

Po pół roku resort sprawiedliwości podjął kolejne kroki w tym kierunku. 9 lipca minister Żurek wraz z wiceministrem Arkadiuszem Myrchą oraz ministrem ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciejem Berekiem przedstawili program zmian Deregulacja 2.0, który ma objąć wymiar sprawiedliwości. Według cytowanych w komunikacie resortu słów Bereka, kady obywatel oczekuje od państwa, że jego sprawa będzie rozpoznana „szybko, skutecznie i w sposób możliwie przyjazny”.

„Chcemy maksymalnie ograniczyć papierową biurokrację i jak najszybciej rozwijać spójne usługi cyfrowe. Kluczowe jest jednak to, aby nowe rozwiązania były wprowadzane z myślą o ludziach, tak, by zarówno obywatele, jak i pracownicy wymiaru sprawiedliwości mogli z nich korzystać” – wyjaśnił Waldemar Żurek.

Działania mają być prowadzone w oparciu o trzy filary. Według słów wiceministra Myrchy, mają to być nowe kompetencje, lepsza organizacja pracy sądów, a także cyfryzacja.

Więcej dostępów do rejestrów państwowych

W ramach transformacji sądów i prokuratur pod kątem technologii cyfrowych, procedury mają ulec skróceniu, zaś przedsiębiorcy oraz zwykli Polacy będą mogli załatwiać sprawy bez wychodzenia z domu. Papier zostanie zamieniony na wersje elektroniczne dokumentów.

Według planów, sądy mają uzyskać dostęp do kolejnych rejestrów państwowych. W tym gronie znalazły się m.in. System Informacji Finansowej, System Dozoru Elektronicznego, REGON oraz CEPiK. Zmienią się również zasady przesłuchań, w tym w prokuraturze – będą one mogły odbywać się online, podobnie jak posiedzenia aresztowe. Każda czynność będzie z kolei obowiązkowo nagrywana.

Założenia Deregulacji 2.0 przewidują także wprowadzenie nowego rodzaju papieru wartościowego: Elektronicznego Instrumentu Zabezpieczającego (EIZ). Ma on stanowić alternatywę dla zabezpieczeń wierzytelności w postaci papierowej, opartą na centralnym rejestrze, kwalifikowanych usługach zaufania oraz zasiądzie wyłącznej kontroli nad instrumentem.

„Zmiana ta wyeliminuje ryzyko zgubienia lub sfałszowania dokumentu, gwarantując pewność obrotu gospodarczego” – podkreśla resort sprawiedliwości w komunikacie.

Z sądów ma zniknąć papier

Dodatkowo przewidziano wprowadzenie elektronicznego obiegu dokumentów. W sprawach karanych i gospodarczych ma on być pełny – pełnomocnicy będą składali pisma wyłącznie cyfrowo, a wgląd do akt sprawy będzie możliwy przez internet. Pełna eliminacja papieru ma nastąpić w przypadku takich spraw karnych jak terroryzm, karuzele VAT-owskie czy zabójstwa.

„To wszystko (…) w radykalny sposób usprawni pracę sądów, a obywatelom wymiernie ułatwi udział w postępowaniach, nie zaburzając ich dnia pracy” – zaznaczyło Ministerstwo.

Zmiany te mają również objąć księgi wieczyste – co roku spraw tego rodzaju jest 5 mln, co stanowi ponad 1/3 wszystkich postępowań prowadzonych w sądach. Wprowadzenie Hybrydowych Akt Ksiąg Wieczystych ma umożliwić wykorzystanie dokumentów elektronicznych jako podstawy wpisy w księdze wieczystej, zaś Polacy będą mogli składać wnioski za pośrednictwem systemów internetowych.