- WIADOMOŚCI
Palantir na celowniku rosyjskiego wywiadu
Autor. Prokuratura Stanów Zjednoczonych, Północny Dystrykt Kalifornii
Fotografie ekranów laptopów, adresy domowe, szczegółowe profile pracowników i informacje o ich rodzinach — według amerykańskiej prokuratury takie materiały gromadzono w ramach operacji wymierzonej w firmę technologiczną wspierającą Ukrainę. Obywatel Rosji Igor D’iu (Игорь Андреевич Дью) odpowiada przed sądem federalnym m.in. za działanie na rzecz rosyjskiego rządu i nękanie jednej z pracownic spółki. W dokumentach sądowych firmę opisano bez podania jej nazwy. Reuters, ABC News i „Financial Times” wskazują na Palantir Technologies. Dokumenty sądowe nie podają nazwy firmy. Reuters, ABC News i „Financial Times” wskazują na Palantir Technologies.
3 września 2026 r. pracownica firmy wyjechała z biura w Palo Alto w kierunku San Francisco. Za jej samochodem ruszył srebrny lexus. Kobieta zmieniała trasę i wjechała na parking sklepu, ale kierowca nadal za nią podążał. Według zaprzysiężonego oświadczenia Winstona Wonga, agenta specjalnego FBI z oddziału w San Francisco, śledził ją przez niemal 50 km. Kobieta zadzwoniła pod numer alarmowy 911. Kierowca lexusa odjechał, gdy nawiązała kontakt z patrolem policji w San Francisco. <>
Pracownica podała policji opis samochodu i część numeru rejestracyjnego. Na nagraniach z monitoringu widać było lexusa odpowiadającego temu opisowi, który ruszył za nią spod biura. Ten sam pojazd pojawiał się w pobliżu firmy również w dwóch poprzednich dniach. Inna pracownica zgłosiła, że 2 września samochód jechał za nią po jej wyjeździe z pracy. Policja w Palo Alto dotarła do właściciela wynajętego pojazdu, a następnie uzyskała zdjęcie rosyjskiego prawa jazdy D’iu i jego numer telefonu.
W rozmowie telefonicznej z policją w Palo Alto 4 września D’iu potwierdził, że poprzedniego dnia prowadził lexusa. Powiedział, że pojechał za kobietą, ponieważ chciał się z nią umówić. Utrzymywał też, że przyjechał do USA na wizie turystycznej.
Werbunek przez Telegram i zadania w Kalifornii
Według relacji D’iu przytoczonej przez FBI zwerbowano go przez Telegram do zbierania informacji w USA. Jeden z rozmówców zapewnił mu bilet ze Stambułu do miasta Meksyk. Rejestry podróży wskazują, że lot odbył się 7 czerwca. D’iu podał, że w Meksyku skontaktowano go z pośrednikiem, który pomógł mu przekroczyć granicę USA. Według prokuratury wjechał do USA nielegalnie. FBI nie znalazło oficjalnego zapisu jego wjazdu. Pierwszy sygnał telefonu D’iu w Stanach Zjednoczonych, jaki odnotowano w danych przeanalizowanych przez FBI, pochodził z 31 lipca z okolic McAllen w Teksasie. Od 19 sierpnia do 4 września sygnały z jego telefonu rejestrowano przez dłuższe okresy w pobliżu biura firmy w Palo Alto.
Według prokuratury zleceniodawcy przekazywali D’iu instrukcje przez Telegram i zapewniali mu wsparcie finansowe. Po przyjeździe do USA polecili mu kupić laptopy, telefony komórkowe, sprzęt do sieci bezprzewodowej i oprogramowanie do zdalnego dostępu. W kawiarni w pobliżu biura w Palo Alto D’iu miał rozpoznawać pracowników spółki i fotografować ekrany laptopów, na których pracowali. Według oświadczenia FBI przekazywał zdjęcia zleceniodawcom. W opublikowanym dokumencie zamieszczono fotografie z jego konta na Telegramie. Na części ujęć widać otwarte laptopy na stolikach, a na innych ekrany sfotografowane pod kątem. Większość treści widocznej na ekranach zasłonięto. FBI nie podało, jakim urządzeniem wykonano zdjęcia ani czy pracownicy zauważyli fotografowanie.
Zleceniodawcy polecili mu także umieszczać własny laptop w wyznaczonych miejscach w pobliżu biura spółki. Zamierzali zdalnie łączyć się z jego komputerem i za jego pośrednictwem próbować pozyskiwać dane pracowników znajdujących się w pobliżu. Według D’iu początkowo zadania wymagały pozostawania w wyznaczonym miejscu przez kilka minut, z czasem nawet do trzech godzin. FBI w opublikowanych dokumentach nie podało, czy tą drogą pozyskano dane pracowników.
