Organizacje pozarządowe postulują zmiany dot. cyfryzacji w Krajowym Planie Odbudowy

Transformacja cyfrowa to temat drugiego wysłuchania Krajowego Planu Odbudowy, których seria zapoczątkowana została w poniedziałek. Uczestnikami wysłuchania są np. przedstawiciele samorządów, organizacji pozarządowych i pracowniczych.

Krzysztof Izdebski reprezentujący Fundację e-Państwo ocenił, że przedstawiony w KPO plan dotyczący wdrażania e-usług w administracji publicznej jest "ambitny, ale nieco sztampowy". "Transformacja cyfrowa traktowana jest tutaj głównie w kategoriach realizacji projektów informatycznych, a nie faktycznej transformacji administracji publicznej w tym zakresie. Cyfryzacja to znacznie szersze zagadnienie niż wyłącznie narzędzia" - powiedział. W jego ocenie proponowane zmiany w przepisach dotyczą konkretnych rozwiązań, ale nie odpowiadają na większy problem potrzeby "transformacji postępowania administracyjnego i minimalizowania ryzyk naruszeń praw człowieka i obywatela w kontekście nowych technologii". Zarzucał, że KPO nie odnosi się do wpływu sztucznej inteligencji i algorytmów na prawa obywatelskie i społeczeństwo.

"Brakuje również działań zmierzających do reformy procesu wdrażania narzędzi cyfrowych" - powiedział. Zdaniem Izdebskiego, w KPO przyłożono zbyt małą wagę do interoperacyjności, którą określił jako kluczowy aspekt transformacji cyfrowej. "Mimo wielu środków inwestowanych w rozwój narzędzi technologicznych usługi ze sobą nie rozmawiają. Rozbudowujemy nowy Biuletyn Zamówień Publicznych, a gdzieś osobno są plany na zmianę w Krajowym Rejestrze Sądowym" - mówił.

Następnie Paulina Sobiesiak-Penszko reprezentująca organizacje pozarządowe z obszaru edukacji i cyfryzacji zwróciła uwagę, że w KPO nie uwzględniono doświadczeń związanych z edukacją zdalną podczas pandemii. "Zarysowana tam opozycja pomiędzy tradycyjnym a nowym modelem nauczania jest przeżytkiem. Potrzebujemy uwzględnienia docelowego miejsca edukacji zdalnej i hybrydowej w polskim systemie edukacji oraz wizji, jak w niej uczyć. Potrzebujemy także nowych rozwiązań dydaktycznych, które pozwalałyby realizować cele nauczania w formie zdalnej i hybrydowej" - oceniła, wyjaśniając, że chodzi o nowe sposoby organizacji pracy z klasą, komunikacji z uczniami i ich aktywizacji czy korzystanie z e-zasobów. "Nietrafne jest redukowanie polityki cyfryzacji edukacji do kwestii nasycenia sprzętem. (...) Sprzęt jest bardzo ważny, ale nie przełoży się na oczekiwane zmiany w systemie edukacji" - podkreśliła.

Występując w imieniu Szerokiego Porozumienia na Rzecz Umiejętności Cyfrowych Włodzimierz Marciński zwrócił z kolei uwagę, iż dotychczasowe programy szkoleń dot. kompetencji cyfrowych kosztowały dziesiątki milionów euro, ale ich efekty były niezadowalające. Jego zdaniem powodem - oprócz niskiej jakości szkoleń - jest nierozliczanie organizatorów z ich efektywności. "Poprzednie szkolenia kończyły się praktycznie niczym. Podpisaniem się na liście czy ankietą. (...) Nikt nie dbał o ich skuteczność" - mówił. Według Marcińskiego, każde takie szkolenie opłacone ze środków z KPO powinno zakończyć się egzaminem i sprawdzeniem jakości.

Z kolei Aleksander Waszkielewicz z Kongresu Osób z Niepełnosprawnościami ocenił, że szczególne potrzeby takich osób nie zostały uwzględnione w KPO w części dotyczącej cyfryzacji. "Wiele e-usług jest niedostępnych dla osób z niepełnosprawnościami, np. platforma ZUS PUE czy e-zamówienia" - wskazał. Zauważył, że np. zabezpieczenie przed botami przy zastosowaniu captchy wizualnych dyskryminują osoby z niepełnosprawnością wzroku. Podkreślił, że przy tworzeniu KPO powinno się uniknąć błędów z poprzednich programów. "Przy inwestycjach wrażliwych na dostępność trzeba to wpisać wprost w opis inwestycji, jak np. e-usługi publiczne" - powiedział. "Ważne, by w pracach nad KPO uwzględnić osoby zagrożone wykluczeniem społecznym" - podkreślił.

Krajowy Plan Odbudowy to kompleksowy dokument określający cele związane z odbudową i tworzeniem odporności społeczno-gospodarczej Polski po kryzysie wywołanym przez pandemię COVID-19. Zostały w nim zawarte propozycje reform i inwestycji, które pomogą Polsce wrócić na właściwe tory rozwoju. Na cyfryzację ma być przeznaczone 20 proc. łącznej kwoty wsparcia.

Przygotowanie KPO wynika z Europejskiego Instrumentu Odbudowy i Odporności (Recovery and Resilience Facility - RRF), który przewiduje 750 mld euro pomocy dla państw członkowskich.

26 lutego Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej rozpoczęło konsultacje KPO, które trwają do 2 kwietnia 2021 r. Do końca kwietnia br. Polska ma czas na przekazanie KPO Komisji Europejskiej. Ta z kolei będzie miała dwa miesiące na zaakceptowanie planu.