Lekarze będą korzystać z AI? Ustawa trafiła do Sejmu

Cyfryzacja ochrony zdrowia posuwa się naprzód, chociaż nie odbywa się to bezproblemowo. W zeszłym roku na naszych łamach informowaliśmy o poprawieniu diagnostyki raka dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji; nieco później pojawiły się informacje, że nie wszystkie szpitale otrzymają środki na cyfryzację.

Wyzwaniem jest również fala cyberataków. Tylko w marcu doszło do czterech operacji przeciwko placówkom ochrony zdrowia na terenie Polski.

Zmiana szeregu ustaw na rzecz e-zdrowia

Tymczasem 21 kwietnia br. do Sejmu wpłynął rządowy projekt ustawy dotyczący rozwoju usług e-zdrowia (druk 2460). Zmienia on w sumie dziewięć ustaw:

• o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
• Prawo farmaceutyczne,
• o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
• o prawach pacjenta,
• o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ustawę ją zmieniającą z 2021 roku,
• o systemie informacji w ochronie zdrowia (SIOZ),
• o refundacji,
• o podstawowej opiece zdrowotnej.

Jak czytamy w uzasadnieniu, dokument ma wprowadzić rozwiązania wspierające transformację cyfrową państwa, które będą wpływały na rozwój usług e-zdrowia. Umożliwi również realizację inwestycji z Krajowego Planu Odbudowy dotyczącą transformacji cyfrowej opieki zdrowotnej.

AI przyspieszy badania rentgenowskie?

Zmiany w przepisach wprowadzą kilka nowych rozwiązań do służby zdrowia. Jednym z istotniejszych jest Narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji przez lekarzy w oparciu o algorytmy sztucznej inteligencji, które ma być udostępnione dzięki uregulowaniu Platformy Usług Inteligentnych (PUI).

Diagnostyka medyczna z wykorzystaniem AI przy pomocy certyfikowanych narzędzi ma być możliwa w przypadku:

• patologii Tomografii Komputerowej klatki piersiowej,
• zmian niedokrwiennych i krwotocznych w badaniach obrazowych mózgu,
• zmian pourazowych układu kostnego w badaniach RTG,
• mammografii,
• zmian patologicznych w RTG klatki piersiowej.

Badania obrazowe będą mogły zostać przekazane do PUI, gdzie algorytmy zinterpretują je i przedstawią analizę „w stosunkowo krótkim czasie”. Dane mają być przechowywane maksymalnie przez 6 miesięcy od dnia przekazania tychże do PUI.

Zauważono przy tym, że w Polsce czas oczekiwania na badanie rentgenowskie oraz opisy jest długi, zaś specjaliści są przeciążeni.

Dostrzegając rosnące potrzeby w zakresie diagnostyki obrazowej, niektóre regiony Rzeczpospolitej Polskiej podejmowały własne inicjatywy w zakresie wdrażania AI w ochronie zdrowia. (...) Niemniej jednak brak jest obecnie centralnego systemu wspierającego analizę obrazów oraz priorytetyzację, co znacząco wpływa na efektywność i jakość procesu diagnostycznego. Stworzenie centralnej PUI pozwoli znacząco przyspieszyć postawienie właściwej diagnozy oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianach niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia

Nadchodzi elektroniczna karta pacjenta

Przepisy rozszerzają także katalog elektronicznej dokumentacji medycznej. Jednym z nowych elementów jest karta pacjenta, która do tej pory nie istniała w polskim systemie ochrony zdrowia.

Będzie to dokument generowany przez System Informacji Medycznej (SIM) na żądanie uprawnionego pracownika medycznego. Obejmie dane osobowe oraz podstawowe dane medyczne pacjenta, jak grupa krwi, alergie, produkty przepisane na recepcie, szczepienia czy operacje.

Z jednej strony, wygenerowanie karty nie będzie zawsze wymagało zgody pacjenta. Z drugiej zaś nie stanowi ona odrębnej dokumentacji, tylko jest podsumowaniem tego, co w danej chwili znajduje się w systemie.

Jednocześnie pojawi się wymiana transgraniczna między państwami członkowskimi UE w zakresie dokumentu Patient Summary, czyli specjalnej wersji karty pacjenta. Ma zawierać te same informacje, co karta krajowa; wymiana będzie odbywać się za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Transgranicznej Opieki Zdrowotnej, czyli Centrum e-Zdrowia.

Zmienią się też zasady przechowywania elektronicznej dokumentacji medycznej. Dane z podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, po zaprzestaniu wykonywania działalności leczniczej, będą mogły być przechowywane i udostępniane w SIM przez Centrum e-Zdrowia. Usługa ta ma być oferowana w ramach Centrum Cyfryzacji Dokumentacji Medycznej, finansowanego z KPO.

Dane nie będą informacją publiczną

W projekcie ustawy zawarto również nowelizację ustawy o SIOZ; jedną z przyczyn jest wprowadzenie Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej. Dokument zostanie poszerzony o nowe rodzaje identyfikatorów osoby fizycznej.

Co ciekawe, w zmianach zawarto również zapis wskazujący, że dane w systemach określonych w ustawie (rozszerzonych jednocześnie o PUI) nie podlegają udostępnianiu zarówno jako informacja publiczna, otwarte dane czy w ramach ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego.

„Pomimo że przepisy ww. ustaw respektują przepisy o ochronie danych osobowych, to powyższe ograniczenie wprowadzone do ustawy o SIOZ zapewnia wysokie standardy przetwarzania danych osobowych, w tym szczególnej kategorii danych, obejmujących dane dotyczące zdrowia w systemach objętych art. 5 ust. 3a ustawy o SIOZ” – zaznaczono w uzasadnieniu.