#CyberMagazyn: Wojna informacyjna z Rosją. Zachód powinien postawić na ofensywę?

• OSW rekomenduje zwiększenie ofensywnych operacji w cyberprzestrzeni przeciwko rosyjskiej infrastrukturze i administracji.
• Kluczowym celem działań informacyjnych ma być destabilizacja wewnętrzna oraz delegitymizacja władzy na Kremlu.
• Raport wskazuje na konieczność prowadzenia skoordynowanych kampanii wpływu wobec społeczeństwa i elit rosyjskich.

Autorzy raportu OSW pt. „Słabe punkty Rosji: jak Zachód może je wykorzystać i wygrać systemową wojnę z Rosją” wskazują, że mimo czterech lat mobilizacji wojennej Federacja Rosyjska pozostaje państwem względnie stabilnym politycznie. System władzy, określany jako putinowska dyktatura o ambicjach neototalitarnych, skutecznie utrzymuje kontrolę nad społeczeństwem.

Jednocześnie Rosja zmaga się z narastającymi problemami strukturalnymi. Koszty wojny przeciwko Ukrainie oraz skutki zachodnich sankcji pogłębiają słabości w gospodarce, polityce i sferze społecznej. Negatywne trendy, szczególnie długofalowe, działają na niekorzyść państwa rosyjskiego.

Zdaniem OSW państwa zachodnie powinny przyjąć model działania, który wykracza poza reagowanie na zagrożenia. Kluczowe staje się aktywne oddziaływanie na przeciwnika. W tym celu rekomendowane są różne działania, wśród których znajdują się także działania w cyberprzestrzeni, w tym oddziaływanie informacyjne. W niniejszym artykule skupimy się właśnie na przedstawieniu tych działań rekomendowanych przez OSW.

Taki kierunek wymaga zwiększenia nakładów finansowych, zmiany strategii działania służb specjalnych oraz dostosowania narzędzi operacyjnych do nowych realiów konfliktu. Celem krótkoterminowym jest maksymalne osłabienie zdolności Rosji do prowadzenia agresji, natomiast w dłuższej perspektywie, doprowadzenie do jej porażki w wojnie systemowej z Ukrainą i Zachodem.

Ofensywa w cyberprzestrzeni

Raport OSW wskazuje na potrzebę zwiększenia skali działań ofensywnych w cyberprzestrzeni. Obejmują m.in. ataki na infrastrukturę krytyczną oraz systemy telekomunikacyjne, w tym sektor bankowości elektronicznej.

Rekomendowane jest również wsparcie dla ukraińskich operacji prowadzonych w cyberprzestrzeni, wymierzonych w rosyjską administrację publiczną i przedsiębiorstwa państwowe. Celem takich działań ma być paraliż funkcjonowania kluczowych instytucji.

Dodatkowo, eksperci OSW sugerują prowadzenie szeroko zakrojonych operacji w mediach społecznościowych, w tym blokowanie użytkowników powiązanych z rosyjskim aparatem dezinformacyjnym, nawet w przypadku braku bezpośrednich dowodów ich współpracy ze służbami.

Operacje informacyjne wobec społeczeństwa

Jednym z głównych kierunków działań ma być oddziaływanie na społeczeństwo rosyjskie. Autorzy raportu wskazują na potrzebę wywierania presji na system poprzez generowanie napięć na różnych poziomach aparatu państwowego.

Wśród proponowanych działań znajdują się:

• eksponowanie przypadków naruszania praw mniejszości narodowych i rdzennych narodów Federacji Rosyjskiej, a także łamania ekonomicznych i społecznych interesów regionów przez centrum federalne;
• ukazywanie rosyjskiemu społeczeństwu zależności między korupcją w kręgach władzy a pogarszającą się sytuacją wybranych grup społecznych, zwłaszcza w obszarach tradycyjnie najbardziej nośnych, takich jak zdrowie i bezpieczeństwo dzieci;
• pokazywanie skali wzbogacania się „dzieci Kremla", czyli młodego pokolenia rosyjskiego establishmentu, oraz ujawnianie ich powiązań z zagranicą;
• prowadzenie działań informacyjnych obnażających rzeczywisty stan rzeczy w wybranych sferach, m.in. w oparciu o śledztwa dziennikarskie i informacje pozyskane z niejawnych baz danych.

Wzmacnianie napięć społecznych

Raport rekomenduje także prowadzenie kampanii informacyjnych skierowanych do mieszkańców rosyjskich regionów peryferyjnych. Ich celem ma być zwiększanie napięć społecznych oraz pobudzanie potencjału protestów.

W przekazie należy akcentować problemy mniejszych miejscowości oraz pogarszającą się jakość usług publicznych wynikającą z centralizacji państwa.

W przypadku dużych miast, tradycyjnych ośrodków nastrojów opozycyjnych, przekaz powinien koncentrować się na nierównej dystrybucji środków finansowych oraz rosnącej ingerencji władz centralnych w sprawy lokalne.

Dezinformacja jako narzędzie wpływu

Raport wskazuje, że największą słabością Rosji w polityce wewnętrznej jest personalistyczny system władzy połączony z wysokim stopniem centralizacji zarządzania państwem. Celem Zachodu powinno być osłabienie jego spójności politycznej i biurokratycznej, a w konsekwencji doprowadzenie do jego niewydolności. Równie istotna jest delegitymizacja przywódcy w oczach elity władzy i społeczeństwa.

Wśród proponowanych działań w tym obszarze, obok operacji informacyjnych i nagłaśniania określonych problemów, autorzy wskazują również na działania dezinformacyjne. Jak czytamy w raporcie, wśród rekomendowanych działań znajdują się:

„Kampanie dezinformacyjne w rosyjskich mediach niezależnych i mediach zachodnich, podsycające wzajemną nieufność między Kremlem i szerszą elitą władzy (spekulacje na temat planów Kremla uderzających w interesy finansowe elit, spekulacje o nielojalności wybranych członków elity wobec Putina lub ich podatności na werbunek).”

Tego typu działania, choć mogą okazać się skuteczne, rodzą pytania o ich potencjalny wpływ na wiarygodność zachodnich mediów i instytucji.

Czujność społeczeństwa i kontrwywiad

Istotnym elementem strategii pozostaje również wzmacnianie odporności społeczeństw na działania rosyjskich służb. W tym kontekście wskazuje się na potrzebę wykorzystania doświadczeń ukraińskich struktur bezpieczeństwa.

Przykładem jest aplikacja uruchomiona przez SBU, umożliwiająca zgłaszanie prób werbunku lub kontaktu ze strony rosyjskich służb specjalnych. Narzędzia tego typu mogą zwiększać skuteczność działań kontrwywiadowczych i ograniczać ryzyko infiltracji.