Reklama
  • WIADOMOŚCI

Atakują lekarzy, a potem wystawiają fałszywe recepty na opioidy. Masowa skala

Ataki na konta lekarzy wykorzystywane do fałszywych recept
Ataki na konta lekarzy wykorzystywane do fałszywych recept
Autor. Magnific.com. Licencja: https://www.magnific.com/ai/docs/licenses-attribution

Od kilku miesięcy jesteśmy świadkami licznych włamań na konta lekarzy, umożliwiających cyberprzestępcom wystawianie fałszywych recept na leki opioidowe i psychotropowe. Na początku listopada Śląski Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Katowicach wydał komunikat dotyczący ostrożności podczas realizowania recept. Dane pokazują, że skala zjawiska jest masowa. Incydenty dotyczą nie tylko lekarzy, ale odbijają się też na pacjentach – recepty niejednokrotnie są wystawiane na ich dane osobowe.

Reklama

4 listopada Śląski WIF zaapelował o „zachowanie szczególnej uwagi przy przyjmowaniu do realizacji recept” na preparaty zawierające substancje psychotropowe lub środki odurzające.

„W ostatnim czasie doszło do nasilenia fałszowania recept, m.in. poprzez włamania do systemów elektronicznych umożliwiającym lekarzom wystawianie recept w postaci elektronicznej i nieuprawnionego wystawiania recept z użyciem danych osobowych lekarzy i pacjentów” – stwierdzono w komunikacie.

Uwagę mogą zwrócić także adresy pacjenta lub miejsca wystawienia recepty odległe od siebie, np. z różnych województw. W przypadku podjęcia podejrzenia co do autentyczności recepty wskazany jest kontakt z osobą wystawiającą receptę lub podmiotem leczniczym, którego adres widnieje na recepcie.
Śląski Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w Katowicach
Reklama

Postanowiliśmy przeanalizować przypadki włamań na konta lekarzy (lub posłużenia się ich danymi), które umożliwiły wystawienie fałszywej recepty. Widzimy, że nie są to wyłącznie pojedyncze incydenty – skala jest znacząca.

Pierwsze doniesienia

Na początku sierpnia 2023 roku Wielkopolska Izba Lekarska poinformowała o wystawianiu recept na dane jednego z lekarzy.

„Najprawdopodobniej doszło do nielegalnego uzyskania dostępu do jego certyfikatu CEZ” – stwierdzono w komunikacie.

Kilka dni później „Gazeta Wyborcza” opublikowała artykuł dotyczący podszycia się pod lekarza z Krakowa.

„Pod koniec lipca skontaktował się ze mną pacjent, którego nigdy nie leczyłem i zapytał, dlaczego w niedzielę o godzinie 20 wystawiłem mu receptę na xanax?” – stwierdził lekarz w rozmowie z GW.

Sfingowanych recept miało być około 40.

Niecały rok później Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu poinformowała o zatrzymaniu dwóch mężczyzn, podejrzewanych o „włamanie na konto na platformie medycznej, z której wystawiali fałszywe recepty, a także wprowadzanie do obrotu wykupionych leków narkotycznych”. Sprawcy mieli wystawić aż 89 fałszywych recept.

Reklama

Fala fałszywych recept

Pod koniec 2025 roku informowaliśmy o cyberataku na jeden z gabinetów lekarskich, który umożliwił wystawianie fałszywych recept.

„W wyniku ataku na dane niektórych (ok. 30) pacjentów wygenerowano w programie po 1-2 recepty na narkotyczne środki przeciwbólowe” – informowała lekarka prowadząca praktykę.

Bardzo możliwe (choć niepotwierdzone), że do włamania doszło wskutek ataku phishingowego, gdzie podszywano się pod platformę wykorzystywaną przez lekarkę – kampanię szerzej opisano w opracowaniu Niebezpiecznika.

