Ochrona dzieci w sieci. Polska potrzebuje skutecznego systemu

Problem hazardu wśród najmłodszych Polek i Polaków rośnie. Niepokojący trend jest szczególnie widoczny w przypadku gier oraz zakładów sportowych, które przykuwają uwagę nieletnich i wciągając w niebezpieczną pułapkę. Chęć zgarnięcia najlepszych skrzynek czy trafiony kupon potrafią uzależnić, jak pornografia alkohol, narkotyki czy inne używki.

Zakłady bukmacherskie i lootboxy

Jak podkreślił zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia Kuba Sękowski, podczas posiedzenia połączonych sejmowych komisji Cyfryzacji oraz do spraw Dzieci i Młodzieży, zakłady bukmacherskie są najczęściej wybieraną grą.

Równocześnie zaznaczył, że gry oferujące mechanizmy monetyzacji mają konsekwencje zdrowotne, a tzw. lootboxy powinny być włączone do czynników stwarzających zagrożenie. 

Mechanizm (lootboxów - red.) niczym się nie rożni od hazardu.
Kuba Sękowski, zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia

Naciski ze strony Totalizatora Sportowego

Według danych przedstawionych przez wiceministra cyfryzacji Dariusza Standerskiego, 70 proc. przebadanych chłopców wskazało, że granie jest najczęstszą aktywnością, w przypadku dziewczynek jest to 34 proc. To pokazuje, że chłopcy są znacznie bardziej narażeni na ryzyko.

Co ważne, głównym narzędziem kontaktu z grami są urządzenia mobilne. W przypadku chłopców 93 proc. respondentów używa smartfonów, 38 proc. komputerów, zaś 20 proc. - konsol do gier.

Inny z wiceministrów cyfryzacji Michał Gramatyka wprost stwierdził, że tzw. gry o wirtualne dobra to hazard, lecz polskie prawo w obecnym kształcie tego tak nie traktuje. 

Totalizator Sportowy uważa, że prace nad uregulowaniem tej kwestii doprowadzą do rozszczelnienia systemu gier hazardowych nad Wisłą. Jak przekazał przedstawiciel resortu, spółka skierowała pismo w formie apelu do posłów o wycofanie poparcia dla projektu ustawy. 

Potwierdził to również przewodniczący komisji cyfryzacji Bartłomiej Pejo. I faktycznie część parlamentarzystów zmieniło zdanie pod naciskiem Totalizatora. 

Warto jednak zaznaczyć, że choć jednym z celów ustawy o grach hazardowych jest ochrona dzieci, to jednak tzw. lootboxy są zagadnieniem, którego regulacja nie uwzględnia, o czym poinformował Paweł Bieńkowski z Ministerstwa Finansów. 

MEN wprowadza zmiany w szkołach

Wiceministra edukacji narodowej Katarzyna Lubnauer zaznaczyła, że rodzice są bezradni wobec problemu. Nie zdają sobie sprawy z zagrożeń, a próba wyrwania dzieci ze świata cyfrowego kończy się agresją ze strony ich pociech. 

Z perspektywy resortu, jego wiceszefowa wymieniała działania na rzecz higieny cyfrowej, co obejmuje m.in. zakaz smartfonów w przedszkolach i szkołach podstawowych od 1 września, a także ograniczenie dostępu dla dzieci i młodzieży do social mediów.

Przedstawicielka MEN zwróciła również uwagę na wprowadzenie przedmiotu „Edukacja zdrowotna”, który od nowego roku szkolnego stanie się obowiązkowy. W jego ramach ma być budowana świadomość uczniów na tematy związane z np. cyberbezpieczeństwem oraz profilaktyką uzależnień. 

Dodatkowo, będą prowadzone szkolenia nauczycieli z higieny cyfrowej, które obejmą 100 tys. osób. 

Ministerstwo Cyfryzacji: dwa filary ochrony dzieci

Jednym z głównych punktów posiedzenia było rozpatrzenie odpowiedzi ministra cyfryzacji na dezyderat nr 1/5 skierowany do Rady Ministrów w sprawie podjęcia działań zmierzających do przeciwdziałania uzależnieniu dzieci i młodzieży od gier oferujących mechanizmy monetyzacji oraz od gier hazardowych w środowisku internetowym. 

W tym czasie przedstawiciel resortu Dariusz Standerski podkreślił konieczność systemowego działania na rzecz ochrony dzieci przed wspomnianymi zagrożeniami, bowiem – w jego ocenie – punktowe reagowanie jest nieskuteczne. 

Odnosząc się do aktywności Ministerstwa Cyfryzacji wskazał na m.in. pracę zespołu ds. e-sportu, który przygotowuje założenia do ustawy ws. gier cyfrowych, pod kierownictwem wiceministra Rafała Rosińskiego. Jeszcze w tym roku mogą ujrzeć światło dzienne. 

Kluczowe są jednak dwie ustawy. Po pierwsze, nowelizacja ustawy o świadczeniu drogą elektroniczną implementująca unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA), którą zawetował Prezydent Karol Nawrocki 9 stycznia br. Już w czwartek (tj. 30 kwietnia) ponownie zajmie się nią Komitet Stały Rady Ministrów. 

Standerski przypomniał, że to podstawa prawna, która m.in. wprowadza zakaz wyświetlania reklam opartych na profilowaniu oraz nakłada na platformy obowiązek wdrożenia skutecznych metod weryfikacji wieku (obecnie opierają się na deklaracjach użytkowników). 

Co więcej, systemy rekomendacji nie mogą wykorzystywać braku wiedzy z zakresu handlu u dzieci ani działań manipulacyjnych. 

Po drugie, ustawa o ograniczeniu dostępu dzieci do treści dla dorosłych (również będzie na komitecie stałym rządu w najbliższy czwartek). Tu ważny jest odpowiedni instrument weryfikacji wieku. Komisja Europejska zaprezentowała pakiet rozwiązań, co spotkało się z falą komentarzy. 

Wiceminister cyfryzacji podczas posiedzenia komisji stwierdził, że propozycje KE są „ciekawe” i stanowią „podstawę do dalszej pracy”. Jak zaznaczył: „potrzebujemy więcej niż jednego rozwiązania” w tym zakresie. 

Pejo: ministerstwa przerzucają się odpowiedzialnością

Poseł Konfederacji i przewodniczący sejmowej komisji cyfryzacji Barłomiej Pejo ocenił, że z przedstawionej odpowiedzi na dezyderat „nie wynika zupełnie nic”. Jego zdaniem, treść pokazuje, że ministerstwa przerzucają się odpowiedzialnością. 

Wszyscy widzą problem, ale nikt realnie nie chce się nim zająć.
Bartłomiej Pejo, przewodniczący Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, poseł Konfederacji

Ostatecznie podczas posiedzenia, w drodze głosowania, pozytywnie zaopiniowano odpowiedzi na dezyderat.