Koniec pułapek zakupowych w internecie? UE szykuje nowe przepisy

11 listopada Komisja Europejska przedstawiła Digital Fairness Act (DFA), czyli projekt nowych regulacji dotyczących ochrony konsumentów w środowisku cyfrowym. Równocześnie zaproponowała zmianę rozporządzenia o współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów (CPC), które określa zasady współdziałania krajowych organów w sprawach transgranicznych.

Celem pakietu jest dostosowanie unijnych przepisów do sposobu, w jaki użytkownicy kupują produkty, korzystają z aplikacji i zawierają umowy online.

Manipulacje zakupowe pod lupą UE

Jednym z głównych celów Digital Fairness Act jest ograniczenie tzw. dark patterns, czyli rozwiązań projektowanych tak, aby wpływać na decyzje użytkowników w sposób nieuczciwy lub wprowadzający w błąd.

Komisja wskazuje m.in. na fałszywe komunikaty sugerujące, że dany produkt jest niemal wyprzedany, mimo że w rzeczywistości jego dostępność nie jest ograniczona. Ich celem jest wywieranie presji na konsumentów i skłanianie ich do podejmowania decyzji zakupowych, których w innych okolicznościach mogliby nie podjąć. Projekt przewiduje zakaz tego rodzaju manipulacyjnych praktyk marketingowych.

Zmiany mają objąć również sposób prezentowania cen. W przypadku dynamicznych cen biletów na wydarzenia kulturalne i sportowe przedsiębiorcy mieliby obowiązek większej przejrzystości. W wirtualnych kolejkach zakupowych musieliby pokazywać aktualną cenę w czasie rzeczywistym oraz najwyższą możliwą cenę.

Jaśniejsze zasady mają dotyczyć także zakupów dokonywanych za wirtualne waluty w aplikacjach i grach.

Ochrona dzieci, influencerzy i subskrypcje

Nowe przepisy miałyby także ograniczać funkcje zachęcające użytkowników do nadmiernego lub kompulsywnego wydawania pieniędzy. Konsumenci otrzymaliby możliwość wyłączania określonych mechanizmów skłaniających do kolejnych zakupów.

W przypadku nieletnich Komisja proponuje zakaz niektórych rozwiązań przypominających hazard, w tym mechanizmów typu pay-to-win i pay-to-progress, które zachęcają do płacenia za uzyskiwanie przewagi lub postępów w grach.

DFA ma także zwiększyć przejrzystość reklam publikowanych przez influencerów. Treści komercyjne powinny być wyraźnie oznaczane, a szczególną ochroną mają zostać objęci nieletni odbiorcy.

Kolejnym obszarem są umowy zawierane przez internet. Komisja chce ułatwić rezygnację z usług, ograniczyć niepożądane automatyczne odnawianie subskrypcji oraz praktyki polegające na przekształcaniu darmowych okresów próbnych w płatne zobowiązania.

Komisja Europejska chce nakładać kary do 6 proc. obrotu

Drugim filarem pakietu jest reforma rozporządzenia CPC. Obecnie Komisja Europejska wspiera współpracę krajowych organów ochrony konsumentów, ale nie może samodzielnie egzekwować tych przepisów.

Proponowana zmiana miałaby przyznać jej bezpośrednie uprawnienia do badania naruszeń o dużej skali, wywierających istotny wpływ na konsumentów na całym jednolitym rynku.

W takich sprawach Bruksela mogłaby nakładać kary sięgające 6 proc. rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak automatycznie takiej sankcji za każde naruszenie ani przyznania Komisji kompetencji do prowadzenia wszystkich krajowych postępowań konsumenckich.

Ponad 30 działań. UE chce skuteczniejszego egzekwowania prawa

Sieć CPC funkcjonuje na podstawie przepisów stosowanych od 2020 roku. Jak podaje Komisja Europejska, przeprowadzono w jej ramach ponad 30 skoordynowanych działań związanych z egzekwowaniem prawa konsumenckiego.

Przegląd stosowania rozporządzenia, opublikowany w 2024 roku, wykazał jednak niedoskonałości obecnego systemu. Dotyczą one m.in. skuteczności i koordynacji działań prowadzonych w sprawach obejmujących konsumentów z różnych państw członkowskich.

Zdaniem KE centralizacja egzekwowania przepisów w najpoważniejszych przypadkach pozwoli szybciej reagować na naruszenia i zwiększy skuteczność sankcji. Ma również chronić przedsiębiorstwa przestrzegające prawa przed nieuczciwą konkurencją.