W styczniu 2026 roku Prokuratura Krajowa przedstawiła akt oskarżenia przeciwko siedmiu osobom dotyczący poniższych zarzutów:

  • nieuprawnione uzyskiwanie dostępu do kont lekarzy w systemie gabinet.gov.pl;
  • wystawianie podrobionych recept elektronicznych na leki zawierające środki odurzające i substancje psychotropowe;
  • posługiwanie się danymi osobowymi pokrzywdzonych lekarzy.
Z ustaleń śledztwa wynika, że na terenie całej Polski działała zorganizowana grupa przestępcza, której działalność miała charakter zorganizowany, powtarzalny i wielowątkowy. Jej celem było uzyskiwanie dostępu do kont co najmniej sześciu lekarzy w systemie gabinet.gov.pl, wystawianie za ich pomocą podrobionych recept elektronicznych na leki receptowe zawierające środki odurzające i substancje psychotropowe, wykup tych leków w aptekach, a następnie wprowadzanie ich do nielegalnego obrotu.
Prokuratura Krajowa
Reklama

Sprawcy mieli uzyskać dostęp do kont co najmniej sześciu lekarzy, dzięki czemu wystawili 912 fałszywych recept na silne leki przeciwbólowe z grupy opioidów (Oxycontin i Oxydolor).

Oskarżeni mieli wykorzystywać podrobione dokumenty tożsamości do zakładania rachunków bankowych na dane pokrzywdzonych (lekarzy), a następnie konta były „wykorzystywane do potwierdzania tożsamości oraz uzyskiwania certyfikatów PUE ZUS, co umożliwiało przejęcie kontroli nad kontami lekarzy w systemie e-recept”.

Inspektoraty farmaceutyczne alarmują

W 2026 roku Śląski Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny informował o kilku przypadkach włamań na konta lekarzy (umożliwiających wystawianie recept) oraz jednym przypadku nieuprawnionego wykorzystania danych pacjentki. Poniżej zacytowaliśmy fragmenty wybranych komunikatów:

  • „Kierownik apteki przekazał, że skontaktował się z przychodnią, która potwierdziła, iż doszło do włamania na konto lekarza do wystawiania recept i sfałszowania recepty";
  • „Kierownik apteki przekazał, że skontaktował się z lekarzem, który nie pracuje w Krakowie, lecz w Gdyni. Lekarz potwierdził, iż doszło do włamania na jego konto do wystawiania recept. Sprawę zgłosi sam na Policję";
  • „Lekarz dowiedział się o tym fakcie w dniu 12 października 2026 r. od pracownika apteki, gdzie próbowano zrealizować jedną z ww. recept. 17 recept udało się anulować i skutecznie zablokować ich realizację, 10 recept zostało zrealizowanych";
  • „Lekarz potwierdził sfałszowanie e-recepty w związku z włamaniem na jego konto umożliwiające wystawianie recept";
  • „(Śląski WIF – przyp. red.) powziął informację od lekarza (...) o włamaniu na jej konto do wystawiania recept i wystawieniu z wykorzystaniem jej danych osobowych bez jej autoryzacji 26 recept na lek Oxydolor i 1 recepty na lek Elvanse".

Śląski WIF opublikował najwięcej zawiadomień pozwalających na bezpośrednie powiązanie wystawienia fałszywej recepty z włamaniem na konto lekarza. Problem nie dotyczy jednak wyłącznie województwa śląskiego.

Świętokrzyski WIF informował o próbie zrealizowania fałszywej recepty w Opolu, wystawionej na dane lekarza z Poznania (który potwierdził włamanie na swoje konto). Komunikat opublikowano w październiku br.

Reklama

Na początku września br. Śląska Izba Aptekarska poinformowała o próbie zrealizowania fałszywej recepty na lek opiodowy.

„Prawdopodobnie w związku z włamaniem do bazy danych hasło lek. (…) zostało skradzione i wykorzystane przez nieuprawnione osoby do wystawiania fałszywych recept” – stwierdzono w komunikacie. Lekarz pracował w Warszawie.

