Rosyjski Rybar pod lupą. Fałszywi aktywiści, wybory i związki z Kremlem

Rybar to rosyjski projekt medialno-analityczny, znany przede wszystkim z publikowania informacji i map dotyczących wojny w Ukrainie. W najnowszym raporcie pt. Rybar. „Prywatny” wykonawca rosyjskich operacji wpływu Disinfo Digest, projekt Fundacji INFO OPS Polska, przeanalizował jego strukturę, źródła finansowania, powiązania z rosyjskim państwem oraz działalność poza granicami kraju.

Z ustaleń ekspertów wynika, że Rybar rozwinął rozbudowane zaplecze łączące działalność medialną, analityczną, biznesową i szkoleniową z realizacją operacji wpływu.

Autorzy raportu przedstawiają go jako przykład tzw. proxy, czyli formalnie prywatnego wykonawcy działań służących interesom państwa rosyjskiego. Organizacja posiada własnych właścicieli, pracowników, infrastrukturę i przychody, ale jednocześnie otrzymuje finansowanie od rosyjskich podmiotów państwowych oraz utrzymuje powiązania z aparatem władzy.

Od kanału na Telegramie do rozbudowanej organizacji

Rybar powstał w 2018 roku. Założyli go Michaił Zwinczuk, były wojskowy tłumacz związany z rosyjskim Ministerstwem Obrony, oraz programista Denis Szczukin. Początkowo publikowali przede wszystkim analizy dotyczące konfliktów na Bliskim Wschodzie.

Przełom przyniosła pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Kanał szybko zyskiwał popularność, a odbiorców przyciągały szczegółowe mapy sytuacji na froncie, informacje o ruchach wojsk i komentarze dotyczące przebiegu walk.

Jak opisuje Disinfo Digest, Rybar budował wiarygodność również poprzez informowanie o rosyjskich niepowodzeniach. Krytykował błędy dowództwa wojskowego, a publikowane przez niego mapy wykorzystywali także zachodni analitycy.

Nie oznaczało to jednak politycznej niezależności projektu. Zwinczuk otwarcie popierał rosyjską agresję, natomiast Rybar publikował współrzędne ukraińskich pozycji wojskowych i zachęcał odbiorców do przekazywania informacji mogących pomóc rosyjskiej armii.

Krytyka rosyjskich porażek miała również swoje granice. W wywiadzie dla „The Washington Post” w listopadzie 2024 roku Zwinczuk przyznał, że unika tematów szkodliwych dla Rosji, w tym podważania władzy. Szczegółowe relacje z frontu szły więc w parze z lojalnością wobec Kremla.

W marcu 2023 roku w Moskwie zarejestrowano spółkę Rybar LLC, zajmującą się m.in. działalnością reklamową i produkcją materiałów medialnych. Według rosyjskich danych rejestrowych jej udziałowcami są Michaił Zwinczuk, jego żona Waleria oraz Denis Wulf, czyli Denis Szczukin. Każdy z nich posiada jedną trzecią udziałów.

Powiązania Rybara z rosyjskim państwem

Jednym z głównych zagadnień przeanalizowanych przez Disinfo Digest są relacje organizacji z rosyjskim aparatem państwowym. Autorzy raportu wskazują na trzy istotne obszary, opisane wcześniej m.in. przez amerykańskie i brytyjskie instytucje:

• Finansowanie przez Rostec - według Departamentu Stanu USA Rybar otrzymuje środki od rosyjskiego państwowego koncernu zbrojeniowego za realizację zleconych prac. Dziennikarze IStories opisali m.in. wynagrodzenie w wysokości 250 tys. rubli, wypłacone przez agencję eventową za wystąpienie Zwinczuka na konferencji Rostecu w 2023 roku. Nie ujawniono jednak pełnej listy kontraktów ani kwot przeznaczanych na zagraniczne operacje wpływu.
• Koordynacja przez administrację Putina - brytyjski rząd w grudniu 2025 roku stwierdził, że działalność Rybara jest częściowo koordynowana przez Administrację Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Według tej oceny organizacja nie działa całkowicie niezależnie od Kremla. Publicznie nie wskazano jednak osób odpowiedzialnych za wydawanie poleceń i zatwierdzanie poszczególnych kampanii ani stopnia kontroli rosyjskich władz nad bieżącą działalnością Rybara.
• Współpraca z rosyjskim wywiadem - brytyjskie dokumenty sankcyjne wskazują, że Rybar współpracuje z członkami rosyjskich służb wywiadowczych. Nie ujawniono jednak ich tożsamości, charakteru współpracy ani konkretnych realizowanych zadań.

