Profil zaufany i nadanie PESEL-u. Cudzoziemców czeka odmowa?

Rząd szykuje kolejne zmiany w zakresie rejestrów wykorzystywanych przez organy oraz instytucje państwowe. Na stronach Rządowego Centrum Legislacji w pierwszych dniach roku pojawił się projekt nowelizacji kilku ustaw w związku z rozwojem rejestrów publicznych, prowadzonych z wykorzystaniem systemu rejestrów państwowych.

Profil zaufany furtką dla „słupów”?

Jedną z istotniejszych zmian zaproponowanych przez ustawodawcę jest wprowadzenie zmian w ustawie o ewidencji ludności.

Jak czytamy w opublikowanym projekcie, do tej pory numer PESEL mógł zostać nadany, jeżeli wnioskujący wskazywał jako powód potwierdzenie Profilu zaufanego przy jego pomocy. Nowelizacja ma wyeliminować tę możliwość.

Powodem takich działań są nadużycia poza granicami kraju, na które w ostatnich latach zwracało uwagę Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Do konsulatów mają się zgłaszać obywatele państw obcych z wnioskami o nadanie PESEL, wskazując na potwierdzenie Profilu zaufanego, z którego potem nie korzystają.

„Sytuacja ta skutkuje prawdopodobnym wykorzystywaniem tych osób jako tzw. „słupy” w celu realizacji czynności niezgodnych z prawem” – zaznaczono w uzasadnieniu.

Nadane w ten sposób numery PESEL mają być wykorzystywane do zakładania wirtualnych spółek czy składania wniosków wizowych.

Problem z nadużywaniem numerów PESEL nie jest nowy. Na naszych łamach w czerwcu 2025 roku opisywaliśmy projekt zmian, który miał uniemożliwić zawarcie umowy ubezpieczenia z wykorzystaniem kradzionego PESEL-u.

Sądy z dostępem do rejestrów bez konieczności wniosków

W końcowej części projektu zawarto również artykuł 5, który dotyczy udostępniania sądom danych z rejestru PESEL, Rejestru Dowodów Osobistych, Rejestru Dokumentów Paszportowych, a także rejestrów stanu cywilnego oraz danych kontaktowych osób fizycznych. Informacje te mają być im udostępniane bez konieczności składania wniosków o dostęp do systemów przez sądy.

Według uzasadnienia, wprowadzenie przepisu pozwoli uniknąć wydawania kilkuset zgód na dostęp do danych dla ponad 350 sądów z całego kraju. Zaznaczono przy tym, że udostępnienie informacji jest możliwe jedynie w celu realizacji zadań ustawowych. Cały proces ma się odbywać z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ministra sprawiedliwości.

Oprócz wspomnianych zmian, nowelizacja obejmuje także kwestię zmiany nazwiska, rejestracji parentyzacji (tj. numeru PESEL rodzica) oraz wymeldowania z adresu zameldowania.

Sprawy te mają być możliwe do zrealizowania drogą elektroniczną. Z kolei w rejestrze PESEL mają być także gromadzone dane o rodzaju dokumentu tożsamości cudzoziemca.

Najważniejsze ze zmian mają wejść w życie dwa tygodnie po ogłoszeniu nowelizacji w Dzienniku Ustaw.