Po rozmowie z policją D’iu wyjechał do Reno w Nevadzie. Według jego relacji rozmówcy z Telegrama kazali mu opuścić Kalifornię, a później wrócić, ponieważ w Reno nie znaleźli dla niego zadań. Agenci FBI obserwowali jego powrót do rejonu Zatoki San Francisco wieczorem 22 września.
We wrześniu FBI br. przechwyciło również dwie przesyłki z Kirgistanu zaadresowane na przybrane nazwisko „Hugo Landry Johns”. W pierwszej znaleźli podrobiony kalifornijski dokument tożsamości, w drugiej zaś amerykański paszport oraz kartę z numerem ubezpieczenia społecznego. FBI ustaliło, że paszport był autentyczny i pierwotnie należał do innej osoby. Został przerobiony tak, by zawierał zdjęcie D’iu oraz dane na przybrane nazwisko. Według relacji D’iu dokumenty zorganizowali jego zleceniodawcy.
Autor. Prokuratura Stanów Zjednoczonych, Północny Dystrykt Kalifornii
FBI znalazło profile pracowników i adresy ich domów
Podczas przeszukania 8 października FBI zabezpieczyło około 18 tys. dolarów w gotówce, dwa laptopy, dwa telefony i dwa rosyjskie paszporty. Wśród zabezpieczonych materiałów był notatnik z dziesięcioma adresami, z których co najmniej pięć odpowiadało miejscom zamieszkania pracowników spółki. Według relacji D’iu przytoczonej przez FBI za wykonywanie zadań trzykrotnie otrzymał po 15 tys. dolarów w gotówce.
FBI znalazło również profile co najmniej trzech pracowników. Zawierały dane o ich rodzinach, wykształceniu i karierze oraz oceny mocnych i słabych stron. D’iu podał, że otrzymał te profile od zleceniodawców. W wiadomościach na Telegramie znaleziono polecenie sprawdzenia, czy wskazane osoby mieszkają pod czterema podanymi adresami. FBI powiązało wszystkie te adresy z pracownikami spółki.
Cztery zarzuty federalne
D’iu zatrzymano 30 października. Po raz pierwszy stanął przed sądem federalnym 2 listopada. Akt oskarżenia wpłynął do sądu 17 listopada i obejmuje cztery zarzuty. Są to zmowa w celu działania w charakterze agenta obcego rządu, działanie w tym charakterze bez uprzedniego powiadomienia prokuratora generalnego USA, nękanie w rozumieniu federalnego przepisu ointerstate stalking oraz oszustwo związane z dokumentami tożsamości. Według komunikatu prokuratury zaktualizowanego 19 listopada D’iu pozostaje w areszcie federalnym, a kolejne posiedzenie wyznaczono na 24 listopada.
Oskarżenie w tej sprawie prowadzą sekcja ds. bezpieczeństwa narodowego, spraw cybernetycznych i postępowań specjalnych Prokuratury Federalnej dla Północnego Dystryktu Kalifornii oraz sekcja kontrwywiadu i kontroli eksportu w Wydziale Bezpieczeństwa Narodowego Departamentu Sprawiedliwości USA.
Za działanie w USA w charakterze agenta obcego rządu bez wymaganego uprzedniego powiadomienia prokuratora generalnego grozi do dziesięciu lat więzienia na podstawie § 951 ust. (a) tytułu 18 Kodeksu Stanów Zjednoczonych. Prokuratura musi wykazać, że D’iu zgodził się działać pod kierownictwem lub kontrolą obcego rządu albo jego urzędnika i faktycznie działał w tym charakterze w USA bez wymaganego powiadomienia.
Zarzut nękania dotyczy śledzenia pracownicy, która jechała z Palo Alto do San Francisco. Jej przejazd odbył się w granicach Kalifornii. W oświadczeniu FBI wskazano podróże samego D’iu z Meksyku do USA oraz między Kalifornią a Nevadą jako element międzynarodowy i międzystanowy sprawy. Prokuratura musi wykazać, że D’iu podróżował z zamiarem określonym w przepisie, na przykład z zamiarem nękania lub zastraszenia. Musi też wykazać, że w trakcie podróży lub w jej następstwie dopuścił się zachowania, które wywołało poważne cierpienie psychiczne, stanowiło próbę jego wywołania albo co do którego można było zasadnie przewidywać, że je wywoła
Dlaczego prokuratura wskazuje na Rosję
Według federalnego prokuratora Craiga H. Missakiana zarzuty opisują operację wspieraną przez państwo rosyjskie. Miała ona być wymierzona w pracowników amerykańskiej firmy ze względu na jej pomoc dla Ukrainy. Gdy D’iu zapytał, dla kogo pracuje, rozmówcy mieli odpowiedzieć, że dla „ojczyzny”. Polecili mu zbierać informacje o spółce, ponieważ według nich dostarczała Ukrainie broń używaną przeciwko Rosji. D’iu podejrzewał, że jego rozmówcy działali w imieniu rosyjskiego rządu.
