Nowe uprawnienia dla polskich służb. Chodzi o ruch telekomunikacyjny

Jak informuje Łukasz Olejnik na portalu prywatnik.pl, projekt UD404 ma stworzyć podstawę prawną do monitorowania transgranicznego ruchu telekomunikacyjnego przez AW i SWW. Według rządu ma to służyć identyfikacji zewnętrznych cyberzagrożeń oraz zagrożeń terrorystycznych i sabotażowych. 

Przepisy obejmowałyby ruch, w którym nadawca lub odbiorca znajduje się poza Polską, w tym transmisje przechodzące przez krajową infrastrukturę. Ekspert zwraca uwagę, że rozwiązanie zbliża techniczne możliwości służb do modeli strategicznego rozpoznania stosowanych w części państw zachodnich.

Szeroki dostęp bez ograniczeń

Projekt nakłada na operatorów obowiązek zapewnienia AW i SWW dostępu do międzynarodowego ruchu telekomunikacyjnego. Nie wskazuje jednak limitu ilości danych, które mogą zostać objęte takim dostępem. Nie określa też kryteriów wyboru konkretnych sieci, tras transmisji czy punktów styku infrastruktury.

W projekcie pojawia się pojęcie selektora, ale bez szczegółowej definicji. Nie wiadomo więc, czy może nim być adres IP, numer telefonu, adres poczty elektronicznej, domena, identyfikator urządzenia czy inne kryterium techniczne. Brakuje również wyraźnego rozróżnienia pomiędzy treścią komunikacji a metadanymi.

Dla porównania niemieckie przepisy dotyczące strategicznego rozpoznania prowadzonego przez BND ograniczają wolumen do 30 proc. istniejących sieci telekomunikacyjnych. W procedowanej reformie niemieckiego prawa przewidziano również sześć miesięcy przechowywania nieprzejrzanych danych treściowych oraz do dwunastu miesięcy dla metadanych.

Nieokreślony czas przechowywania

Polski projekt zakłada, że informacje mogą być przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ustawowych zadań. Dane uznane za nieprzydatne mają być usuwane, a szefowie AW i SWW co najmniej raz na pół roku mają oceniać dalszą potrzebę ich przechowywania.

Jak wskazuje Łukasz Olejnik, nie wskazano jednak maksymalnego terminu retencji. Projekt nie określa też okresu, na jaki miałby być udzielany sam dostęp do międzynarodowego ruchu telekomunikacyjnego. Ograniczenia mają więc przede wszystkim charakter funkcjonalny i opierają się na ocenie niezbędności lub przydatności danych.

Nadzór i standard europejski

Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Big Brother Watch przeciwko Wielkiej Brytanii wskazał, że systemy masowego przechwytywania powinny zawierać zabezpieczenia obejmujące cały proces. Chodzi między innymi o uprzednią autoryzację, określenie kategorii selektorów oraz kontrolę przechowywania i usuwania informacji.

Trybunał podkreślił też znaczenie nadzoru sprawowanego przez organ niezależny od władzy wykonawczej. Polski projekt przewiduje raportowanie do Prezesa Rady Ministrów oraz kontrolę w ramach obecnego systemu nadzoru nad AW i SWW. Nie tworzy odrębnego organu odpowiedzialnego za autoryzację i kontrolę strategicznego przechwytywania ruchu.

Projekt ma zwiększyć zdolności rozpoznawcze państwa w środowisku cyfrowym. Dalsze prace legislacyjne pokażą, czy przepisy zostaną uzupełnione o bardziej szczegółowe granice dostępu, retencji danych oraz mechanizmy niezależnej kontroli.