Centaur czy Minotaur? Szef BBN o sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwie

Cyberprzestrzeń nie jest już jedynie technologicznym zapleczem funkcjonowania państwa. Stała się kolejną domeną rywalizacji – obok lądu, morza, powietrza i przestrzeni kosmicznej – w której przewagę można budować niezależnie od potencjału militarnego czy gospodarczego. Podczas inauguracji Cyber24DAYS mówił o tym Bartosz Grodecki, Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego.

W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że specyfika cyberprzestrzeni zmienia tradycyjne rozumienie siły państwa. Granice mają w niej mniejsze znaczenie, pojawiają się nowi aktorzy, a możliwości oddziaływania nie zawsze pozostają proporcjonalne do wielkości armii czy gospodarki. Kluczową rolę odgrywają kompetencje, innowacyjność i zdolność szybkiego reagowania.

Nawet małe państwo potrafi w cyberprzestrzeni na tym polu osiągać niewspółmierne do innych domen sukcesów.
Bartosz Grodecki, Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego

W tym kontekście przewaga oznacza jednak nie tylko skuteczność działań ofensywnych. Jej istotnym elementem jest odporność – możliwość ochrony państwa i społeczeństwa przed atakami oraz ograniczania ich skutków. Grodecki wskazywał, że fundamentem tak rozumianej odporności jest współpraca administracji publicznej, sektora prywatnego i społeczeństwa. Żaden z tych elementów nie jest w stanie samodzielnie zapewnić bezpieczeństwa w środowisku, w którym zagrożenia przenikają pomiędzy światem cyfrowym i fizycznym.

Cyberatak nie kończy się w sieci

Szef BBN zwrócił uwagę na szeroki wymiar współczesnych zagrożeń. Ataki nie dotyczą wyłącznie systemów informatycznych czy danych. Ich celem może być również infrastruktura krytyczna, sieci teleinformatyczne czy światłowody. Do tego dochodzą wycieki informacji i operacje dezinformacyjne.

Mamy do czynienia z codziennymi atakami na naszą infrastrukturę, nie tylko w tej domenie cyfrowej, ale także tej fizycznej.
Bartosz Grodecki, Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego

Dlatego cyberbezpieczeństwo zaczyna się – jak podkreślał Grodecki – od świadomości zagrożeń. Dotyczy to zarówno obywateli, jak i firm oraz instytucji państwowych. Sama jednak nie wystarczy bez konkretnych działań: rozwijania procedur, kompetencji, struktur odpowiedzialnych za reagowanie oraz inwestycji w bezpieczeństwo.

Centaur czy Minotaur? Dylemat ery AI

Osobnym wyzwaniem jest sztuczna inteligencja. Grodecki przedstawił dwa możliwe modele relacji człowieka z AI, odwołując się do figur centaura i Minotaura.

W modelu „centaura” technologia zapewnia szybkość analizowania i przetwarzania ogromnych ilości danych (kobuta konia), ale to człowiek zachowuje kontrolę i podejmuje ostateczną decyzję (głowa człowieka). „Minotaur” obrazuje odwrotną sytuację – człowiek jest końcowym wykonawcą decyzji wypracowanej przez system. 

W cyberprzestrzeni przewagę będzie budować nie ten, kto dysponuje wyłącznie najbardziej zaawansowanymi narzędziami, ale ten, kto potrafi korzystać z nich świadomie i tworzyć system odporny na nowe zagrożenia.

Grodecki podziękował przy tym osobom i instytucjom, które każdego dnia zajmują się zwalczaniem cyberprzestępczości, dezinformacji i ochroną państwa w przestrzeni cyfrowej. Określił ich mianem „cichych bohaterów”, podkreślając, że odporność nie sprowadza się do procedur – jest efektem codziennej pracy ludzi odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.