OpenAI i Anthropic pomogą w walce z zagrożeniami biologicznymi

Pandemia COVID-19 unaoczniła, jak duże znaczenie ma szybkie wykrywanie zagrożeń i skuteczne reagowanie na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. Nowe możliwości w tym zakresie otwiera sztuczna inteligencja, która dzięki analizie ogromnych zbiorów danych może pomóc lepiej przewidywać rozwój epidemii i opracowywać skuteczniejsze metody ich zwalczania.

Wykorzystanie AI w zapobieganiu epidemiom nie jest przy tym już wyłącznie koncepcją. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła stosowanie tej technologii do analizowania tysięcy publicznie dostępnych źródeł informacji i wychwytywania sygnałów świadczących o możliwych zagrożeniach zdrowotnych.

Ponadto, chce rozwijać systemy pozwalające rozpoznawać nowe zagrożenia nawet w ciągu 24 godzin od ich pojawienia się.

Szybsza reakcja na zagrożenia

Kolejny krok w tym kierunku zapowiedział 24 października brytyjski rząd powołując AI Biosecurity Lab (AIBL). Laboratorium ma zajmować się praktycznym wykorzystaniem zaawansowanych modeli AI do ochrony przed zagrożeniami biologicznymi. Jednym z głównych, a zarazem pierwszych celów ośrodka będzie skrócenie czasu potrzebnego na opracowanie szczepionek i leków przeciwko nowym patogenom.

Laboratorium ma przy tym pełnić podwójną funkcję: wspierać rozwój medycyny i wzmacniać ochronę przed zagrożeniami, do których powstawania może przyczyniać się ta sama technologia. W końcu systemy, które pomagają naukowcom analizować patogeny ułatwiają też zdobywanie specjalistycznej wiedzy osobom zamierzającym wykorzystać ją w szkodliwy sposób. 

Wielka Brytania dąży do wykorzystania zalet sztucznej inteligencji (AI) przy jednoczesnym wzmocnieniu odporności na zagrożenia biologiczne.
Komunikat brytyjskiego rządu

Inwestycja jest częścią większego brytyjskiego programu o wartości około 600 mln funtów (ok 3,15 mld zł.), obejmującego też rozwój cyberbezpieczeństwa i badań nad ryzykiem związanym z AI. Na samo laboratorium rząd przeznaczy 100 mln funtów (ok 525 mln zł.).

Współpraca nauki, państwa i gigantów AI

Laboratorium ma działać jako niezależna organizacja non-profit, współpracująca z naukowcami, firmami technologicznymi i instytucjami państwowymi. W jego prace będą zaangażowane m.in. brytyjskie agencje zajmujące się bezpieczeństwem zdrowotnym oraz ochroną zwierząt i roślin.

Partnerstwa będą stanowić kluczowy element podejścia AIBL.
Komunikat brytyjskiego rządu

Do przedsięwzięcia dołączą OpenAI i Anthropic, deklarując wsparcie o łącznej wartości do 200 mln funtów (ok. 1,05 mld zł.). Firmy mają zapewnić dostęp do swoich modeli, mocy obliczeniowej i wiedzy technicznej. W badaniach mają uczestniczyć również Google DeepMind oraz Basecamp Research – firma specjalizująca się w zastosowaniach AI w biologii.

Trudno wyobrazić sobie prowadzenie badań na podobną skalę bez współpracy z przedsiębiorstwami, które dysponują najbardziej zaawansowanymi modelami, niezbędną infrastrukturą i know-how. Niemniej tak szeroko zakrojona współpraca rodzi pytania o faktyczną o niezależność laboratorium – na przykład w przypadku gdy wyniki okażą się niewygodne dla technologicznych partnerów projektu.

A Polska?

Sztuczna inteligencja jest też wykorzystywana w polskiej medycynie, głównie do wspierania diagnostyki.

Według danych Centrum e-Zdrowia z marca 2025 r., korzystało z niej 13,2 proc. badanych szpitali – niemal dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Ponadto, jej zastosowanie ma rozszerzyć przygotowywana przez Centrum e-Zdrowia Platforma Usług Inteligentnych.

W Polsce monitorowanie zagrożeń epidemicznych opiera się przede wszystkim na gromadzeniu i wymianie danych o chorobach zakaźnych. Aby usprawnić ten proces, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB i Główny Inspektorat Sanitarny realizują projekt PNEWRS. W jego ramach powstaje platforma integrująca informacje z różnych instytucji. System ma też umożliwiać wymianę danych z europejskimi platformami ostrzegania.

Sektor technologiczny w medycynie

Wielka Brytania idzie o krok dalej niż Polska, łącząc rozwój sztucznej inteligencji z badaniami stricte nad zagrożeniami biologicznymi. 

Powołanie AI Biosecurity Lab pokazuje zarazem, jak szerokie jest zastosowanie nowych technologii – jak firmy technologiczne coraz mocniej angażują się w dziedziny dotychczas zdominowane przez wyspecjalizowane instytucje naukowe i – w tym przypadku – medyczne.