AI rozpozna dziecko. Nowy system na brytyjskiej granicy

Brytyjski rząd już w maju 2025 r. wskazywał na konieczność usprawnienia procesu ustalania wieku migrantów. Zaledwie dwa miesiące później ówczesna minister ds. bezpieczeństwa granic i azylu, Angela Eagle, ogłosiła w swoim oświadczeniu, że system FAE, który w oparciu o sztuczną inteligencję ocenia wiek na podstawie zdjęcia, jest jednym z rozwiązań branych pod uwagę.

Potwierdzono to również w dokumencie strategicznym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z listopada 2025 r.

Z kolei w zeszłym tygodniu ministerstwo to podpisało trzyletni kontrakt opiewający na 322 000 funtów (ok. 1,6 mln PLN) z Akhter Computers Ltd – brytyjskim dostawcą rozwiązań informatycznych, który ma ten system dostarczyć.

Technologia jest już testowana. Jej wdrożenie zaplanowano na 2027 r. Na początku ma być stosowana wobec osób ubiegających się o azyl w głównym centrum kontroli granicznej i wstępnego przetwarzania Western Jet Foil w Dover. To miejsce, do którego migranci najczęściej trafiają na małych łodziach, płynąc przez kanał La Manche.

AI jako wsparcie w ocenie wieku migrantów

Wiele osób docierających do granic Wielkiej Brytanii nie posiada żadnych dokumentów identyfikacyjnych, a część wykorzystuje ten fakt na swoją korzyść.

System powstał ze względu na powszechny proceder dorosłych migrantów podających się za dzieci, które z reguły są traktowane na innych zasadach – zapewnienie im bezpieczeństwa i ochrony jest najważniejszym priorytetem.

Według danych brytyjskiego ministerstwa, w roku podatkowym kończącym się w marcu 2026 r. zarejestrowano 6400 osób podających się za dzieci, z czego aż 43% okazało się dorosłymi.

Składając fałszywe oświadczenia o wieku, wykorzystują system i pozbawiają niezbędnego wsparcia dzieci znajdujących się w niebezpieczeństwie. Właśnie dlatego wdrażamy technologię sztucznej inteligencji, aby położyć kres temu zjawisku, zapewniając, że osoby oszukujące system zostaną zidentyfikowane, zatrzymane i bezzwłocznie wydalone, a tym, którzy zasługują na wsparcie i ochronę, zostanie zapewniona odpowiednia pomoc.
Alex Norris, Minister Bezpieczeństwa Granicznego i Azylu

Istnieją także przypadki, w których to dzieci podają się za osoby dorosłe. Robią to aby na przykład uniknąć rozstania z przyjaciółmi. Zdarzają się też osoby, które po prostu nie znają swojego wieku, a funkcjonariusz musi dalej procedować wniosek o azyl. Ocena FAE ma więc dostarczać tych dodatkowych informacji, które mogą pomóc w podjęciu wstępnej decyzji.

Jest to decyzja bezprecedensowo ważna ze względu na ryzyko umieszczenia osoby nieletniej w środowisku dorosłych, które może być dla niej niebezpieczne lub na odwrót – dopuszczenia osoby dorosłej do środowiska przeznaczonego dla dzieci, np. szkoły czy placówki opiekuńczej.

W przypadku, gdy migrant nie ma dokumentów potwierdzających wiek, funkcjonariusze stosują zasadę „benefit of the doubt” – nie mogą więc automatycznie uznać go za osobę dorosłą. Mogą to zrobić tylko wtedy, gdy dwóch urzędników, niezależnie od siebie, uzna, że wygląd i zachowanie tej osoby wyraźnie wskazują, iż ma ona znacznie więcej niż 18 lat. W przeciwnym razie osoba powinna być traktowana jak dziecko do czasu dalszej oceny jej wieku, zgodnej ze standardem weryfikacji wieku nieletnich „Merton”.

MSW otwarcie wskazuje w swoim przewodniku, że „ocena wieku to złożone zadanie i nie ma jednej metody, która pozwalałaby dokładnie określić wiek danej osoby”.

Niemniej jednak system może „stanowić dodatkowe źródło informacji wspomagające podejmowanie decyzji”. I właśnie taką rolę ma pełnić – nie decyzyjną, lecz wspomagającą funkcjonariusza granicznego. System nie ma automatyzować procesu, gdyż decyzja ma pozostać pozostaje w całości w gestii człowieka, który dostrzega inne czynniki, jak zachowanie czy chociażby wygląd poza zdjęciem analizowanym przez AI.

