Zastrzeżenie PESEL dziecka. UODO na „tak”, Ministerstwo na „nie”

W lipcu 2025 roku Mirosław Wróblewski, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, zwrócił się do wicepremiera i ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego z prośbą o „rozważenie podjęcia prac legislacyjnych nad zmianami przepisów ustawy o ewidencji ludności w celu umożliwienia rodzicom lub opiekunom prawnym zastrzegania numeru PESEL osoby małoletniej”.

Obecnie zastrzeżenie numeru PESEL przez osoby niepełnoletnie jest niemożliwe – art. 23e ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności mówi wyłącznie o „osobie pełnoletniej”.

Według Prezesa UODO podobne rozwiązania powinny być zatem zastosowane w ustawie o ewidencji ludności w odniesieniu do rejestru zastrzeżeń numeru PESEL dla osób małoletnich. Wypracowanie przepisów zapewniających ochronę danych osób małoletnich ma bowiem szczególne znaczenie w dobie postępującej cyfryzacji oraz coraz częstszych przypadków kradzieży danych.
UODO

Prezes UODO argumentuje

7 lipca 2025 roku Prezes UODO skierował pismo do Ministerstwa Cyfryzacji, wnioskując o odniesienie się do sprawy.

„(…) obecny kształt przepisów ustawy o ewidencji ludności w zakresie zastrzegania numerów PESEL pozostawia istotną lukę w ochronie danych osobowych osób małoletnich. Przepisami ustawy o dokumentach paszportowych, jak i ustawy o dowodach osobistych ustawodawca przyznał opiekunom i rodzicom małoletniego prawo do wnioskowania o wydanie dowodu osobistego, paszportu oraz ich zastrzeżenia. Dlatego też logicznym i możliwym wydaje się zastosowanie takiego rozwiązania dla zastrzegania numeru PESEL osoby małoletniej w rejestrze zastrzeżeń, w celu ochrony jej tożsamości w dobie postępującej cyfryzacji oraz rosnącej liczby kradzieży danych” – czytamy w piśmie Prezesa UODO do wicepremiera Krzysztofa Gawkowskiego, dostępnego na stronie UODO (DPNT.413.29.2025).

(...) przepisy ustawy - Kodeks cywilny – z wyjątkiem zastrzeżeń wyjątków przewidzianych w ustawie – dopuszczają dokonywanie czynności prawnych przez osoby małoletnie
Prezes UODO, DPNT.413.29.2025

5 sierpnia 2025 roku MC odpowiedziało na pytania Mirosława Wróblewskiego (resort miał na to 30 dni, zgodnie z art. 52 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych). Dokument nie był wcześniej powszechnie dostępny – uzyskaliśmy go w ramach dostępu do informacji publicznej, wraz z odpowiedziami na pytania prasowe. Zamieściliśmy go na końcu artykułu.

Ministerstwo Cyfryzacji jest na „nie"

Z odpowiedzi na nasze pytania prasowe wynika, że od lipca 2025 roku Ministerstwo Cyfryzacji nie podjęło żadnych działań w celu zastrzeżenia numerów PESEL osób małoletnich.

MC zapowiedziało również, że obecnie nie planuje umożliwiać zastrzeżenia numeru PESEL dla niepełnoletnich. Poniżej zamieszczamy nasze pytanie wraz z odpowiedzią resortu.

Oskar Klimczuk, CyberDefence24: Czy planowana jest nowelizacja ustawy o ewidencji ludności (bądź innego stosownego aktu prawnego), która umożliwi zastrzeżenie numerów PESEL osób niepełnoletnich przez rodziców lub opiekunów prawnych? Jeżeli tak – kiedy projekt trafi pod obrady?

Ministerstwo Cyfryzacji: W chwili obecnej nie są planowane takie zmiany.

MC wskazało również, że 14 kwietnia br. Prezes UODO wystosował zapytanie w sprawie zastrzegania numeru PESEL przez niepełnoletnich do Związku Banków Polskich.

Pismo z 2025 roku

„Niezbędne jest wskazanie obszarów, w których rozwiązanie to będzie stosowane” – czytamy w dokumencie sygnowanym przez wiceministra cyfryzacji Dariusza Standerskiego, który przekazano naszej redakcji.

