„Przestańcie niszczyć internet”. Obywatele UE walczą o anonimowość w sieci

W Unii Europejskiej obywatel nie musi zasiadać w Parlamencie Europejskim, aby spróbować wpłynąć na unijne prawo – może zebrać grupę organizatorów, zgłosić własny pomysł i rozpocząć starania o poparcie mieszkańców różnych państw członkowskich.

Tak właśnie działa Europejska Inicjatywa Obywatelska, czyli mechanizm pozwalający wezwać Komisję Europejską (KE) do rozważenia przygotowania nowych przepisów.

W środę 22 lipca br. Komisja zakończyła wstępną ocenę dwóch takich propozycji: „Ustawa o ratowaniu Europy”, postulująca ograniczenie imigracji spoza państw zachodnich, wzmocnienie ochrony granic i szybsze odsyłanie osób przebywających w UE bez zezwolenia i „Przestańcie niszczyć internet: żadnych cyfrowych identyfikatorów i żadnej weryfikacji wieku”.

Autorzy drugiej, zaakceptowanej przez KE inicjatywy, chcą aby cyfrowa identyfikacja i sprawdzanie wieku w sieci były dobrowolne i nie wymagały ujawniania nadmiernej ilości danych.

Zakaz śledzenia aktywności użytkowników

Projekt ma zapewnić większą ochronę danych i anonimowości użytkowników.

Zwolennikom utrzymania dotychczasowego charakteru internetu zależy na tym, aby dostęp do zgodnych z prawem treści i usług internetowych nie wymagał automatycznego potwierdzania ani tożsamości, ani wieku. Rozwiązanie to miałoby być stosowane wyłącznie, gdy niezbędne i z wyraźną podstawą prawną.

Nawet wtedy miałoby się ograniczać do konkretnych danych, pozwalających potwierdzić jedynie potrzebną informację – na przykład czy użytkownik ukończył 18 lat – bez ujawniania jego imienia, nazwiska ani dokładnej daty urodzenia.

Od strony technicznej autorzy inicjatywy domagają się, aby stosowane systemy były odpowiednio zabezpieczone, działające w przejrzysty sposób i podlegające regularnym kontrolom prowadzonym przez niezależnych specjalistów.

Postulują wprowadzenie zakazu wykorzystywania tego typu rozwiązań do śledzenia aktywności użytkownika.

Osoby, które nie chcą lub nie mogą korzystać z cyfrowego portfela, powinny mieć inną, równie dostępną możliwość potwierdzenia wieku, aby uzyskać dostęp do usługi lub treści. Dokument nie podaje jednak, jak dokładnie taka alternatywa miałaby działać.

Rejestracja to dopiero początek

Komisja Europejska uznała tę inicjatywę za zgodną z formalnymi wymaganiami, niemniej nie oznacza to automatycznie jej poparcia.

Twórcy mają teraz pół roku na rozpoczęcie zbierania deklaracji poparcia – od tego momentu będą mieli rok na zgromadzenie co najmniej miliona z nich. Podpisy muszą przy tym pochodzić z różnych krajów UE, a w co najmniej siedmiu państwach członkowskich osiągnąć wymagany próg.

Dopiero wtedy Komisja ponownie zajmie się propozycją i przedstawi swoje stanowisko.

Od czasu uruchomienia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej Komisja zarejestrowała 135 takich projektów. 

Nawet jeśli inicjatywa nie zakończy się zmianą prawa, stanowi sygnał dla unijnych prawodawców i ekspertów. Pokazuje bowiem, że społeczeństwo oczekuje internetu, w którym anonimowość nie jest traktowana jako przeszkoda dla bezpieczeństwa.