Londyn objął Rybar LLC sankcjami w grudniu 2025 roku, a w lipcu 2026 roku nałożył restrykcje na kolejnych dziesięciu współpracowników organizacji.

Disinfo Digest zaznacza jednak, że dostępne ustalenia nie pozwalają szczegółowo odtworzyć procesu zlecania i finansowania konkretnych zagranicznych kampanii. Znacznie lepiej udokumentowano sam sposób przygotowywania oraz rozpowszechniania materiałów.

USA: Rosjanie podszywali się pod aktywistów

Jednym z przykładów działalności Rybaru opisanych w raporcie Disinfo Digest jest operacja TEXASvsUSA z 2024 roku. Rybar wykorzystał wówczas rzeczywisty konflikt między władzami Teksasu a administracją prezydenta Joe Bidena, dotyczący ochrony granicy z Meksykiem i polityki migracyjnej.

Organizacja prowadziła konta na Telegramie i platformie X, które przedstawiały się jako profile lokalnych amerykańskich aktywistów. Publikowano na nich antyimigracyjne treści, krytykowano działania władz federalnych i zachęcano mieszkańców Teksasu do przeciwstawiania się Waszyngtonowi.

W kolejnych miesiącach działalność skierowano również na amerykańską kampanię prezydencką. Publikowano zmanipulowane materiały wymierzone w Kamalę Harris. Jeden z filmów udostępnionych przez TEXASvsUSA osiągnął około 570 tys. wyświetleń.

Operację przypisał Rybarowi Microsoft Threat Analysis Center, który identyfikował tego aktora jako Storm-1841, a następnie Volga Flood. Powiązania potwierdził też amerykański Departament Stanu.

Rosyjska propaganda jako niezależne dziennikarstwo w Mołdawii

Kolejnym przykładem działalności Rybara jest operacja związana z portalem REST Media, uruchomionym przed wyborami parlamentarnymi w Mołdawii we wrześniu 2025 roku. Anglojęzyczny serwis przedstawiał się jako niezależna redakcja śledcza. 

Publikował artykuły oskarżające prezydent Maię Sandu, rządzącą partię PAS oraz zachodnie instytucje o podporządkowywanie Mołdawii zagranicznym interesom i ingerowanie w politykę państwa.

Portal nie informował czytelników o swoich związkach z Rybarem. Powiązania te ujawnili jednak analitycy Digital Forensic Research Lab (DFRLab), którzy przeanalizowali techniczne zaplecze strony.

Szerzej o działaniach dezinformacyjnych wymierzonych w Mołdawię, w tym o portalu REST Media, pisaliśmy na łamach CyberDefence24. 

Zatrzymanie założyciela Rybara w Czarnogórze

Działalność organizacji nie ogranicza się do publikowania materiałów w internecie. Rybar prowadzi również działania terenowe, związane m.in. z realizacją nagrań i nawiązywaniem kontaktów z lokalnymi środowiskami.

9 października 2026 roku czarnogórska policja i Agencja Bezpieczeństwa Narodowego (ANB), przy wsparciu partnerów międzynarodowych, zatrzymały w hotelu w Risan pięcioro obywateli Rosji. 

Wśród nich znajdowali się Michaił Zwinczuk, jego żona Waleria oraz trzej współpracownicy. Podczas czynności zabezpieczono sprzęt elektroniczny, kamery, telefony i drona. Czarnogórskie władze zdecydowały następnie o wydaleniu całej grupy ze względów bezpieczeństwa narodowego i wewnętrznego.

Ostatecznie cała grupa opuściła Czarnogórę 9 października. Zwinczuk otrzymał zakaz ponownego wjazdu do kraju do 10 października 2027 roku. Czarnogórskie władze nie ujawniły jednak pełnych podstaw decyzji ani publicznych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności szpiegowskiej przez zatrzymanych.