Agent specjalny FBI – Winston Wong, z oddziału w San Francisco prowadzący sprawę ocenił, że sposób kontaktowania się z D’iu, werbowania go i powierzania mu zadań odpowiadał praktykom rosyjskich służb wywiadowczych oraz ich pośredników. Jego zdaniem wybór celów był zbieżny z interesami tych służb w wojnie przeciwko Ukrainie. W publicznie dostępnych dokumentach prokuratura nie wskazała konkretnej rosyjskiej służby jako organizatora operacji.
Wong przywołał sprawę Héctora Alejandra Cabrery Fuentesa, obywatela Meksyku skazanego na Florydzie w 2022 r. Według Departamentu Sprawiedliwości Fuentes przyjął zadanie od człowieka, którego uważał za rosyjskiego urzędnika. Miał ustalić, gdzie parkuje samochód osoby, która wcześniej przekazywała władzom USA informacje o rosyjskim rządzie. Sąd skazał go za działanie na rzecz obcego rządu bez wymaganego powiadomienia prokuratora generalnego USA
Palantir i wsparcie Ukrainy
Anonimowe źródło Reutersa zaznajomione ze sprawą wskazało Palantir Technologies jako spółkę, której pracowników śledzono. Współpraca Palantira z Ukrainą jest publicznie udokumentowana od czerwca 2022 r. Kancelaria prezydenta Ukrainy poinformowała wówczas o rozmowie Wołodymyra Zełenskiego z prezesem spółki Alexem Karpem na temat współpracy obronnej.
W lutym 2023 r. Reuters opisał wykorzystanie oprogramowania Palantira do wskazywania celów przez ukraińskie wojsko. Ówczesny wicepremier Mychajło Fedorow mówił o gromadzeniu danych o ruchach rosyjskich wojsk i wykorzystywaniu tych informacji przez ukraińskie dowództwo. W styczniu 2026 r. ukraińskie Ministerstwo Obrony wymieniło Palantira wśród partnerów uruchamiających Brave1 Dataroom, środowisko do testowania i trenowania modeli sztucznej inteligencji na potrzeby wojska. Te przykłady pokazują, na czym polegało publicznie udokumentowane wsparcie technologiczne spółki dla Ukrainy.
Gdy wsparcie Ukrainy naraża pracowników na inwigilację
Według prokuratury powodem zainteresowania spółką była jej pomoc dla Ukrainy. Zadania opisane przez FBI obejmowały zbieranie informacji o pracy firmy i sprawdzanie danych o konkretnych pracownikach. Szczegółowe profile oraz polecenia weryfikowania adresów wskazują, że zleceniodawcy interesowali się również ich życiem poza firmą.
Z perspektywy kontrwywiadu istotne jest pochodzenie profili. Według D’iu przekazali mu je zleceniodawcy. Zadania w Kalifornii mogły zatem służyć weryfikowaniu i uzupełnianiu informacji, którymi organizatorzy już dysponowali. Taki materiał może ułatwić nawiązanie kontaktu, próbę werbunku lub wywarcie presji. Publiczne akta pozostawiają otwartą kwestię, czy i w jaki sposób wykorzystano zebrane dane.
Sprawę pomogło ujawnić zgłoszenie pracownicy, która zauważyła jadący za nią samochód. Policja zestawiła jej relację z nagraniami monitoringu i ustaliła tożsamość kierowcy. Sprawa D’iu pokazuje, że zagrożenie dla firmy wspierającej obronę Ukrainy może obejmować także bezpieczeństwo jej pracowników poza miejscem pracy.






Serwis CyberDefence24.pl otrzymał tytuł #DigitalEUAmbassador (Ambasadora polityki cyfrowej UE). Jeśli są sprawy, które Was nurtują; pytania, na które nie znacie odpowiedzi; tematy, o których trzeba napisać – zapraszamy do kontaktu. Piszcie do nas na: [email protected].