Możesz paść ofiarą tej samej grupy kilka razy. Tak działają cyberprzestępcy

Cyberprzestępczość stała się zjawiskiem, które na stałe wpisało się w katalog zagrożeń współczesnego świata. Przybiera różne formy i stanowi realne źródło ryzyka nie tylko dla instytucji państwowych oraz biznesu, ale również każdego z nas. 

Na naszych łamach regularnie opisujemy „pułapki”, w które możecie wpaść: od phishingu, przez scam na platformach, po kradzież kryptowalut i pranie pieniędzy. Podczas Cyber24 DAYS prof. ucz. dr hab. inż. Agnieszka Gryszczyńska, członkini Rady do Spraw Cyfryzacji, odsłoniła kulisy cyberprzestępczości w Polsce. 

Szkolenie z oszukiwania

W trakcie prelekcji ekspertka pokazała, jak w praktyce wygląda „działalność” zorganizowanej grupy. O tym, że przypominają dobrze prosperujące korporacje mówi się od dawna. Wiele z nich funkcjonuje pod przykrywką. Ale czy wiedzieliście jak szkoleni są jej członkowie?

Profesor wskazała na programy szkoleniowe z oszukiwania, które są organizowane przez przełożonych.  

„Osoby biorące w nich udział są nagrywane, aby następnie omówić błędy. W ten sposób podnoszone są zdolności i umiejętności sprawców. Tak to właśnie działa” – wyjaśniła w czasie wystąpienia ekspertka. 

Jedna osoba może być ofiarą jednej grupy kilka razy

Dzieląc się swoim doświadczeniem i wiedzą, zwróciła uwagę na schemat „pracy” grupy, która potrafi stworzyć sieć pułapek przeznaczoną tylko dla jednej ofiary. Mówiąc prościej, jedna osoba może być oszukana przez jedną organizację przestępczą nawet kilka razy.

„Przykładowo, ofiara wpada w oszustwo finansowe. Następnie kontaktują się z nią rzekome kancelarie prawne czy firmy oferujące pomoc w rozwiązaniu sprawy i odzyskaniu środków” – przekazała prof. Gryszczyńska. 

Tu nie ma przypadku: za scamem i za późniejszą „pomocą” stoi jedna grupa. Celem jest spotęgowanie np. zysku z przestępstwa lub wyłudzenie danych. 

Sprawcom pomaga w tym wszystkim rozwijająca się technologia sztucznej inteligencji. Posiadają własne narzędzia AI przeznaczone do m.in. tworzenia wiadomości phishingowych czy podszywania się pod podmioty zaufania publicznego. 

My tworzymy prawo, aby działać etycznie i odpowiedzialnie, dla nich nie ma ono żadnego znaczenia, bo go nie stosują. Ograniczenia nie istnieją. 

Przejęte konta lekarzy i handel na czarnym rynku

W nawiązaniu do ostatnich głośnych wydarzeń w ochronie zdrowia (wycieki z MyDr, Medyc, incydent w Enel-Med, członkini Rady do Spraw Cyfryzacji omówiła przypadki przestępstw dotyczących tego sektora.

Choć wspomniane przypadki są najbardziej aktualne i równocześnie spektakularne, to jednak nie oznaczają, że przestępcy dopiero teraz zainteresowali się gałęziami medycyny i farmacji. 

Ekspertka odniosła się do m.in. czasu pandemii koronawirusa, kiedy to miała miejsce fala incydentów polegających na przejmowaniu dostępów do służbowych kont lekarzy. Wówczas kwitł np. handel certyfikatami szczepień czy receptami. 

Specjalistka pokazała m.in. ofertę dla runnera wykupującego leki o wartości 6-10 tys. dziennie z lewych recept. Następnie farmaceutyki trafiały na czarny rynek lub za granicę. 

Tylko jeden człowiek zajmujący się taką działalnością posiadał 105 rachunków bankowych, 172 numerów telefonów i 549 adresów mailowych.
Prof. ucz. dr hab. inż. Agnieszka Gryszczyńska, członkini Rady do Spraw Cyfryzacji

Runnerzy z ludzkimi maskami

Podczas panelu dotyczącego cyberprzestępczości w ramach Cyber24 DAYS pojawił się temat skuteczność wykrywania sprawców i pociągania ich do odpowiedzialności. Były Komendant Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości Adam Cieślak przyznał, że nie jest ona zadowalająca. 

Jak zdradziła prof. Gryszczyńska, najlepszym sposobem dotarcia do członków grupy jest „podążanie za pieniądzem”. 

„Im szybciej ustalimy rachunek, tym większą mamy szansę ustalić, gdzie środki zostały dalej wytransferowane” – podkreśliła ekspertka. 

W czasie swojej prelekcji wyjaśniła, że „przestępcy lubią przerywać cyfrowy łańcuszek transferu pieniędzy”, aby utrudnić śledzenie organom ścigania. W tym celu po drodze dochodzi do wypłat z bankomatów. Tym zajmują się tzw. runnerzy, a zadaniem policji jest ustalenie ich tożsamości. 

„Takie osoby dostają np. 17 proc. od każdego kodu i wypłaty pieniędzy. W darkwebie sprzedawane są nawet ludzkie maski dla runnerów, aby ukryć ich wizerunek w kamerach. Cena to ok. 7,5 tys. zł za sztukę” – opisywała prof. Gryszczyńska.