Reklama
  • WIADOMOŚCI

Atak na Instytut Slawistyki PAN. Zagrożone hasła i artykuły naukowe

Instytut Slawistyki PAN informuje o cyberataku i możliwym wycieku danych
Instytut Slawistyki PAN informuje o cyberataku i możliwym wycieku danych
Autor. Magnific.com. Licencja: https://www.magnific.com/ai/docs/licenses-attribution

Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk (PAN) poinformował o włamaniu do tamtejszego wdrożenia platformy Open Journal Systems (OJS), służącej m.in. do zarządzania procesem wydawania artykułów naukowych online. Cyberprzestępca uzyskał uprawnienia administratora systemu, dzięki czemu uzyskał możliwość wglądu do nieopublikowanych artykułów naukowych oraz skrótów kryptograficznych (hashy) haseł użytkowników. Naruszenie ochrony danych osobowych może dotyczyć prawie 8 tysięcy osób.

Reklama

26 października br. na łamach Platformy czasopism Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk (IS PAN) opublikowano komunikat dotyczący incydentu bezpieczeństwa.

„W dniu 15 października 2026 r., w godzinach 02:52–04:15, nieuprawniona osoba uzyskała dostęp do platformy OJS, wykorzystując przejęte hasło jednego z redaktorów oraz lukę bezpieczeństwa oprogramowania. Sprawca uzyskał uprawnienia administratora systemu i możliwość dostępu do bazy danych oraz nieopublikowanych materiałów naukowych i recenzji” – czytamy w zawiadomieniu.

Zdarzenie zostało wykryte tego samego dnia (ok. godz. 11:00). Przekazano, że dostęp do platformy został niezwłocznie zablokowany.

Dotychczas nie ma publicznych deklaracji ku temu, aby pozostałe systemy PAN bądź instancje OJS (Open Journal Systems) w innych polskich organizacjach padły ofiarami podobnych ataków.

Zakres incydentu

Naruszenie ochrony danych osobowych mogło objąć 7,9 tys. osób użytkowników platformy OJS IS PAN – mowa o autorach, recenzentach, redaktorach oraz członkach rad naukowych czasopism.

Reklama

Zdarzenie obejmuje poniższy zestaw danych:

  • imię i nazwisko;
  • adres e-mail;
  • afiliacje naukowe oraz instytucjonalne;
  • hashe haseł (funkcje skrótu);
  • informacje zawarte w nieopublikowanych artykułach naukowych, zgłoszeniach wydawniczych i recenzjach.
Analiza logów i ruchu sieciowego nie wykazała pobierania danych z serwera. Nie można jednak wykluczyć, że sprawca uzyskał dostęp do tych informacji lub je skopiował
Instytut Slawistyki PAN

Pod kątem własności intelektualnej i praw autorskich szczególnie ważny jest możliwy nieuprawniony wgląd w dotychczas niepublikowane artykuły naukowe. IS PAN podaje, że istnieje potencjalna możliwość nieuprawnionego wykorzystania takiego rodzaju informacji.

Hasła a hashe

Pod kątem cyberbezpieczeństwa bardzo ważna jest możliwość nieuprawnionego zapoznania się z „skrótami kryptograficznymi haseł”, czyli tzw. hashami. Mowa o wynikach działania algorytmów służących m.in. do przechowywania haseł.

Przykładowo – fraza „CyberDefence24” w ramach algorytmu MD5 będzie przedstawiana jako następujący ciąg znaków: „35399a8a6f7674612d30b5c1bbe0f290”.

Z założenia „hashe” są nieodwracalne, lecz im prostsza do odgadnięcia jest pierwotna fraza, tym większe jest prawdopodobieństwo, że cyberprzestępca „odgadnie” nasze hasło zapisane w formie wyniku działania funkcji skrótu. To właśnie dlatego tak ważne jest stosowanie silnych i unikalnych haseł.

