- WIADOMOŚCI
Podsłuch w rosyjskich szkołach. Interaktywne tablice nagrywają lekcje
Autor. CyberDefence24/Canva/zdjęcie edytowane przez ChatGPT
Interaktywne tablice wykorzystywane w moskiewskich szkołach mogą potajemnie nagrywać rozmowy nauczycieli i uczniów. Odkryto w nich oprogramowanie, które pozwala zdalnie uruchomić mikrofon i przekazać nagrania do infrastruktury informatycznej władz miasta.
W moskiewskich placówkach edukacyjnych tradycyjne tablice są stopniowo zastępowane urządzeniami elektronicznymi. Korzystają one z systemu operacyjnego Moskiewskiej Szkoły Elektronicznej (MOS), rozwijanego z udziałem miejskiego Departamentu Technologii Informacyjnych (DIT).
Na części z nich odkryto działające w tle program o nazwie «mesh-agent-lesson-log», które bez udziału nauczyciela, co dziesięć minut kontaktuje się z serwerem school.mos.ru, sprawdzając, czy pojawiły się nowe polecenia, np. rozpoczęcie nagrywania dźwięku w sali lekcyjnej.
Po jego otrzymaniu, oprogramowanie uruchamia mikrofon, rejestruje rozmowy i przesyła nagranie do infrastruktury zarządzanej przez moskiewski DIT. Po przekazaniu pliku jego lokalna kopia jest usuwana.
Najnowsza wersja programu pozwala samoczynnie aktywować mikrofon, pomimo wcześniejszego wyciszenia go przez użytkownika.
👀 Secret surveillance software discovered in Moscow schools: interactive whiteboards can record students and teachers A Moscow teacher discovered software installed on interactive classroom whiteboards that can secretly activate the microphone, record conversations during lessons, and send audio files to servers operated by the city's Department of Information Technology. The software has reportedly been installed remotely since August 2026. Every ten minutes, it checks for commands from a server. After recording, it deletes the audio file from the device. Neither students nor teachers receive any notification. Here's the interesting part: the software was originally called “Lesson Audio Recording Agent.” It was later renamed to the much more innocent-sounding “Lesson Support Agent.” According to Mediazona, traces of the software were found in at least three schools. A source told the outlet that the recordings were intended to be analyzed using AI to monitor what was being taught in classrooms. Moscow's Department of Information Technology did not respond to journalists' questions. The scale of the system's deployment and what happens to the recordings remain unknown. In Russia, even a classroom whiteboard can now become an informant.
— NEXTA (@nexta_tv) November 4, 2026
Oprogramowanie instalowano zdalnie
Sprawę ujawnił pracownik jednej z moskiewskich szkół, który przeanalizował oprogramowanie zainstalowane na szkolnych panelach. Wyniki opublikował w internecie, a jego ustalenia niezależnie potwierdzili dziennikarze rosyjskiego serwisu Mediazona.
Badacz sprawdził historię instalacji na trzech tablicach w różnych moskiewskich szkołach. Wynika z niej, że program był wdrażany i aktualizowany między sierpniem a październikiem 2026 roku. Wykorzystano do tego istniejący system zdalnego zarządzania szkolnymi komputerami, instalacja nie wymagała więc bezpośredniego dostępu do każdego urządzenia.
Program regularnie udoskonalano, zwiększając jego skuteczność i ograniczając widoczność dla użytkowników. W lipcowej wersji opis bezpośrednio wskazywał na nagrywanie dźwięku podczas zajęć. W październikowej aktualizacji zastąpiono go ogólnym stwierdzeniem o wspomaganiu prowadzenia lekcji. Sama funkcja rejestrowania rozmów pozostała dostępna.
Z nowej wersji usunięto też mechanizm wyświetlający użytkownikowi powiadomienie o rozpoczęciu nagrywania.
System MOS przypisuje każdą tablicę do konkretnej szkoły, budynku i sali lekcyjnej. Możliwość rejestrowania dźwięku może przy tym nie ograniczać się do tablic interaktywnych. Według źródła Mediazony, związanego z moskiewskim szkolnictwem podobną funkcję mają też szkolne laptopy działające w ekosystemie MosTech.
Na początku były to plotki
Autor analizy twierdzi, że ani pracownicy jego szkoły, ani uczniowie nie otrzymali powiadomienia o funkcji rejestrowania rozmów. Informacje o podsłuchiwaniu lekcji miały krążyć – nieoficjalnie – wśród nauczycieli.
Nie wiadomo, ile placówek objęto systemem, jak długo przechowywane są nagrania ani kto dokładnie może uzyskać do nich dostęp. Potwierdzono jedynie działanie mechanizmu nagrywania, nie ustalając pełnej skali jego wykorzystania.
Moskiewski Departament Technologii Informacyjnych nie odpowiedział na prośbę Mediazony o komentarz.
Szkoła jako przestrzeń nadzoru
Edukacja odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu postaw, wartości i sposobu postrzegania świata przez młodych ludzi. W państwie takim jak Rosja, gdzie władze przykładają dużą wagę do kontroli przekazu publicznego, możliwość monitorowania lekcji może mieć znaczenie wykraczające poza ocenę jakości nauczania – pewność, że treści przekazywane uczniom pozostają zgodne z oficjalną narracją państwową.
Po części, potwierdza to anonimowy rozmówca Mediazona, według którego oficjalnym celem nagrywania zajęć jest sprawdzanie ich zgodności z programem nauczania.
Dodał też, że do analizy nagrań wykorzystuje się sztuczną inteligencję. Ponieważ nie przyniosła ona oczekiwanych rezultatów, system ma być dalej rozwijany przy udziale człowieka.
Serwis CyberDefence24.pl otrzymał tytuł #DigitalEUAmbassador (Ambasadora polityki cyfrowej UE). Jeśli są sprawy, które Was nurtują; pytania, na które nie znacie odpowiedzi; tematy, o których trzeba napisać – zapraszamy do kontaktu. Piszcie do nas na: [email protected].