Komunikaty CeZ

W marcu br. CSIRT CeZ informował o kampanii cyberprzestępców, którzy podszywali się pod m.in. NFZ czy ZUS, aby wyłudzić dane logowania.

„Skutkiem ataku jest możliwość nieuprawnionego wystawiania recept na leki psychotropowe i narkotyczne, które następnie mogą być realizowane bez wiedzy lekarza” – podkreślał CSIRT.

Schemat ataku wyglądał następująco:

  • telefon do lekarza informujący o wystawieniu fałszywych recept;
  •  prośba o wejście na konkretną stronę (kontrolowaną przez atakującego, rzekomo służącą do „zabezpieczenia konta" albo „wygenerowania nowego certyfikatu");
  •  logowanie przez mObywatela;
  •  przechwycenie certyfikatu e-ZLA (elektronicznych zwolnień lekarskich – przyp. red.) poprzez nakłonienie do pobrania określonego pliku;
  •  zakładanie kont w aplikacjach gabinetowych umożliwiających wystawianie recept.

W październiku br. pojawił się kolejny komunikat CSIRT Centrum e-Zdrowie, cytowany przez Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.

„CSIRT CeZ wraz z innymi podmiotami cyberbezpieczeństwa w ostatnich dniach zaobserwował intensywne ataki ukierunkowane na wykorzystanie poświadczeń lekarzy w internetowych aplikacjach gabinetowych na nieuprawnione wystawianie recept na lekarstwa w tym o działaniu przeciwbólowym, opioidowym, neuromodulacyjnym” – czytamy w opracowaniu.

Reklama

Jak się chronić?

Jako obywatele niestety nie mamy dużej możliwości ochrony swoich danych przed ewentualnym złośliwym wykorzystaniem przez cyberprzestępcę, który włamuje się na konto naszego lekarza. Jedyne działanie może być związane z reagowaniem na wszelkie nieprawidłowości, np. nieznanymi receptami lub wizytami na naszym Internetowym Koncie Pacjenta.

Lekarze powinni pamiętać o podstawowych elementach cyberbezpieczeństwa, które zmniejszają ryzyko wystąpienia incydentu. Mowa o poniższych działaniach:

  • weryfikowanie rozmówcy (niezależnie od kanału komunikacji);
  • włączenie dwuetapowego uwierzytelniania (2FA);
  • ostrożność wobec komunikatów nakłaniających do niezwłocznego działania;
  • zgłaszanie wszelkich podejrzanych wiadomości do CSIRT CeZ bądź CERT Polska.

Centrum e-Zdrowia zaleca również profilaktyczne i regularne sprawdzanie wystawionych recept poprzez portal gabinet.gov.pl.

Przejęcie dostępu do aplikacji gabinetowych skutkuje nie tylko nieuprawnionym wystawianiem recept na leki psychotropowe i narkotyczne, lecz przede wszystkim uzyskaniem dostępu do wrażliwych danych osobowych pacjentów. Dane te objęte są szczególną ochroną na gruncie RODO, a naruszenie ich poufności powinno być zgłoszone do Prezesa UODO.
CSIRT CeZ

Niedawne wycieki z MyDr, Medyc bądź FELG Dent jasno pokazują, że konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na cyberbezpieczeństwo w ochronie zdrowia (oraz informowanie o incydentach). Na naszych łamach podkreślaliśmy, że polska ochrona zdrowia od marca br. wielokrotnie padała ofiarami cyberataków.

CyberDefence24.pl - Digital EU Ambassador

Serwis CyberDefence24.pl otrzymał tytuł #DigitalEUAmbassador (Ambasadora polityki cyfrowej UE). Jeśli są sprawy, które Was nurtują; pytania, na które nie znacie odpowiedzi; tematy, o których trzeba napisać – zapraszamy do kontaktu. Piszcie do nas na: [email protected].

Reklama