Obecnie zastrzeżenie numeru PESEL dotyczy głównie czynności prawnych, w których małoletni nie może działać samodzielnie, ponieważ ich zawarcie wymaga posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych. Małoletni nie ma uprawnień do zawarcia np. umowy kredytu lub pożyczki, podpisania umowy na świadczenie usług telekomunikacyjnych lub zakupu nieruchomości.
Wiceminister Dariusz Standerski do Prezesa UODO

Sekretarz Stanu wskazał, że przydatne byłoby jednoznaczne wskazanie sytuacji lub czynności prawnych „wskazywanych w wystąpieniach kierowanych do PUODO”. Jednocześnie wyróżnił potrzebę rozważenia, czy z racji na status prawny osób małoletnich konieczne jest wprowadzenie dodatkowych regulacji w zakresie czynności, które mogą realizować bez zgody przedstawiciela ustawowego.

Wątpliwości Ministerstwa

Standerski wskazał, że możliwość zastrzeżenia numeru PESEL przez osoby małoletnie mogłaby potencjalnie powodować „dodatkowe ograniczenie zdolności dziecka” w sytuacji, gdy:

• zamieszkuje ono tylko z jednym z rodziców;
• prawa rodzicielskie jednego lub obojga rodziców zostały ograniczone albo odebrane;
• rodzice są ze sobą skonfliktowani.

Obecne przepisy dotyczące obowiązku weryfikacji zastrzeżenia PESEL obejmują sprawy, których doniosłość nie pozwala na zakwalifikowanie ich do grupy drobnych spraw życia codziennego. Zastrzeżenie numeru PESEL nie ma też wpływu na załatwianie spraw urzędowych więc np. do złożenia wniosku o dowód osobisty albo paszport, zameldowania, złożenia wniosku o odpis aktu stanu cywilnego mają zastosowanie przepisy ustaw szczególnych.
Wiceminister Dariusz Standerski do Prezesa UODO

W dokumencie wskazano również osobę kontaktową z Centralnego Ośrodka Informatyki, której dane zanonimizowano.

A co z SIM-ami?

W trakcie redagowania tekstu postanowiłem poszukać obszaru, gdzie zastrzeżenie numeru PESEL osoby niepełnoletniej mogłoby mieć duże znaczenie w ramach czynności bez zgody opiekuna prawnego. Najprawdopodobniej jest nim rejestrowanie duplikatu karty SIM (pre-paid). Dotychczas nie znalazłem przeciwskazań formalnych do takiej czynności – jednocześnie w poradnikach o wyrabianiu duplikatów SIM nie wyróżniono wprost, że mogą to robić osoby niepełnoletnie.

Na forum jednego z telekomów wskazano, że wyrobienie duplikatu SIM poniżej 18 r.ż. jest możliwe.

„Dzieci, które mają swój dowód osobisty mogą zarejestrować kartę samodzielnie, muszą jednak mieć ukończone 13 lat” – czytamy na stronie Urzędu Komunikacji Elektronicznej sprzed 10 lat, opisującej wdrożenie obowiązku rejestracji SIM-ów. Potwierdzają to wpisy na stronach operatorów telekomunikacyjnych:

• „Kto może kupić starter online w Play? Osoba, która skończyła co najmniej 13 lat i ma dowód osobisty lub paszport" – Play;
• „Numer może zostać zarejestrowany na osobę, która skończyła 13 lat, posiadającą dowód osobisty lub paszport. Jeśli niepełnoletni użytkownik numeru na kartę nie posiada wymienionych dokumentów lub nie ma 13 lat, numer może zostać zarejestrowany jedynie na dorosłego opiekuna prawnego czy rodzica" – Orange.

UKE podkreśla, że zastrzeżenie numeru PESEL uniemożliwia wyrobienie duplikatu karty SIM – takiej „blokady” nie mają osoby między od 13 do 17 roku życia, które mają numery zarejestrowane na swoje dane.

Podsumowanie

W artykule, zachowując rzetelność dziennikarską, nie padnie rozstrzygnięcie: „kto ma rację?”.

Zastrzeżenie numeru PESEL było główną (i słuszną) rekomendacją tuż po wycieku danych z MyDr – niezmiennie to rekomendujemy. Oczywiście wszystkim pełnoletnim.

Poniżej zamieszczamy odpowiedź Ministerstwa Cyfryzacji na pismo Prezesa UODO.