W zawiadomieniu nie wyszczególniono rodzaju algorytmu haszującego wykorzystywanego przez instancję OJS w infrastrukturze IS PAN, dlatego niemożliwe jest jednoznaczne ustalenie, czy potencjalnie wykradzione „hashe” są łatwe do złamania (uzyskania hasła).

Reklama

Biblioteka pkp-lib (która nie ma związku z polską koleją – zbieżność nazw), wykorzystywana przez OJS, domyślnie obsługuje algorytm bcrypt, który (obecnie) jest uznawany za trudny do złamania – oznacza to, że ”łamanie” hashy tego algorytmu wymaga wielu zasobów. To jednak nie oznacza, że hasła użytkowników platformy IS PAN na pewno były przechowywane w ten sposób.

Jednocześnie pamiętajmy o tym, że nasze hasła powinny być odpowiednio skomplikowane oraz unikalne (wykorzystywane co najwyżej raz). Mogą nam w tym pomóc menedżery haseł.

Podatność i podobne przypadki

Włamanie miało być możliwe zarówno dzięki przejęciu hasła jednego z redaktorów oraz wykorzystaniu podatności w oprogramowaniu. Nie sprecyzowano jaką lukę w oprogramowaniu wykorzystał cyberprzestępca.

Wiemy jednak, że po incydencie „zainstalowano nową wersję platformy OJS i usunięto wykorzystaną lukę bezpieczeństwa” oraz „usunięto złośliwe oprogramowanie i konto utworzone przez sprawcę”.

Na naszych łamach opisywaliśmy podobne przypadki ponownego wykorzystania haseł w ramach polskich podmiotów publicznych.

W kwietniu 2025 roku Centralna Komisja Egzaminacyjna potwierdziła naszej redakcji, że doszło do wycieku danych ok. 150 uczniów jednej ze szkół. Osoba nieuprawniona uzyskała dostęp do danych, ponieważ pracownik szkoły „wykorzystywał to samo hasło do prywatnych celów”.

Reklama

W październiku 2025 roku opublikowaliśmy artykuł dotyczący przypadków cyberataków opierających się na ponownym wykorzystaniu danych logowania. Miesiąc później opisaliśmy rolę działania złośliwego oprogramowania (infostealera) na jednym komputerze podczas incydentu w jednej z japońskich firm.

Jak się chronić?

Oprogramowanie open-source – którego przykładem jest OJS – również powinno być cyklicznie aktualizowane przez użytkowników. Szerzej o kluczowej roli open-source’a można przeczytać w deklaracji SPOIWO.

Z punktu widzenia użytkowników platformy IS PAN kluczowe jest zadbanie, że potencjalnie skradzione hasło również było unikalne, tzn. nie było wykorzystywane podczas logowania się do innych portali.

Pamiętajmy również o kluczowej roli dwuetapowego uwierzytelniania (2FA), najlepiej w oparciu o klucze fizyczne (U2F). Warto również rozważyć wdrożenie tzw. „passkeys”, czyli logowania bez haseł.

Reklama

Potencjalny wgląd do niepublikowanych artykułów naukowych pokazuje realny stopień zagrożenia w ramach instytucji związanych z nauką. Niedawno ofiarą ataku ransomware padła Państwowa Uczelnia Zawodowa w Suwałkach, zaś w 2026 roku na celowniku cyberprzestępców znalazły się m.in. Uniwersytet Warszawski czy Akademia Leona Koźmińskiego.

CERT Polska udostępnia praktyczne poradniki dotyczące dwuetapowego uwierzytelnienia oraz haseł, dostępne dla każdego zainteresowanego.

Więcej o cyberbezpieczeństwie można poczytać na platformie „wiedza.cert.pl”.

CyberDefence24.pl - Digital EU Ambassador

Serwis CyberDefence24.pl otrzymał tytuł #DigitalEUAmbassador (Ambasadora polityki cyfrowej UE). Jeśli są sprawy, które Was nurtują; pytania, na które nie znacie odpowiedzi; tematy, o których trzeba napisać – zapraszamy do kontaktu. Piszcie do nas na: [email protected].

Reklama