Całkowity zakaz TikToka dla dzieci? Ekspert nie ma wątpliwości

Wpływ mediów społecznościowych na dzieci i młodzież pozostaje przedmiotem dyskusji naukowców, rodziców i polityków. 

Jednym z głównych zagadnień jest sposób, w jaki algorytmy rekomendujące treści kształtują doświadczenia młodych użytkowników oraz wpływają na ich codzienne funkcjonowanie. 

W Polsce trwają również prace nad regulacjami, które mają ograniczyć dostęp osób poniżej 15. roku życia do platform społecznościowych.

TikTok kształtuje sposób postrzegania świata

Korzystanie z mediów społecznościowych może negatywnie oddziaływać na rozwój dzieci, których mechanizmy poznawcze i zdolności do samodzielnej oceny przekazywanych informacji wciąż się kształtują.

Jak podkreśla prof. Jędrzejko z Wydziału Psychologii Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu, młodzi użytkownicy mogą traktować powtarzające się w internecie wzorce zachowań jako obowiązujące normy i sposoby rozwiązywania sytuacji. Problemem jest przy tym sposób prezentowania rzeczywistości przez platformy, które pokazują odbiorcom wybrane treści, zgodne z działaniem systemów rekomendacyjnych.

Media społecznościowe prezentują tylko określoną część świata. TikTok na przykład promuje określone wzory zachowania, określony wygląd czy sposoby postępowania. To znaczy, że zawęża on perspektywę świata tylko do wzorów, które prezentuje.
Prof. Mariusz Jędrzejko, Wydział Psychologii WSKZ we Wrocławiu

Dziecko może stopniowo przejmować obserwowane zachowania i traktować je jako punkt odniesienia dla własnych decyzji. Szczególne znaczenie ma to w okresie dorastania, kiedy młody człowiek dopiero buduje swoją tożsamość, hierarchię wartości i obraz otaczającego świata.

„Nie chodzi o to, że sam TikTok jest zły. Chodzi o to, że nie jest to odpowiedni sposób przedstawiania świata dzieciom i nastolatkom, które nie dysponują pełnymi zdolnościami poznawczymi i emocjonalnymi. Osoba dorosła potrafi sobie z tym poradzić, natomiast dziecko nie posiada jeszcze takich umiejętności” – wyjaśnia.

Porównywanie się z innymi może obniżać samoocenę

Jednym z zagrożeń jest wpływ prezentowanych w mediach społecznościowych wzorców na samoocenę młodych użytkowników. Na platformach takich jak TikTok dzieci obserwują określone sposoby ubierania się, wyglądania i zachowania. Konfrontowanie tych obrazów z własną codziennością może prowadzić do poczucia niedopasowania.

Dziecko, które nie posiada jeszcze w pełni rozwiniętych umiejętności interpretowania takich treści, może uznać, że odbiega od przedstawianych mu wzorców. W konsekwencji pojawiają się wątpliwości dotyczące własnej wartości i przynależności do grupy rówieśniczej. Z własnego doświadczenia zawodowego mogę powiedzieć, że mam do czynienia z bardzo dużą liczbą dzieci, które są ofiarami tego modelu funkcjonowania TikToka.
Prof. Mariusz Jędrzejko, Wydział Psychologii WSKZ we Wrocławiu

Obawy dotyczące porównywania własnego wyglądu z treściami publikowanymi w mediach społecznościowych znajdują odzwierciedlenie również w zaleceniach American Psychological Association. Organizacja wskazuje, że nadmierne porównania dotyczące wyglądu mogą wiązać się z pogorszeniem postrzegania własnego ciała i problemami emocjonalnymi.

Jednocześnie APA podkreśla, że wpływ mediów społecznościowych nie jest jednakowy dla wszystkich młodych ludzi. Zależy m.in. od rodzaju oglądanych treści, indywidualnych predyspozycji, sytuacji życiowej oraz sposobu korzystania z platform.