FAE a rozpoznawanie twarzy

Technologia ma więc oszacować wiek danej osoby wyłącznie na podstawie jej zdjęcia. System analizuje wzorce twarzy, porównując je z tymi, których wiek został wcześniej potwierdzony.

Rządowy przewodnik odnoszący się do wykorzystania FAE w procedurach granicznych i azylowych, wskazuje, że część kontrowersji wokół tej technologii wynika z mylenia jej z technologią rozpoznawania twarzy.

Oba rozwiązania opierają się na odmiennych mechanizmach. Technologia rozpoznawania twarzy polega na porównywaniu obrazu twarzy z konkretną bazą danych w celu zidentyfikowania danej osoby, a FAE nie ma na celu identyfikacji konkretnej osoby – do systemu nie są wprowadzane żadne inne dane osobowe oprócz fotografii. FAE nie próbuje ustalić jej tożsamości. Jej zadaniem jest jedynie oszacowanie wieku na podstawie obrazu twarzy oraz wzorców statystycznych rozpoznanych w danych treningowych.

To jednak nie wyczerpuje listy wątpliwości podnoszonych przez ekspertów.

Kontrowersje

Jak podaje The Guardian, koalicja ponad stu organizacji działających na rzecz dzieci uchodźców zgłosiła obawy, że tego typu rozwiązanie może sprawić, iż więcej nieletnich niesłusznie trafi do więzień i ośrodków detencyjnych.

Wynika to z ryzyka nadmiernego polegania na technologii, bo – jak wskazują organizacje – „technologia ta stwarza fałszywe poczucie pewności w decyzjach, które i tak są niezwykle trudne do podjęcia”.

Wstępne oceny wskazują, że metoda szacowania wieku na podstawie twarzy jest skuteczna i może dostarczać użytecznych wyników znacznie szybciej niż inne potencjalne metody, takie jak prześwietlenia kości czy badania MRI, a to wszystko za ułamek kosztów.
Przewodnik: Wykorzystanie sztucznej inteligencji do wspomagania wstępnej oceny wieku (FAE)

W przewodinku dotyczącym tego rozwiązania szczególnie podkreślano, że jest ono „szybsze i tańsze” oraz „skuteczne”. Nie najskuteczniejsze – skuteczne. W zeszłym roku rząd Wielkiej Brytanii powiedział też, że technologia ta jest „najbardziej opłacalną opcją” – podaje BBC.

W przewodniku można też przeczytać, że „ogłoszenie (implementacji systemu FAE – red.) oznaczało odejście od proponowanego wykorzystania metod naukowych, takich jak zdjęcia rentgenowskie i skany, które nie są już dalej rozważane”.

Zrezygnowanie z badań medycznych może sugerować, że brytyjski rząd przedkłada efektywność i koszty, ponad precyzyje, mimo że margines błędu jest niewielki. W obu sytuacjach błędna decyzja może prowadzić do zagrożenia – dziecko uznane za osobę dorosłą może trafić do ośrodka przeznaczonego dla dorosłych, natomiast dorosły uznany za dziecko zostanie skierowany do placówki opiekuńczej lub szkoły.

Dodatkowo, w samym tekście zaznaczono, że skuteczność FAE może różnić się w zależności od takich czynników jak pochodzenie etniczne, odcień skóry, płeć, miejsce urodzenia oraz jakość zdjęcia. Badania NIST (amerykańskiej instytucji testującej wydajność algorytmów FAE), wykazały, że błędy częściej występowały przy analizie twarzy kobiet.

Od początku 2026 r. MSW miało jednak testować te algorytmy pod kątem różnych grup etnicznych i płci, aby ocenić ich przydatność w systemie imigracyjnym.

Human Rights Watch także zaapelowała o porzucenie programu. Przytoczona przez BBC starsza badaczka sztucznej inteligencji w organizacji, Anna Bacciarelli, stwierdziła:

„Eksperymentowanie z niesprawdzoną technologią w celu ustalenia, czy dziecku należy się ochrona, której tak rozpaczliwie potrzebuje i do której ma prawo, jest okrutne i niegodziwe”.

Jak podaje portal, Brytyjskie Stowarzyszenie Pracowników Socjalnych (BASW) jako alternatywę proponuje zaangażowanie pracowników socjalnych, którzy mają odpowiednie doświadczenie i mogliby lepiej przeprowadzać tego typu oceny.

To ważne zadanie nie powinno dać się ominąć sztuczną inteligencją, zwłaszcza że potencjalne błędy mogą prowadzić do poważnych zagrożeń dla bezpieczeństwa.
Sam Baron, tymczasowy dyrektor BASW