Zakaz mediów społecznościowych do 15. roku życia

Prof. Jędrzejko opowiada się za wprowadzeniem jednoznacznych ograniczeń wiekowych. Jego zdaniem dzieci powinny uzyskiwać dostęp do platform społecznościowych dopiero po osiągnięciu odpowiedniego poziomu rozwoju społecznego, poznawczego i emocjonalnego.

„Jestem zwolennikiem całkowitego zakazu korzystania z TikToka przez dzieci poniżej 14-15. roku życia. Dotyczy to nie tylko tej platformy, ale wszystkich mediów społecznościowych. Myślę, że od około 16. roku życia, jeśli proces wychowania i socjalizacji przebiega prawidłowo, młody człowiek jest już w stanie samodzielnie dokonywać właściwych wyborów i ocen, a jednocześnie artykułować swoją asertywność” – podkreśla.

Postulat ten wpisuje się w trwającą w Polsce debatę dotyczącą ograniczenia dostępu dzieci do mediów społecznościowych. W marcu 2026 roku przedstawiciele Koalicji Obywatelskiej zaprezentowali założenia regulacji zakazujących korzystania z takich platform osobom poniżej 15. roku życia.

Chińska platforma i pytania o dane użytkowników

W rozmowie z CyberDefence24 prof. Jędrzejko odniósł się także do kwestii bezpieczeństwa informacji gromadzonych przez TikToka. Jego zdaniem dyskusja o platformie powinna uwzględniać również jej powiązania właścicielskie z Chinami oraz potencjalne konsekwencje wykorzystywania danych użytkowników.

TikTok jest chińską platformą, która gromadzi informacje o swoich użytkownikach. Dzisiaj wiemy, że dane mogą być zbierane również przez urządzenia takie jak odkurzacze czy samochody. Przykładem obaw związanych z tym zjawiskiem jest zakaz wjazdu samochodów chińskiej produkcji na teren jednostek wojskowych i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
Prof. Mariusz Jędrzejko, Wydział Psychologii WSKZ we Wrocławiu

W przypadku TikToka szczególne znaczenie ma, zdaniem eksperta, profilowanie użytkowników i indywidualne dostosowywanie treści przez algorytmy rekomendacyjne.

„Musimy zastanowić się nad dalekosiężnymi konsekwencjami gromadzenia informacji o użytkownikach TikToka. Każdy użytkownik ma przecież indywidualnie dopasowany algorytm. Powstaje pytanie, w jaki sposób zgromadzone przez social media informacje mogą zostać wykorzystane przez właścicieli platformy w przyszłości. To nie jest straszenie, lecz logiczny wniosek z obserwacji cyfrowego świata” – stwierdził ekspert. 

Rodzice powinni nauczyć dzieci odpowiedzialności

Odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci w środowisku cyfrowym spoczywa również na rodzicach, którzy powinni wyznaczać granice korzystania z technologii i wyjaśniać dzieciom, z jakich powodów określone narzędzia nie są jeszcze dla nich odpowiednie.

„Potrzebujemy domowej i szkolnej edukacji medialnej. Rodzice powinni usiąść ze swoim dzieckiem i wytłumaczyć mu, że cyfrowe sieci społeczne, komunikatory i media społecznościowe są znakomitymi narzędziami, ale można z nich korzystać dopiero po osiągnięciu odpowiedniego poziomu rozwoju poznawczego i intelektualnego, czyli po ukończeniu 15. roku życia. Tym co kluczowe to dystans do prezentowanych tam wzorów i projektów. Koniecznym jest uczenie dziecka refleksji i auto oceny – czy tak jest na pewno, jak mi proponują platformy? Niestety masowo wykorzystują one naiwność dzieci” – wskazuje Profesor Jędrzejko. 

Jego zdaniem część dorosłych obawia się reakcji dzieci na wprowadzane ograniczenia. Rodzice mogą mieć wątpliwości, czy wyznaczanie granic nie narusza wolności młodego człowieka, przez co rezygnują z egzekwowania ustalonych zasad.